Bændablaðið - 07.07.2011, Side 30

30 Bændablaðið | fimmtudagur 7. júlí 2011
Á markaði
Þrátt fyrir sameiginlega landbún-
aðarstefnu ESB er mikill munur
milli landa í stuðningi við land-
búnað. Þetta á einkum við löndin
15 sem mynduðu ESB allt til 1.
maí 2004 annars vegar og svo
löndin 12 sem hafa gengið í sam-
bandið síðan. Í kynningarefni frá
landbúnaðardeild framkvæmdar-
stjórnar ESB má sjá glæru sem
sýnir tekjurþróun í þessum
tveimur ríkjahópum frá árinu
2000 til 2010. Tekjur eru sýndar
sem vísitala þar sem meðaltal
tekna bænda í öllum 27 ríkjunum
árið 2005 er = 100. Það sama ár
var vísitalan fyrir tekjur bænda í
löndunum 15 u.þ.b. 185 stig, þ.e.
85% hærri en meðaltekjur í lönd-
unum 27 árið 2005. Vísitala tekna
bænda í nýju löndunum 12 var
á sama mælikvarða hins vegar
u.þ.b. 25. Áætluð staða árið 2010
er hins vegar 192,7 stig (15 lönd)
og 31,7 stig (12 lönd).
Á vinnufundi með fulltrúum
framkvæmdastjórnar ESB hér á
landi 22. -23. júní sl. Var þessi staða
hins vegar kynnt með allt öðrum
hætti. Sýnt var meðfylgjandi graf
þar sem aðildarlöndunum er skipt
í áðurnefnda tvo hópa (15 og 12
lönd) en nú var búin til sitt hvor
vísitalan fyrir þau og meðaltekjur í
sitt hvorum hópnum árið 2000 sett
sem 100. Þessu var síðan skellt í eitt
graf með sitt hvorum ásnum fyrir
hvorn ríkjahóp, sjá meðfylgjandi
mynd. Engin leið er hins vegar
að átta sig á af þessu grafi hver
staðan er hjá þessum hópum inn-
byrðis. Bændur í nýju löndunum
12 fengu um 1/3 af þeim styrkjum
sem bændur í V-Evrópu fengu
við upphaf aðildar, með hækkun í
áföngum til 2013 en á á stuðningur
að vera sambærilegur alls staðar
innan sambandsins.
Þetta er þó langt því frá að vera
staðan eins og meðfylgjandi súlurit
um greiðslur á hektara og styrkþega
eftir löndum sýnir. Í þessu sam-
bandi má einnig ítreka að greiðslur
á hektara í nýju aðildarlöndunum
eru útkoma úr niðurstöðum samn-
ingaviðræðna viðkomandi landa
um heildarstuðning við landbúnað
í viðkomandi landi. Í heildarupp-
hæðina er síðan deilt með fjölda
hektara sem skilgreindir eru sem
styrkhæft landbúnaðarland og
útkoman eins og áður segir, greiðsla
á hektara. Engin skylda er að rækta
tilteknar jurtir eða afurðir á við-
komandi landi heldur aðeins krafa
um að halda landinu í „góðu land-
búnaðarhæfu ástandi“. Það er því
beinlínis rangt að tala um að ESB
styrki hektara í kornrækt um tiltekn-
ar fjárhæðir enda sýna útreikningar
OECD engan framleiðslustuðning
við kornrækt í ESB s.s. hveiti og
maís. /EB
Erna Bjarnadóttir
hagfræðingur Bændasamtaka Íslands
eb@bondi.is
Landbúnaðarstefna ESB
Sameiginlega landbúnaðarstefna ESB
Mikill munur milli „gömlu“ og „nýju“ landanna
maí 2011
2011
mars. 2011-
maí 2011
júní 2010-
maí 2011
Breyting frá fyrra tímabili, % Hlutdeild %
Framleiðsla maí '10 3 mán. 12 mán. m.v. 12 mán.
Alifuglakjöt 648.373 1.768.359 6.687.334 7,3 -5,4 -7,6 25,1%
Hrossakjöt 31.871 108.611 791.966 59,1 19,7 -12,8 3,0%
Nautakjöt 315.199 979.929 3.817.065 1,4 -0,5 0,4 14,3%
Kindakjöt 0 73.644 9.164.442 -100,0 -1,9 3,7 34,4%
Svínakjöt 651.602 1.580.368 6.192.429 33,5 3,6 0,3 23,2%
Samtals kjöt 1.647.045 4.510.911 26.653.236 15,5 -0,8 -1,1
Innvegin mjólk 11.409.345 33.459.201 122.419.409 0,5 -1,2 -1,9
Sala innanlands
Alifuglakjöt 610.469 1.771.176 6.954.893 -5,8 -6,9 -3,7 29,4%
Hrossakjöt 24.371 90.728 531.189 41,0 7,5 -10,6 2,2%
Nautakjöt 334.931 978.316 3.829.174 2,8 -1,4 0,1 16,2%
Kindakjöt * 463.266 1.269.295 6.204.816 18,1 -0,3 1,8 26,2%
Svínakjöt 656.467 1.590.292 6.167.817 42,2 9,8 1,3 26,0%
Samtals kjöt 2.089.504 5.699.807 23.687.889 13,3 0,0 -0,6
Sala á
próteingrunni
9.530.133 28.592.668 114.058.820 0,7 -2,2 -1,6
Sala á fitugrunni 8.846.636 27.406.616 110.199.581 0,9 -1,2 -1,1
* Sala á kindakjöti pr. mánuð er sala frá afurðastöðvum til kjötvinnsla og verslana.
Lokatölur um framleiðslu
og sölu búvara í maí
Framleiðsla mjólkur var hálfu prósetnustigi meiri í maí en í
sama mánuði í fyrra. Sl. 12 mánuði nemur samdráttur hins
vegar tæplega 2%. Sala mjólkur og mjólkurafurða var hins
vegar um einu prósenti meiri en í sama mánuði í fyrra.
Sala á kjöti var 13,3% meiri en í sama mánuði í fyrra. Mest
munar um aukna sölu svínakjöts, 42,2%, en einnig var 18,1%
aukning í sölu kindakjöts. Lítilsháttar samdráttur er bæði í heildar- framleiðslu (-1,1%) og sölu (-0,6%) kjöts
sl. Innflutningur á kjöti hefur hins vegar aukist um 260% fyrstu 4 mánuði ársins. /EB
Innflutt kjöt Árið 2011 Árið 2010
Tímabil janúar - apríl
Alifuglakjöt 213.785 98.855
Nautakjöt 49.554 27.604
Svínakjöt 113.308 14.207
Aðrar kjötvörur af
áðurtöldu
13.911 9.422
Samtals 390.558 150.088
Vísitala neysluverðs miðuð við
verðlag í júní var 379,5 stig (maí
1988=100) og hækkaði um 0,50%
frá fyrra mánuði. Vísitala neyslu-
verðs án húsnæðis er 360,7 stig
og hækkaði um 0,53% frá maí.
Verð á mat og drykkjarvöru
hækkaði um 1,2% (vísitöluá-
hrif 0,17%) aðallega vegna 6,9%
hækkunar á kjöti og kjötvörum
(0,18%). Kostnaður vegna eigin
húsnæðis jókst um 0,7% (0,08%),
þar af voru 0,1% áhrif af hækkun
markaðsverðs og -0,02% áhrif af
lækkun vaxta.
Síðastliðna tólf mánuði hefur
vísitala neysluverðs hækkað um
4,2% og vísitalan án húsnæðis
einnig um 4,2%. Undanfarna þrjá
mánuði hefur vísitala neysluverðs
hækkað um 2,2% sem jafngildir
9,2% verðbólgu á ári (7,9% verð-
bólgu fyrir vísitöluna án húsnæðis).
Þegar litið er á þróun síðust 4 ára
frá því fyrir efnahagshrunið haustið
2008, sést glöggt hvernig innlendar
búvörur og grænmti hafa hækkað
minna en almennt verðlag og aðrar
matvörur. Þetta er eftirtektarvert í ljósi
þess að miklar hækkanir hafa verið
á flestum mikilvægum aðföngum
innlendrar búvöruframleiðslu bæði
vegna falls krónunnar og hækkana á
heimsmarkaðsverði. Nærtækast er að
benda á gríðarlega hækkanir á korni
á heimsmarkaði sem er miklvægt í
framleiðslu margra kjöttegunda. Þá
hefur áburður hefur hækkað mikið
á undanförnum misserum sem og
sömuleiðis eldsneyti (bensín um 37%
á sama tímabili og hér er til skoðunar
skv. Vísitölu neysluverðs). /EB
Verðbólgan í júní
Meðal greiðslur á hektara og viðtakanda eftir aðildarlöndum ESB
Heimild: Eurostat
Tekjuþróun í landbúnaði innan ESB (vísitala, árið 2000 = 100)
Hollenski bankinn Rabobank
hefur nú tekið saman yfirlit yfir
stærstu fyrirtækin í heiminum
sem vinna mjólkurafurðir, en
Rabobank sérhæfir sig einmitt í
bankastarfsemi í landbúnaði.
Á listanum kemur ekki á óvart
að sjá Nestlé tróna á toppinum en
athygli vekur að hið Nýsjálenska
félag Fonterra er nú komið upp í
þriðja sæti á listanum! Tine, fram-
leiðendasamvinnufélag norskra
kúabænda, sem komst inn á listann
í fyrra (20. sæti) er hinsvegar
horfið út á ný. Hitt stóra félagið á
Norðurlöndum, Arla, lækkar um eitt
sæti á milli ára. Listinn er settur upp
miðað við heildarveltu félaganna/
fyrirtækjanna. /SS
Nestlé og Danone
stærstu fyrirtækin
Nr. Fyrirtæki Land
Nr.
2010
Nr. 1999
1 Nestlé Sviss 1 1
2 Danone Frakkland 2 3
3 Fonterra
Nýja-
Sjálandi
5 -
4 Lactalis Frakkland 3 8
5
Friesland
Campina
Holland 4 9 og 12
6
Dean
Foods
Bandaríkin 6 17
7
Dairy
Farmers of
America
Bandaríkin 8 2
8 Arla
Danmörk/
Svíþjóð
7 7
Beingreiðslur á styrkhæft landbúnaðarland, hámark (Evrur/ha)
Beingreiðslur, hámark (Evrur/viðtakanda)