Harmonikublaðið - 01.05.2013, Side 13

Harmonikublaðið - 01.05.2013, Side 13
sama kvöldið á einhverjum fjarðanna sem varreyndaroftastáSeyðisfirði. Efhann brást ekki við hefði annar verið fenginn og því ekki um annað að ræða en að fara úr búskapnum, setjast upp í bfl, taka nikkuna með og drífa sigá staðinn. Af ogtil, fyrir utan síldarböllin, komu óvænt spilaverkefni fyrir Krossbræður. Síðsumar- dag árið 1957 var hringt í Kross og Páll varð fyrir svörum. Páll þekkti ekki viðmælandann en sá kynnti sig sem Gunnar Salómonsson. Sá var auðvitað þjóðþekktur maður á þeim tíma fyrir aflraunasýningar sfnar en hann hafði árum saman sýnt afl- raunirá Norðurlöndunum og Þýskalandi og þótti mikið hreystimenni. Gunnar, sem kallaði sig Ursus, kom tví- vegis til íslands í sýningar- ferðir og þetta var seinni ferð hans. Hann stefndi nú austur á land með sýningu sína en hann fór hringferð um landið á þessu sumri. Sýningarnar voru þannig uppbyggðar að fyrst sýndi Gunnar aflraunir ogá eftir var slegið upp balli. Hann var nú búinn að auglýsa sýningu ÍEgilsstaðaskógi en þarvoru gjarnan samkomur af ýmsu tagi fyrir Héraðs- menn á þessum árum. eittsinn eins nærri þvfoggerlegtvará þeim tíma áður en nútímatækni kom til sögunnar. Eitt sinn var falast eftir því að Páll spilaði á tveimur stöðum sama kvöldið og segja má að honum hafi tekist það. Þórarni Þórarins- syni skólastjóra á Eiðum datt nefnilega snjallræði í hug til að leysa vandann sem fólst ítvíbókuninni. Hann hafði samband við Pálogstakkupp á þvfað hann kæmi út ÍEiða en þar átti hann að spila á skólaballi. Snjall- ræði Þórarins fólst í því að hljóðrita nokkur lög inn á segulband. Páll fór til fundar við Þórarin út í Eiða og lék þar inn á segulbandið. Umrætt kvöld spilaði Páll svo á þorrablóti á Kross íFellum á sjötta áratugnum. Gamli bærinn stendurfyrirframan nýja íbúðarhúsið sem var byggt 3950 böllum sem kannski stóðu langt fram á nótt. Páll hafði metnað í tónlistinni og sá líka möguleika á að afla svolítilla tekna sem ekki veitti af. Liður í þessu var að fjárfesta í trommusetti til að auka fjölbreytni í tónlistar- flutningnum. Hann fékk þá bræður sína, Guttorm ogsíðar Baldur, til að leika á tromm- urnará meðan hann spilaði sjálfurá nikkuna. Páll varð fljótt eftirsóttur spilari, þótti létt- leikandi og sérlega góður í að leika fyrir dansi. Víða þurfti að fara og Páll keypti sér bíl árið 1954. Þetta var Bedford vörubfl árgerð 1946 og kostaði bíllinn 34.000. Kaupin voru gerð til að afla tekna fyrir heimilið með því að vinna í vegagerð þegar hún gafst. En bíllinn var líka notaðurtil að keyra á ballstaði hvar svo sem þeir voru. Páll gat því bætt bílkostn- aði við ballreikninginn og veitti ekki af því ferðir kostuðu sitt og oft um drjúgan veg að fara. En líklega hefur Bedfordinn ekki verið sérlega þægilegur bílt til að skreppa í ball- ferðir þegar lengra þurfti að fara. Heldur urðu ballferðalögin þægilegri eftir að Eiríkur, bróðir Páls, keypti sér Chrysler fólksbíl árgerð 1941. Voru margar ballferðir farnar á Chryslernum. Páll varð liðsmaður einnar fyrstu hljóm- sveitar sem starfaði á Fljótsdalshéraði. Þorvaldur Jónsson frá Torfastöðum í Jök- ulsárhlíð setti sig í samband við Pál og spurði hvort hann vildi spila undir hjá sér á trommur eitt sumar en Þorvaldur lék sjálfur vel á harmoniku. Páll sló til og þriðji maður bættist við. Sá var kaupfélagsstarfsmaður á Egilsstöðum, Önundur Magnússon, og lék á klarinett. Var um algjöra nýjung að ræða á Héraði, að nota klarinett með harmoniku því fram til þessa höfðu í mesta lagi verið not- aðar trommur með harmonikum. Tríóið var kallað Trfó Þorvaldar og var mjög eftirsótt þetta sumar sem var 1956. Það var í mörg horn að líta hjá Páli á þessum spilaárum. Búskapurinn tók auðvitað sinn tíma og hann vann á vörubflnum í vegagerð þegar eitthvað var að gera á þeim vettvangi. En spilamennskan tók líka sinn tíma og þó hún væri skemmtileg var hún ekkert auðveld. Ekki var óalgengt að Páll væri pantaður bæði á föstudags- og laugardagskvöld og það var kannske langt á milli ballstaða sem spilað var á sömu helgina. Böllin stóðu oft lengi á þessum árum og fyrir kom að spilað væri fram undir morgun. Pásurvoru oft litlarsem engar þvf það var ekki ball á hverjum degi og fólkvildi auðvitað hafa fjörið sem lengst. Spilamennskan var reyndar ekki einungis bundin við helgar. Á síldarárunum var oft fyrirvaralaust slegið upp böllum í miðri viku þegar skip komu í land á fjörðunum til að landa eða þá að brælavará miðunum. Fyrir- varinn var oft stuttur og það kom fyrir að hringtværi íPáloghann beðinn um að spila Páll og Guttormur, og fleiri af systkinunum, fóru með nikkuna og trommur austur í skóg og þótti þetta verkefni býsna áhugavert enda frægurmaðuráferðinni. Fjöldi fólksdreifað í Egilsstaðaskóg, Gunnar sýndi krafta sína og svo var ball á eftir. Gunnari líkaði spila- mennska þeirra bræðra sérlega vel og Ifklega voru það meðmæli því tónlistarflutningur mun hafa verið fastur liður á sýningum hans alla tíð. Eins þótti honum spilamennskan ódýr og vildi borga þeim meira en upp var sett. Gunnar vildi endilega hafa þá með sér á næstu sýningu sem átti að vera suður f Breiðdal. Þeir bræður áttu ekki kost á að fylgja Gunnari og þótti verra að geta ekki lengt þetta ævintýri. Þó að óvænt spilaverkefni kæmu stundum upp f hendurnar voru mörg böll á þessum árum fastsett á ákvaðnum árstímum. Gjarnan voru böllfsveitunum sfðsumarsþegartöðu- gjöld voru haldin eftir að heyskap var lokið. Einsvoru réttarböllá haustin þegarbúiðvar að smala. Svo voru oft böll um jól og áramót og þorrablótin voru auðvitað á sínum fasta árstíma. Það var þó misjafnt eftir sveitum hvenær böll voru helst haldin en gjarnan voru hefðir í hverri sveit fyrir því hvenær böll voru á dagskrá. Lengi hefur verið sagt að það sé ekki hægt að vera á tveimur stöðum í einu og hefur engum tekist það hingað til. Páll komst þó Arnhólsstöðum íSkriðdal en líka úti á Eiðum þar sem segulbandið skilaði tónum hans. Jú, Páll kom sannarlega víða við en aldrei eins og þetta kvöld. Því miður hefur þessi merkilega upptaka glatast og líklega fór hún forgörðum í brunanum á Eiðum sumarið 1960. Það gat verið nokkuð upp úr spilamennsk- unni að hafa en til þess þurfti að geta sér gott orð, læra lög, æfa sig og vera duglegur að sinna þeirri spilamennsku sem um var beðið hvar sem ballstaðurinn var. Páll las ekki mikið nótur og þess vegna var ekki um annað að ræða en að læra lögin og leika þau eftireyranu. Helstvaraðfylgjastmeð útvarp- inuoglæra lögsem þarvoru leikin en dans- lagaþættir voru jafnan á laugardagskvöldum. Mikilvægtvarað læra nýlögsem mögulega yrðu vinsæl. Páll og systkini hans voru dug- leg að læra lög úr útvarpinu og festa þau f minni. Það var því oft spitaæfing á Krossi fyrir svefninn eftir erfiðan vinnudag. Til að geta borið heilt ball uppi, sem stóð kannski klukkustundum saman, var nauð- synlegt að geta boðið upp á mikið og fjöl- breytt lagaúrval. Það þýddi ekkert að bjóða upp á örfá lög og Páll taldi ekki duga minna en 30 til 40. Hann æfði lögin vel og bjó upp lagalista eins og honum fannst líklegast að myndi falla f kramið og fylgdi honum þegar á baltið var komið. 13

x

Harmonikublaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Harmonikublaðið
https://timarit.is/publication/1088

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.