Bændablaðið - 07.07.2011, Side 33

33Bændablaðið | fimmtudagur 7. júlí 2011
Stefnumót við Stjórnlagaráð
á Egilsstöðum
- Vitnisburður, um skort á áhuga eða baráttuþreki sveitarstjórnarfólks og deyfð
þorra landsbyggðarfólks fyrir eigin málefnum sem hrópar á vakningu
Haldinn var opinn fundur í
Valaskjálf á Egilsstöðum 14. júní
s.l. undir yfirskriftinni ,, Stefnumót
við Stjórnlagaráð – Landsbyggðin
og stjórnsýslan.” Fundur þessi
var vel kynntur í tveim síðustu
tölublöðum Bændablaðsins (Bbl)
áður en hann fór fram og hefði
því tæpast átt að fara fram hjá
lesendum blaðsins.
Til upprifjunar voru gestir
Stjórnlagaráðs á fundinum
þau Salvör Nordal, formaður,
Ari Teitsson, varaformaður og
Vilhjálmur Þorsteinsson, varafor-
maður starfsnefndar ráðsins um
stjórnskipunarmál o. fl.
Sérstaklega var lögð áhersla á að
hvetja allar stofnanir sveitarstjórnar-
stigsins, ekki síst á austanverðu
landinu, til að sækja fundinn, enda
fyrsti og líklega eini fundur ráðsins
af þessu tagi á starfstíma þess.
Utan þeirra, sem kallaðir voru
til hlutverka á fundinum, stöldruðu
um 20 manns þar við. Meðal þeirra
voru 2-3 aðilar sveitarstjórnarstigs-
ins, allir úr nærumhverfinu, enginn
þingmaður, né ráðamenn af neinu
tagi.
Hvað veldur?
Skyldi mönnum hafa þótt fundarboð-
andinn eitthvað óverðugur? Varla,
því þegar stjórnlagaráð kallaði sveit-
arstjórnarfólk til fundar um stjórnar-
skrármálefni, mættu eingöngu full-
trúar frá sveitarfélögunum á höfuð-
borgarsvæðinu!
Þá má nefna niðurstöðu úr
kosningum til Stjórnlagaþings (nú
stjórnlagaráð) sem dæmi um sjálf-
skaparvíti landsbyggðarfólks:
Dræm þátttaka landsbyggðarfólks
í kosningunum, sem missti þar með
af augljósu tækifæri til að koma
sínum málum fram í plaggi, sem er
landslögum æðst, - sjálfri stjórnar-
skránni.
Þar af leiddi, m.a. vegna bábilj-
unnar um ,,landið eitt kjördæmi”,
náði aðeins einn maður, sem búsettur
er í hinu raunverulega dreifbýli í
landinu, Ari Teitsson, kjöri og tæp
90% fulltrúanna komu af höfuð-
borgarsvæðinu.
Í þessu sambandi má gjarna vitna
til orða Vilhjálms Þorsteinssonar, en
þar segir að sveitarstjórnarmál séu
ekki fullafgreidd inn í áfangaskjal
stjórnlagaráðs og orðrétt: ,,Það
má því segja að fundurinn hér sé
sérstaklega tímabær hvað þann
málaflokk varðar.” Sem sagt, þetta
ágæta stjórnlagaráðsfólk kemur og
gefur boltann á okkur, en framlínan,
sveitarstjórnarforystan, er ekki inni
á vellinum...
Vonarneista vakti þó, á ekki fjöl-
mennari fundi, hve margir og öfl-
ugir tóku á móti boltanum, þótt þeir
tilheyrðu ekki aðalliðinu og hversu
vel þeir gerðu það og gáfu oft góðar
sendingar. Samspilið milli gesta og
heimamanna var því til fyrirmyndar,
þó svo að engin sérstök lognmolla
hafi ríkt og ágreiningur hafi verið um
leiðir að hinu sameiginlega markmiði
í þágu landsbyggðar.
Í umræðunni tókst að vekja upp
hugtak, sem var á hvers manns vörum
fyrir rúmum 20 árum, svonefnt
þriðja stjórnsýslustig, þ.e. stjórnstig
á milli ríkis og sveitarfélaga (m.a.
nefnt fylkjafyrirkomulag), en var
rækilega þaggað niður á sínum tíma.
Það hefur því átt erfitt uppdráttar hjá
Stjórnlagaráði, en þó má segja að
tilkoma svonefndrar nálægðarreglu,
þ.e. að valdið sé sem næst þeim sem
ákvarðanir varða, sem Ari gerði að
umtalsefni, hafi ögn opnað augu
manna fyrir slíku fyrirkomulagi á ný.
Er því við hæfi að vitna beint í
eftirfarandi niðurstöðu af framsögu
Ara:
,,Efling landshlutasamtaka sveit-
arfélaga, breytt kjördæmamörk og
persónubundið kjör þingmanna ættu
að auka svæðisbundin tengsl íbúa
við stjórnsýslu og gæti styrkt lands-
byggðina ef vel tekst til.
Drifkraftur slíkra breytinga er
fólkið sjálft, kraftur þess og sam-
staða. Það fæst ekkert án fyrir-
hafnar.”
Þetta er þó aðeins skref í rétta átt,
en samkvæmt þessu er þó stutt í að
landshlutsamtök sveitarfélaga gætu
tekið að sér umrætt hlutverk milli-
stigsins fyrrnefnda. Í huga undirrit-
aðs þurfa þó að koma til mun stærri
og öflugri sjálfsstjórnarsvæði, til
mótvægis við ægivald okkar annars
ágætu höfuðborgar eiga möguleika
á að sporna við byggðaröskun sem
hvergi í heiminum er meiri en hér
og fer vaxandi.
Í stöðunni verður þó að telja þetta
skref raunhæft og skynsamlegt hjá
Ara.
Þar sem undirritaður lofaði rit-
stjóra að hafa greinina ekki langa nú,
en margt ósagt, má gera ráð fyrir að
framhald verði á, enda Bbl. yfirlýst
málgagn landsbyggðar.
Því er hér með eindregið lagt að
ritstjóra og útgáfustjórn blaðsins að
auka vægi landsbyggðarmála og
fylgja þeim eftir inn í nýja stjórnar-
skrá, enda á slík málafylgja samleið
með bættum búskap.
Hver veit nema að skrefin að settu
marki yrðu þá stærri. - Aðalliðið
þarf að fara að sýna sig á vellinum
og baklandið að vakna, - fylla bæði
stúku og stæði og láta til sín heyra.
Í þessu sambandi þarf að hafa í
huga orð Salvarar Nordal á fundinum
um þá starfsaðferð Stjórnlagaráðs, -
að skiptast á skoðunum og nálgast
niðurstöðu mála á siðmenntaðan hátt.
- Rökræða er leiðin að farsælli lausn.
Ritað að frumkvæði
og á ábyrgð undirritaðs.
Egilsstöðum 26. júní 2011
Þórarinn Lárusson.
Lesendabásinn
www.turbochef.com
S: 567-8888
Er snöggur
Ekki þörf á loftræstingu
Eldar góðan mat
Tekur lítið pláss
Alltaf tilbúinn til eldunar
Einfaldur í notkun
Ódýr í rekstri
Borgar sig fljótt upp
OFN engum öðrum líkur !