Hagtíðindi - 01.12.1990, Blaðsíða 55

1990
475
íslendingar erlendis 1.
Hinnl.desember 1990 voru 9.666 íbúaráland-
inu fæddir erlendis og 4.812 höfðu erlent ríkisfang.
Til samanburðar er ffóðlegt að vita, hve margir
íslenskir ríldsborgarar og fólk fætt hérlendis býr í
útlöndum. í inngangi hagskýrslurita með niður-
stöðum aðalmanntala 1920-50 er greint frá tölu
fólks í nokkrum löndum 1910-50, sem fætt var á
íslandi en búsett í þeim samkvæmt þarlendum
manntölum:
1910 1920 1930 1940 1950
Færeyjar 33 71 60 109
Danmöríc 783 1.208 1.110 1.355 1.290
Noregur (200) 324 301 324
Svíþjóö 7 15 29 146
Kanada 7.109 6.776 5.731 4.425 3.239
Bandaríkin (2.500) (2.300) 2.764 2.104 2.455
Tölur í svigum eru áætlaðar.
Síðari ár hefur verið birt í Norrænni tölffæði-
handbók tala fólks á Norðurlöndum eftir ríkisfangi
samkvæmt mannfjöldaskýrslum hvers lands. Is-
lenskir ríkisborgarar hafa samkvæmt þessum heim-
ildum verið taldir sem hér segir við árslok:
Danmörk Finnland Noregur Svíþjóö
1973 1.865 1.526
1975* 1.901 19 925 1.596
1976 2.012 1.059 2.272
1977 2.247 29 1.252 3.107
1978 2.447 26 1.398 3.269
1979 2.651 29 1.400 3.518
1980 2.768 20 1.545 3.916
1981 2.777 28 1.648 3.698
1982 2.767 1.643 3.394
1983 2.937 39 1.751 3.151
1984 3.063 1.831 3.276
1985 3.267 47 2.143 3.436
1986 3.394 59 2.480 3.532
1987 3.168 65 2.483 3.455
1988 3.046 64 2.323 3.581
1989 3.045 2.187 4.490
* Noregur 1. apríl 1976
Annars konar tölur, ófullkomnar en samt fróð-
legar á sinn hátt, má fá úr töflum um fæðingarland
og ríkisfang fólks, sem skráð er í þjóðskrá hér með
lögheimili erlendis.
Þeir, sem fara tíl útlanda tíl atvinnudvalar, flytja
að jafnaði lögheimili sitt tíl viðkomandi lands, en
námsmenn halda yfirleitt lögheimili sínu á íslandi.
Þetta á þó ekki við þá, sem hafa farið til náms á
Norðurlöndum eftir að samningur milli Norður-
landa um almannaskráningu kom tíl framkvæmda
1. október 1969. Til þess að komast á almannaskrá
í dvalarlandinu þurfa námsmenn héðan að leggja
fram samnorrænt flumingsvottorð, en því fylgir
brottfall af almannaskrá á íslandi. Námsmenn á
Norðurlöndum og skyldulið hafa því bæst í hóp
þeirra, sem teljast tíl „íslendinga erlendis“ sam-
desember 1965-1990
kvæmt þjóðskrá. Það skal upplýst, að fyrir skóla-
árið 1989/90 sóttu 1.108 námsmenn á Norðurlönd-
um (1988/89: 1.091) um aðstoð hjá Lánasjóði ís-
lenskra námsmanna. Voru 615 (619) í Danmörku,
242 (236) í Noregi, 237 (217) f Svíþjóð og 14 (19)
í Finnlandi.
íslenskt sendiráðsfólk erlendis og fylgdarlið
þess heldur lögheimili sínu hér á landi.
Tölur í töflu þeirri, sem hér fylgir, eru sam-
kvæmt þjóðskrá 1. desember 1965-1990. Marga
fyrirvara þarf að gera varðandi þessar tölur. Skulu
hér á eftir nefnd helstu ff ávik frá því, að þær svari til
upplýsinga úr manntölum annarra landa:
1. í tölumar vantar alla, sem fluttust til útlanda
1952 eða fyrr og eru enn á lífi á viðmiðunardegi.
Árið 1990 eru liðin 38 ár frá stofntíma þjóðskrár og
hefur þá þessu fólki fækkað mikið, en miklu munar
hér 1965. Islendingum erlendis fjölgar því minna
hlutfallslega ár frá ári en þessar tölur sýna.
2. Það er undir hælinn lagt, hvort hingað berst
vitneskja um andlát íslendinga, sem sest hafa að í
útlöndum. A það einkum við um þá, sem tengjast
fjölskylduböndum þar. Mun nokkurrar oftalningar
Islendinga erlendis gæta af þessum sökum.
3. Á tölu íslenskra ríkisborgara vantar trúlega
allstóran hluta bama, sem hafa fæðst erlendis, en
hafa íslenskt ríkisfang að íslenskum lögum. Á þetta
sérstaklega við utan Norðurlanda og að einhverju
leyti þar líka, en þaðan berst þó nokkuð af tilkynn-
ingum um fæðingu bama með íslensku ríkisfangi.
Mannfjöldaskýrslur frá Svíþjóð sýna að á 15 ámm,
1974-1988, fæddust þar 1.087 böm er töldust hafa
íslenskan ríkisborgararétt eftir sænskum lögum.
4. Islendingar missa íslenskt ríkisfang, ef þeir
öðlast erlendan ríkisborgararétt vegna eigin um-
sóknar. Tilkynningar um breytt ríkisfang Islend-
inga em sendar ffá Danmörku og Noregi, en koma
að jafnaði ekki annars staðar að. Munar trúlega
allnokkm til oftalningar, tíl dæmis í Svíþjóð og
Bandaríkjunum. Samkvæmt Norrænni tölffæði-
handbók hafa íslenskir rfldsborgarar hlotíð ríkis-
fang annars staðar á Norðurlöndum sem hér segir:
1975 Danmöik Finnland Noregur 3 Svíþjóð 11
1976 - 3 17
1977 - 7 19
1978 - 20 19
1979 57 - 6 20
1980 22 - 14 28
1981 18 - 9 25
1982 19 - 14 19
1983 10 - 6 35
1984 14 - 27 27
1985 25 - 11 31
1986 16 - 6 23
1987 18 4 27
1988 13 - 6 22
1989 14 - 15 34