Freyr - 01.01.1907, Síða 16

12
FREYR.
mestu fastheldni við gamlar óveDj'ur og deyfð
og framtaksleysi.
Það er svo ósköp fyrirliafnarlítið, að láta
hrossin tímgast og vaxa upp á sama hátt og
grasið í haganum, og þá er eigi ónýtt að spara
folatollinn! Hinu er síður gaumur gefinn, þótt
það só daglegt brauð, að af tveim tryppum
jafngömlum, sem alin eru upp alveg eins, er
annað miklu fallegra og vænna en hitt, og selst
þriðjimgi til helmingi hetur eða meira. Eæstir
leggja á sig þá fyrirhöfn, að athuga hvernig á
því steudur, og enn færri færa sér í nyt reynslu
sína og annara í þessu efni.
Sjálfsagt dregur það nokkuð úr frankvæmd-
uin, að ýmsir eru hræddir um, að erfitt sé að
sjá á hryssum, nær þær eru álægja (í hesta-
látum, með hestagangi), og að afleiðingin af að
hafa graðfolana í haldi yrði sú, að hryssur
mistu iðuglega af tíma.
Þeim, sem þetta óttast, þykir að likindum
ekki ófróðlegt að heyra, að Gnúpverjahrepps-
menn í Árnessýslu leigðu kynbótahest 3 vikna
tíma seiuastliðið vor. Hesturinn var hafður á
gjöt, og kostaði fóðrið 50 aura á dag. Undir
hann voru leiddar 24 hryssur, en hvað margar
af þeim hafa fyljast er enn óvíst. Venjulegast
fyljast ekki nema 2/3—3/4 af þeim hryssnm, sem
undir fola eru leiddar, eða ganga með þeim.
Kostnaðinum við kynbótahestinn á að jafna
niður á öll folöld, sem fæðast í hreppnum
næsta vor, eins þótt móðirin hafi eigi verið
leidd undir hann, og því vitanlega fengið með
öðrum fola.
Eg hefi spurst fyrir hjá hændum þar
eystra, er notuðu folann, hvort nokkrir erfið-
leikar hafi verið á að sjá, nær hryssurnar voru
álægja, og fengið það svar, að svo hafi ekki
verið. — Á hverjum bæ eru fieiri og færri hest-
ar, er ganga með hryssunum, og þegar þær eru
álægja, sést það strax á því, að eldri hestarnir
verja þær fyrir þeim yngri, og heimahestar
fyrir aðkomuhestum.
Hryssur eru í hestalátum 24—36 kl.st. í
senn, og þarf því að líta eftir þeim einu sinni
á dag, þann tíma vorsins, er menn vilja að
þær fái tyl, en með því að hross eru
venjulegast heimavið um það leyti árs, er sú
fyrirhöfn ekki tilfinnanleg. Hryssum, sem leidd-
ar eru undir fola, má riða að heiman og heim,
ef ekki er farið hart.
I hverju bygðarlagi þurfa að vera að
minsta kosti 2 kynbótahestar, annar af áhurðar
eða vagnhestakyni, en hinn at reiðhestakyni.
Þar sem vel hagar til, geta 2 eða 3 hreppar
verið samau um sömu kynbótahestana. Óhætt
er að leiða 50—60 hryssur undir fullorðinn
kynbótahest, en þá má ekki brúka hann til
vinnu þanD tíma, sem undir hann er leitt.
Annan tima árs má brúka kynbótahesta til
vinnu eins og önnur hross.
Alla fola á að gelda, vorið sem þeir verða
2 ára, áður en grös fara að gróa, nema þá,
sem ætlaðir eru til undaneldis. Þá á að hafa
í girðingum 3. og 4. sumarið (samb. Erey I. 1.
bls. 2—5), því til undaneldis ætti ekki að nota
graðfola neitt til muna, fyr en þeir eru fullra
4 ára.
Ef bændur fara ekki bráðlega alment að
taka sér fram í þessu efni, sé eg eigi betur
en að óhjákvæmilegt verði, að banna með lög-
um að nokkur graðfoli, eldri en 2 vetra, gangi
laus að sumrinu, því auðsætt er, að hið nú
verandi sleifarlag á hrossarækt vorri, má eigi
við gangast til langframa. Reynslan hefir sýnt,
að lög um samþyktir um kynbætur hesta frá
“/,! 1891 og viðaukalög við þau frá ao/i2 1901
koma eigi að verulegu haldi.
G. G.
Köfnunarefnisáburður.
Aðal næringarefni plantnanna eru: Tcöfnun-
arefni, Jcalí og fosfór. Af öllum þessum nær-
ingarefnum er meira eða minna í jarðveginum
enda þrífst enginn gróður án þeirra. í flestri
ræktaðri jörð, þar sem gróðurinn, uppskeran, er ár-
lega flutt burtu, er þó svo lítið af þessum efn-
um, að bera verður á — borga jörðinni að
meira eða minna leyti efnin, sem burt eru
flutt.
Húsdýraáburðurinn er aðaláburðurinn í
öllum löndum, og eini áburðurinn, sem nutað-