Freyr - 01.04.1909, Blaðsíða 5

FREYH.
53
Að siimi vil eg ekki fara frekar út í þetta
mál. Eg er þeirrar skoðunar að hér á landi
þurfi sérstaka rein*lu viðvíkjandi vatnsveitu;
útlend reitisla kemur oss ekki að liði.
Yér sækjumst eftir votlendisjurtum, sem
erlendis eru taldar einskis nítar.' Erlendis mun
aðallega vera veitt á valllendi. Reinslu ætti
hér á landi að vera hægt að íá með litlurn
kostnaði á áveitulöndum nærri Reykjavík ,og
Akureiri, þar sem tilraunir gætu farið fram undir
umsjón starfsmanna Búnaðarfélags Islands og
Ræktunarfélags Norðurlands.
10/2 1909.
Guðm. G. Bárðarson.
Þess vil eg ekki láta ógetið, að sú skoð-
un hefir verið látin i ljósi við mig, að ekki muni
til langframa vera auðið með jökulvatni að
framkvæma votengisáveitu á mýrum, vegna
þess að þær breytingar, er verði á mýrarjörð-
inni við jökulleðjuDa, muni gera það að verk-
um að jarðvegurinn, eftir lengri eða skemri
tíma verði óhentugur fyrir votlendisgróður. En
þó svo f'æri, væri þó engu spilt, því að nær sem
vildi mætti þá breyta votengisáveitunni í vall-
lendisáveitu.
Þessi skoðuu, að breytingar þær, erjökul-
leðjan gerir að verkum á mýrarjörð, hljóti að
vera óhentugar fyrir votengisgróður, er i sam-
ræmi við þá skoðun, að gróðurlagið eða gras-
lagið fari eftir jarðveginum; kemur þessi skoð-
un meðal annars fram í því, að gróðurinn eða
jurtirnar eru kendar við jarðveginn og talað
er t. d. um sandjurtir, melagróður o. s. frv.
En það er naumast allskostar rétt að ætla
að gróðurlagið í heild sinni fari eftir því hver
jarðvegurinn er, þótt hann að vísu hafi mikla
þýðingu fyrir jurtalífið, svo sem það að sum
steinefnasambönd eins og t. d. kolsúrt kalk
gerir það að verkum, sé mikil gnægð af því í
jarðveginum, að sumar jurtir geta alla ekki þró-
ast. Sambönd lífræuna efna í jarðveginum hafa
og margvíslegar verkanir og þá er það ekki
síður mikilsvert hversu mikil er gnægð eða
skortur jurtanæringarefnanna í jarðveginum og
hvernig þeim er háttað. Tilraunir hafa og
leitt i Ijós, að ýms áburðarefni geta orðið til
þess að magna sumar jurtategundir, en eru aft-
ur öðrum til niðurdreps. í>að er eftir því ekki
óhugsandi að mikil sóley i túnum stafi meðfram
af teðslanni.
En þótt jarðvegurinn hafi þannig mikla
þýðingu fyrir jurtalífið, er þó eigi að síður vatn-
ið sú „höfuðskepnan“, er mestu ræður um hverr-
ar tegundar gróðurinn er, og vatnið og vatns-
megnið í jarðveginum það, sem aðallega setur
markið á hann. En að öðru leyti fer gras-
vöxturinn og heygæðin eftir því hve mikið eða
lítið er fyrir hendi af næringarefnum fyrir
jurtirnar.
Þar sern náttúran er látin sjálfráð, fer það
mjög eftir jarðveginum hvort vatnið í honum
er mikið eða lítið, ferskt eða dautt. Þantiig
hripar vatnið í gegnum sendinn jarðveg en í gegn-
um leirblandinn jarðveg sígur það seint. Þótt
jarðvegurinn á þenna hátt hafi þýðingu að því
er snertir gróðurlagið, þá er það þó eigi að
síður vatnið og vatnsmegnið i jarðveginum,
sem setur markið á gróðurinn.
Hlýindi veðráttunnar og frosthörkur ráða
mestu um gróðurríki landanna, en gróðurlagið
á hverjum stað fer, svo sem þegar hefir verið
tekið fram, eftir því hvernig vatnið er og eftir
vatnsmegninu i jarðveginum og jafnframt eftir
loftrakanum og úrkomunni.
Það er breyting á loftslaginu hér á landi,
sem veldur því að nú er gróðurríki Islands ann-
að en það var á löngu liðnum tíma er gróður
sá þróaðist, er nú myndar surtarbrandinn.
Hvað mestu veldur um gróðuilagið má
meðal annars marka af þeirri breytingu á
gróðrinum, er þurkun raklendis hefir í förmeð