Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.11.1944, Blaðsíða 6

'I' 1 M A R I T V. F. i. 19 4 4

tugina aðcins virkjnn i Sogi lil greina fyrir almenn-
ingsrafveitu. Stærri fallvötn eru eins og sakir standa
nú, of kostnaðarsöm og ininni fallvötn geta eigi ann-
að orkuþörfinni.
Sé Jiins vegar aðeins um að ræða að anna afl-
þörfinni, svo sem segja má að einkum hafi á skort
veturinn 1943—’44 í Reykjavik, þá eru fleiri mögu-
ieikar til. IJá gela sérstakar toppstöðvar komið til
greina, en það eru tiltölulega aflmiklar stöðvar, sem
ætlað er að starfa stuttan tíma í senn, og þá fvrst
og fremst í samstarfi við grunnstöðvar, er starfa
að staðaldri og anna mestum liluta orkuvinnslunn-
ar. Einkenni toppstöðva er, að þær iiafa ódýrt afl,
en grunnstöðvanna, að þær hafa ódýra orku.
Rar sem svo mikið vélaafl er uppsell í Ljósafossi
að ekki er öruggt að vatnsrennsli verði ávalll til
nægjanlegt fvrir fleiri vélar, verður næsta skrefið
til aukninga ný stöð annars staðar. Vaknar þá spurn-
ingin: Er næsta skrefið ný virkjun í Sogi eða topp-
stöð? og: Hvernig á sú toppstöð að vera? Á liún að
vera ódýr kola- eða olíu-kvnnt eimvélastöð eða dis-
ilstöð? eða er til valnsafl, sem starfrækja má í lopp-
stöð með stöðvum við Sogið? Eru einnig til aðrar
Jeiðir?
Eftir reynslu erlendra stöðva er það oftast fyrst-
nefnd stöð, eimvélastöð, sem hagfelldust verður,
og í einstöku föllum dísilvélastöð. En auk þess hagar
þannig til á orkuveitusvæði Sogsvirkjunar, að þar
eru fallvötn, sem hafa skilyrði lil topprekstrar. Það
er einkum Botnsá i Hvalfirði, sem þar kemur til
greina. Fallhæðin er um 330 m. og vatnsuppistöðu
má fá i llvalvatni, sem rúmað getur heils árs rennsli.
Þá eru og víða hverasvæði á Suð-vesturlandi, sem
horrannsóknir rikisins hafa sýnt, að komið gætu
til virkjunar áður langl um líður. Hvernig verða
virkjunarmöguleikar hveragufunnar?
Allar þessar leiðir verður að athuga.
II. SAMSTARF RAFSTÖÐVA.
A. Virkjunaráætlanir í Sogi 1933.
Áætlanir um virkjun Sogsins voru gerðar 1933,
eftir undangengnar mælingar um nokkurra ára
skeið. Vatnsrennslisathuganir höfðu sýnt að reikna
mátti með 80 tenm. á sek. sem öruggu rennsli, og
þar sem það hafði mælst óvenju jafnt, vár lalið
að reikna mætti með þessu, sem öruggu meðal-
rennsli ársins. Það hafði að visu verið athugað
minnsta rennsli niður í 7(i tenm. i nokkra daga, en
sökum góðra miðlunarskilyrða mátti telja víst, að
hægt mundi vera að hagnýta nokkru meira rennsli.