Dagblaðið Vísir - DV - 15.01.2004, Qupperneq 21

I
DV Fókus
FtMMTUDAGUR 15.JANUAR2004 21
Fyrsta stórmynd ársins, The Last Samurai með stórstirninu Tom Cruise, kemur íhús um helgina.
Hún fjallar um bandarískan hermann sem gengur íþjónustu keisarans íJapan á 79. öld. Verk-
efni hans er að útrýma hinum fornu samúræjaættum til að greiða fyrir viðskiptahagsmunum
Bandaríkjanna, en hann verður heillaður afóvininum og er ekki viss um hvort hann sé réttum
megin í baráttunni
t,,
Fall Samraanna
Árið 1876 héldu Bandaríkin upp á
hundrað ára afmæli sitt. Sama ár
unnu frumbyggjar Norður Ameríku
sinn síðasta sigur í bardaga þegar
Crazy Horse og menn hans felldu
Custer herforinga og 200 hermenn
ríkisstjórnarinnar við Little Big
Horn. En rauðskinnar gátu ekki
haldið mikið lengur út gegn hvíta
manninum sem lagði heimsálfuna
undir sig með sínar blýkúlur, járn-
hesta og eldvatn. Hefnt var fyrir
Custer við Wounded Knee 14 árum
síðar og indíanar þuftu að sætta sig
við stjórn hvíta mannsins um
ókomna framtíð.
Slátrað af nútímavopnum
keisarahersins
En árið 1876 var önnur uppreisn
gerð gegn framrás nútímans. Þetta
var í japan þar sem Samúræjar risu
upp gegn keisara sínum. Árið 1854
hafði bandarískur fallbyssubátur
komið í höfn og þvingað Japani til að
opna efnahagskerfi sitt og láta Vest-
urlandabúum eftir sérréttindi á eyj-
unni. Japanir urða að láta í minni
pokann en hófu að nútímavæða
landið af miklum krafti eftir að keis-
arinn Meiji komst til valda árið 1868.
Samúræjaættimar misstu völd sín
og gerðu uppreisn átta árum síðar.
Þeim var slátrað af nútímavopnum
keisarahersins og leiðtogi þeirra,
Saigo Takamori, bað félaga sinn um
að höggva af sér hausinn upp á
gamla mátann áður en hann yrði
gripinn af óvininum. Félaginn varð
við þeirri bón og Takamori varð
mikil þjóðhetja fyrir afrekið. Nú-
tímavæðing Japans hélt áfram og
árið 1905 urðu Japanir fyrsta Asíu-
þjóðin til að sigra Evrópuþjóð í
hernaðarátökum þegar Japanir
unnu stríð við Rússa. Urðu þeir nú
helsta samkeppnin við hið rísandi
veldi Bandaríkjanna á Kyrrahafs-
svæðinu en Bandaríkjamenn lögðu
Filipseyjar undir sig í lok 19. aldar og
Japanir lögðu undir sig Kóreuskaga
skömmu síðar.
Cruise nútímavæðir herinn
Nathan Alger höfuðsmaður, sem
Tom Cmise leikur í The Last
Samurai, er fenginn til Japan til að
nútímavæða japanska herinn. Það
fara þó að renna á hann tvær grímur
og hann veltir því fyrir sér að ganga
frekar með Samúræjum í lið. Árið
1941 máttu Bandaríkjamenn svo
sem sjá eftir því að þeir fóru ekki
með sigur af hólmi því þá var Japan
orðið nútímaherveldi eins og þeir
máttu finna fyrir við Pearl Harbour.
Það tók íjögur ár og tvær kjarnorku-
sprengjur að vinna á þeim sigur. Þó
hernaðarmáttur Japana hafi verið
brotinn á bak aftur risu þeir þó fljótt
upp aftur sem iðnveldi og eru í dag
með næst stærsta hagkerfi í heimi.
Leikstjóri The Last Samurai er Ed-
ward Zwick sem er ekki óvanur hern-
aðarátökum fyrir framan myndavél-
ina. Hann tók fyrir bandaríska borg-
arastríðið í Glory, fyrri heimsstyrjöld-
ina í Legends of the Fall og Persaflóa-
stríðið í Courage Under Fire. í kvik-
myndinni The Siege frá 1998 fjallar
hann um hryðjuverkaárásir á New
Nathan Alger höfuðsmaður
Fenginn til Japans til að
nútimavæða herinn
York borg eftir að Bandaríkjamenn
handsama hryðjuverkaleiðtoga sem
leiðir svo til þess að herinn tekur
völdin. Reyndist hann þar að mörgu
leyti merkilega sannspár, en í Síðasta
Samúræjanum er hann horfinn aftur
til fortíðar og vonandi tekst honum
að gera falli Samúræjanna jafn góð
skil og hann gerði bandaríska borg-
arastríðinu í Glory.
valur@dv.is
f w
m ;\
¥
HPsÍÍf
1 JF-

Á vígvellinum Síðasta Samúræjanum er leikstýrt afEdward Zwick sem er þekktur fyrir að
gera kvikmyndir um hernaðarátök.
Mikill kvikmyndaáhugamaður
Þórarinn Hugleikur Dagsson er mikill
biókarl og segir það mjög erfitt fyrir
sig og sina að sjá Finding Nemo á
ensku þvi eins og fleiri miðbæjarrottur
er hann billaus.
Bíótímarnir
alltoffáir
„Ég hef ákveðnar skoð-
anir á bíómenningunni á
íslandi, hálf sjálfselskar
skoðanir held ég,“ sagði
Þórarinn Hugleikur Dags-
son, listamaður og áhuga-
maður um kvikmyndir. „Ég
er miðbæjarrotta og á ekki
auðvelt með að komast úr
miðbænum vegna þess að
ég er ekki á bíl. Þetta var
kannski allt í lagi hér áður
fyrr en svo á stuttum tíma m
hurfu tvö bíóhúsanna sem
voru í miðbænum sem ger-
ir manni töluvert erfiðara
fyrir.“
Gerð var skoðanakönn-
un og flestir vildu hafa sýn-
ingartímann klukkan 18,
20, 22 frekar en 17, 19,21,
23.
„Mér finnst bíótímar
alltof fáir. Ef maður er að
reyna að fara á einhverja
mynd í einhverju ákveðnu
bíói þá getur maður bara
valið um tvær sýningar í
rauninni. Áður en sýning-
artímunum var breytt gat
maður þá alla vega valið ^
um þrjá sýningartíma og
finnst mér þetta vera aftur-
för í bíómenningunni hér á
landi.“ Hugleikur segist vita
til þess að fólki finnist
miðaverðið í bíóhúsin alltof
hátt. „ Miðaverðið er 800 kr
og þeir sem yfirleitt borga
sig í bíó kvarta yfir því að
gjaldið sé ofhátt. En
kannski er það ekkert
hærra en víða erlendis, ég
veit það bara ekki alveg,“
sagði hann.
„Mér finnst hlé vera ^
leiðinleg og margir kvik-
myndaunnendur eru ekki
sáttir við að myndin sé
klofin í tvennt. En það er
búið að venja íslendinga á
það að hafa hlé, en það
tíðkast ekki erlendis. Verðið
myndi svo ábyggilega
hækka ef hléið væri tekið af
og hlé er búið að vera svo
stór hluti af íslenskri bíó-
menningu lengi að það er
varla að því verði kippt í
burtu.“
Hvað finnst honum um ,
teiknimyndir?
„Að mínu mati er fínt að
talsetja teiknimyndir fyrir
krakkanna en ef ég vil sjá
Finding Nemo á ensku þá
er bara í boði Álfabakkinn
og ég sem er bíllaus og
kemst ekki svo glatt þang-
að. Við miðbæjarrotturnar
viljum líka sjá Disney kvik-
myndir á ensku.
Kvikmyndahátíðir finnst
mér skemmtilegar og að
mínu mati mættu þær vera
oftar. Myndirnar sem fara
inn á kvikmyndahátíðir eru
sjaldnast sýndar fyrir al-
menning í venjulegum bíó-
húsum. Margar fara beint á
vídeó og þarf maður að
bíða lengur eftir þeim en
þessum sem sýndar eru í
bíó sem ég er ekkert alltof
glaður með. Þannig að það
er ýmislegt tengt þessum
hátíðum sem ég vildi að
væri öðruvísi," sagði Hug-
leikur að lokum, þónokkuð
ánægður með bíóhúsin þó
svo ýmislegt mætti bæta.
I