Freyr - 01.01.1907, Page 11

FREYB.
7
ið austan til, en að vestanverðu sandur, möl
■og hraun. Allmikið af meigresi vex á söndum
þessum, alt vestur undir Dýralæk, en mestur er
melurinn um miðbik þess svæðis.
Alftveringar taka nokkuð af korni til mat-
ar, en þó er það minna nú en áður var. Sum-
ir gera það ekki. A fáum eða engum bæjum
er safnað meiru en 1—2 tunnum af breinsuðu
korni.
Sandfok sækir á nokkra bæi í Alftaveri
einkum Hraungerði, Sauðhúsnes og Hraun-
bæ.
Búnaðarfélag er í sveitinni, formaður þess
Bjarni prófastur Einarsson á Mýrum. Talað-
ist svo til við hann og Gísla breppstjóra Magn-
ússon í Norðurhjáleigu, að félagið gengist fyr-
ir melsáningu nokkurri. Safnaði korni í suður-
bögunum og flytti norður fyrir, þangað sem
lítið er um melinn. Bændur í Álftaveri voru
sjálfir farnir að veita því eftirtekt að melur
yxi upp þar sem korn befði farið niður í sand
við heimflutning á baustin. Voru þeir því
ekki ófúsir á að gera lítilsháttar tilraun með
sáningu, enda iðurkendu þeir og fyllilega nyt-
semi melsins sem beitijurtar, oghöfðu þeir enn-
fremur tekið eftir því, að sandfokssvæði breyt-
ast i graslendi ef melur fær þar verulegt við-
nám ; að melurinn rýmir þar smátt og smátt
fyrir öðrum grösum.
JÞegar bændurnir í þessum sveitum, Álfta-
veri og Meðallandi, fara alvarlega að athuga
hvernig þeir, óatvitandi, hafa stutt að uppblæstri
með ýmsu móti, er eg sannfærður um, að
þeir afleggja þenna gamla vana strax og fara
að gera sér ant um að græða þau sár, sem
þeir og forfeður þeirra eru skuld í. Auk þess
munu þeir fljótt fara að sjá, að þeir bafa aldr-
•ei lagt sér til munns jafn dýra fæðu ogbrauð-
ið úr islenzka korninu.
Enn er ótalið melapláss í þessarri sýslu,
nefnist það Máfabót bún er umflotin vatni
á alla vegu; liggur austan Skaftár, níður við
sjó, milli bennar og Veiðióss. Har er allmikið
af melgresi.
Víðar eru gróðurlausar sandauðnir í Vest-
ur-Skaftafellssýslu, en talin eru nú skaðlegustu
foksandssvæðin. Milli Álftavers og Mýrdals
liggur feikimikil sandauðn, Mýrdalssandur;
fýkur þar allmikið. T>ó er sandurinn ekki
eíns laus fyrir þar, sem á svæðum þeim, sem
áður eru talin; bann er grófgerðari bér.
Mýrdalssandur befir myndast af Kötlugosum.
Síðast bljóp Katla árið 1860.
Rángárvallasýsla.
Mikið tjón er foksandurinn búinn að gera
í þesari sýslu, einkanlega í tveim sveitum,
Landi og Kangárvöllum.
Land. Um sandfokið á Landi befi eg
skifað áður, í Búnaðarritið 16. ár, og leyfi
eg mér að vísa til þeirrar greinar. Síðan
það er skrifað eru 5 ár liðin og á þeim tíma
hefir stórum farið fram gróðri þar á söndunum.
Er það bæði að þakka görðunum, sem hlaðnir
bafa verið á sandöldunum og í geilunum,
en mikið stafar framförin af friðun á melnum,
sem gjörð var með samþykt þar í sýslunni
1899. Að vísu hefir það aldrei verið siður í
sýslunni að hafa kornið til matar, en meljur
v’oru óspart rifnar; nú er er því hætt. Minna er
nú og slegið af mel en áður var títt.
Búnaðarfélag íslands befir lagt allmikið fé
til sandgræðslu í þessari sveit, en fyrir benni
stendur Eyjólfur bóndi Gfuðmnndsson í Hvammi.
Auk styrksins frá Búnaðarfélaginu bafa bænd-
ur þar í sveitinni lagt fram, árlega, nokkurt fé
í viðbót. Peningunum hefir öllum verið varið
til garðahleðslu. Garðarnir eru einblaðnir, úr
grjóti, 1—3 álnir á bæð, með misjafnlega löngu
millibili.
£>að er enginn vafi á því, að með görðum má
mikið draga úr skemdum sandfoks, en jafn-
framt þarf að sá þar melkorni ef ekki hagar svo
til að það vaxi þar í nánd, svo kornin geti
sjálfkrafa borist um sandinn. í þessari sveit
vex nú orðið mikið af melgresi; hefir það stór-
um aukist á síðari árum.
Rangárvellir. Stórar ern sandauðnirnar
á Eangárvöllum. Þar eru þrír bæir í mestri
bættu: Reyðarvatn, Brekkur og Gunnarsbolt.
Reyðarvatn befir mjög skemst af sandi.
Agætt beitiland gjöreitt. Sandaldan befir nú