Bændablaðið - 07.07.2011, Page 12

Bændablaðið | fimmtudagur 7. júlí 201112
Fréttir
Landbúnaður hefur verið afar veiga-
mikill hluti af Evrópusamstarfi frá
því að Rómarsáttmálinn var undir-
ritaður árið 1957 en til hans má
rekja stofnun Efnahagsbandalags
Evrópu (EBE). Árið 1965 var svo
EBE, Kola- og stálbandalaginu
og Kjarnorkubandalagi Evrópu
steypt saman í Evrópubandalagið
sem varð að Evrópusambandinu
(ESB) með undirritun Maastricht-
samningsins árið 1992. Í upphafi
runnu um 70 prósent af útgjöldum
sambandsins til landbúnaðarmála
en í dag er sú tala nálægt 35 pró-
sentum.
Eins og kemur fram annars staðar í
blaðinu hafa Bændasamtök Íslands (BÍ)
nú gefið út ritið Landbúnaðarlöggjöf
Evrópusambandsins og Evrópska
efnahagssvæðisins. Höfundur ritsins
er Stefán Már Stefánsson prófessor við
lagadeild Háskóla Íslands. Ritið er hið
fyrsta sinnar tegundar, þar sem fjallað
er á íslensku um landbúnaðarlöggjöf
ESB í samfelldum texta út frá lög-
fræðilegu sjónarhorni.
Stefán Már segir að málaflokk-
urinn hafi hlotið mjög mikla athygli
og gríðarlega mikil löggjöf snúi að
landbúnaðarmálum. „Löggjöf ESB
varðandi landbúnaðarmál er mjög
flókin og það má alveg segja að þetta
sé heill frumskógur af löggjöf og
reglugerðum. Landbúnaðarlöggjöf
nýtur mikilla sérsjónarmiða innan
Evrópusamstarfsins, öðru vísi en um
vörur almennt. Til dæmis eiga almenn
ákvæði um ríkisstyrki og samkeppni
ekki að öllu leyti við. Það má rekja
til sérstakrar félagslegrar stöðu land-
búnaðarins. Landbúnaður er á allan
hátt öðru vísi en t.a.m. verksmiðju-
rekstur, þar eru bændur um allar jarðir
að basla í smáum stíl. Það hefur verið
litið svo á að það þurfi að halda öllum
góðum og halda atvinnurekstrinum
gangandi og það hefur verið erfitt. Það
hefur þurft að taka tillit til mjög mikilla
sérsjónarmiða.“
Aðildarsamningar ekki skilað
verulegum undanþágum
Í aðdraganda aðildarviðræðna Íslands
við ESB og nú þegar komið er að
aðildarviðræðunum sjálfum hefur
því verið haldið á lofti að Ísland gæti
fengið ýmsar undanþágur frá reglum
og gerðum sambandsins og þau
sjónarmið studd með fordæmum um
undanþágu Finna vegna heimskauta-
landbúnaðar, undanþágur um harð-
býl svæði auk annars. Einnig hefur
gjarnan verið nefnt að eyjar sem séu
í verulegri fjarlægð frá meginlandinu
njóti sérákvæða og því verið velt upp
hvort slíkt gæti átt við um Ísland.
Fjöldi sérákvæða er innan land-
búnaðarlöggjafar ESB en að sögn
Stefáns eiga þau að mestu leyti við
um reglur sambandsins sjálfs frekar
en að undanþágur hafi verið gerðar
fyrir einstök ríki. „Aðildarsamningar
nýrra ríkja hafa ekki skilað varan-
legum undanþágum til þeirra nema
að mjög litlu leyti og alls ekki frá
meginreglum sambandsins, eins og
til dæmis varðandi frjálst vöruflæði
innan sambandsins.“
Bændasamtök Íslands (BÍ) hafa
lagt fram varnarlínur sem innihalda
þær lágmarkskröfur sem BÍ gera í við-
ræðum við ESB um landbúnaðarmál.
Meðal þeirra er að íslenska ríkið hafi
frelsi til að styrkja íslenskan land-
búnað en ríkisstyrkir eru almennt
bannaðir í ESB. Þá er lögð áhersla á að
íslenskum stjórnvöldum verði áfram
heimilt að leggja tolla á búvörur frá
löndum ESB. Stefán segist ekki geta
svarað því hvort mögulegt sé að slíkar
undanþágur fengjust. „Það er heimilt
að veita undanþágur af þessu tagi en
eins og ég hef áður sagt er mjög lítið
um að það sé gert og nánast ekki neitt
frá meginreglum sambandsins, eins og
tollareglum.“
Stefán segir að settar hafi verið
fram alls konar kröfur um undan-
þágur í aðildarviðræðum. „Það er hins
vegar ekki að sjá að þær hafi skilað
miklum árangri. Þó hefur það skilað
sérsjónarmiðum varðandi ríkisstyrki
á norðlægum slóðum, sem er auðvit-
að af hinu góða, en langt frá kröfum
Bændasamtakanna eins og þær liggja
fyrir núna.“
ESB getur gert undanþágur ef vill
Hvað varðar möguleikann á því að
Ísland njóti einhverra sérundan-
þága vegna landfræðilegrar stöðu
sinnar sem eyja norður í hafi segir
Stefán lendur sem séu í tengslum
við aðildarríki, spænskar eyjar til
að mynda, hafa fengið undanþágur.
„Sumar þeirra hafa smám saman
tekið meira og meira inn af reglum
sambandsins með tímanum. Ég
tel hins vegar að þetta sé alls ekki
sambærilegt. Í okkar tilfelli er um að
ræða aðildarríki sem er að reyna að
semja um undanþágur fyrir sjálft sig í
heild en í hinum tilfellunum er um að
ræða sjálfsstjórnarsvæði í rauninni,
sem eru fjarlægur hluti af öðrum
aðildarríkjum. Mér finnst þetta þó
í raun eiginlega ekki skipta máli
því við vitum að Evrópusambandið
getur gert undanþágur ef vilji er til
þess. Það skiptir því ekki máli hvort
það væri gert á grundvelli þess-
ara sjónarmiða eða bara einhverra
annarra sjónarmiða, þörfum Íslands
til að mynda. Aðildarsamningurinn
verður að verða samþykktur af öllum
aðildarríkjunum og því er það bara
vilji þeirra sem ræður för.“
Gjörbreytt landslag við inngöngu
Verulegur munur er á íslenskri land-
búnaðarlöggjöf og landbúnaðarlög-
gjöf ESB. Stærstu þættirnir eru
kannski þeir að hér á landi er beitt
tollvernd og bændur fá, í sumum
greinum, framleiðslustyrki. Hins
vegar segir Stefán að um mun viða-
meiri mun sé að ræða en eingöngu
þessi atriði. „Það eru veruleg frávik í
mörgum tilvikum. Það má til dæmis
ekki flytja til landsins lifandi dýr eða
ferskt kjöt og í því liggur verulegur
munur frá því sem er innan ESB.
Ef við myndum taka upp reglur og
gerðir ESB lítt breyttar myndi það
þýða mjög verulegar breytingar frá
því landbúnaðarkerfi sem við búum
við í dag.“
Þarf að rökstyðja kröfur
Stefán segist telja að það sé alls
ekki í hendi að Ísland fái undanþágu
frá innflutningi á lifandi dýrum, eins
og haldið hefur verið fram að ætti
að veitast tiltölulega auðvelt. „Ég
held það þurfi nú að berjast frá einu
húsi til annars varðandi það, vegna
þess að Evrópusambandið telur sig
sjálft vera með kerfi sem að verndar
þetta allt. Við segjum að það sé ekki
nægjanlegt og að við verðum að
setja upp frekari takmarkanir og
varúðarreglur. Þá er bara spurning
hvort við getum rökstutt okkar mál
nógu vel. Þetta er samningsatriði.
Það má búast við því að í samning-
unum verði Íslendingar hreinlega
spurðir hvers vegna við séum að
sækja um aðild ef við viljum ekki
taka upp reglur sambandsins.“
EES-samningurinn veitir ákveðið
frjálsræði
Stefán segir það sitt mat að
Ísland geti sett stífari reglur en
ESB um ýmsa hluti á grundvelli
EES-samningsins. „Um leið og
Evrópusambandið hefur sett reglur
um hvernig eigi að annast heilbrigði
dýra, þar á meðal við útflutning, þá
gilda þær reglur. Aðildarríki getur
þá ekki komið með viðbótarreglur
um harðari kröfur, nú eða minni.
Við Íslendingar myndum hreinlega
ekki taka slíkar gerðir yfir, stæðum
við utan sambandsins, heldur segja
að við ættum rétt á því samkvæmt
EES-samningnum að setja fram við-
bótarkröfur. Í því liggur munurinn
á því sjálfræði sem við höfum með
EES-samningnum en myndum ekki
hafa innan ESB.“ /fr
Lög og reglur ESB langt frá þeim lágmarkskröfum sem Bændasamtökin hafa sett fram:
Nánast engar undanþágur
frá meginreglum
Stefán Már Stefánsson prófessor.
„Þetta lítur gríðarlega vel út,
nánast allar plönturnar mínar
eru með mikið af blómum og það
stefnir því í góða eplauppskeru hjá
mér í sumar", sagði Sæmundur
Guðmundsson á Hellu, einn öflug-
asti eplaræktandi landsins. Hann
segir lítið mál að rækta eplatré.
Sæmundur ræktar eplin úti í garði
hjá sér og fékk rúmlega eitt þúsund
epli síðasta sumar. Kuldinn í vor og
það sem af er sumri hefur ekki haft
nein áhrif á plönturnar hjá Sæmundi
enda er hann með kvæmi sem þola
vel kulda. Hann hvetur alla til að
fá sér eplatré í garðinn sinn, það sé
ekkert mál að rækta epla á Íslandi
eins og dæmin sýna. /MHH
Útlit fyrir mjög góða eplauppskeru
Ávaxtarækt á Suðurlandi:
Sæmundur Guðmundsson eplaræktandi á Hellu ásamt konu sinni, Eyrúnu
Óskarsdóttir með blómstrandi eplatré fyrir framan sig. Mynd / MHH
Gluggar og hurðir
Allar uppl. Veitir Sigurður í síma 899-9345
Netfang: sigbja16@simnet.is
Varan er staðsett á Reyðarfirði.
Vandaðar og ónotaðar einingar frá danska fyrirtækinu
PROTEC Windows.
Tilvaldar til notkunnar í sólstofur, skjólveggi, sumarhús o.mfl.
Margar stærðir og gerðir – GOTT VERÐ
MINJASAFNIÐ Á MÁNÁRBAKKA
er staðsett á Tjörnesi, milli Húsavíkur og Ásbyrgis
Opið alla daga til ágústloka klukkan 10-18
Verið velkomin! - símar: 464 1957 og 864 2057
JÖRÐIN PULA Í HOLTUM
Til sölu er jörðin Pula í Rangárþingi ytra, staðsett skammt ofan
Laugalands í Holtum. Landstærð er talin vera um 108 ha, þar af
ræktun um 83 ha. Jörðinni fylgir veiðiréttur í Veiðivötnum og upp-
rekstrarréttur á Landmannaafrétt. Á jörðinni eru eftirtaldar bygg-
ingar: Íbúðarhús 196 fm, hesthús 305 fm, fárhús 321 fm, hlaða 498
fm og vélageymsla 62 fm. Öll útihúsin eru sambyggð. Verð kr. 90
milljónir. Nánari upplýsingar og myndir á www.fannberg.is og á
skrifstofu.
FANNBERG FASTEIGNASALA EHF. sími: 487-5028
Guðmundur Einarsson lögg. fasteignasali
Jón Bergþór Hrafnsson viðskiptafræðingur