Fréttablaðið - 02.08.2014, Qupperneq 16

2. ágúst 2014 LAUGARDAGUR| HELGIN | 16
Óttinn var erfiðastur af öllu
Ibrahem Faraj flúði frá Líbíu þegar hann lenti á svörtum lista einræðisherrans Muammars Gaddafi. Hann sótti um hæli
á Íslandi og beið í tíu ár eftir langþráðum ríkisborgararétti. Á Íslandi fann hann í fyrsta skipti fyrir öryggi og frelsi í lífi sínu.
Við Ibrahem Faraj hitt-umst á kaffihúsi úti á Granda. Hann af þakkar kaffi enda er ramadan og hann er múslími. Þá borðar hann hvorki né
drekkur á milli sólarupprásar og
sólarlags.
Það skín smitandi gleði úr
augum Ibrahems og hann segir
mér að hafa ekkert samvisku-
bit yfir kaffibollanum sem ég fæ
mér, og hvort ég vilji ekki bara
fá mér kökusneið með honum. Ég
hafði undirbúið mig undir erfitt
viðtal þar sem Ibrahem er búinn
að reyna margt sem ég, og flest-
ir aðrir, get aldrei skilið. En hann
er afslappaður, ljúfur og einlægur.
Hann segist ekkert hafa að fela
lengur, í fyrsta skipti á ævi sinni.
Hann hafi upplifað óöryggi frá því
hann var lítill drengur, þvinganir
og kúgun öll sín uppvaxtarár undir
stjórn einræðisherrans Gaddafis í
Líbíu og óttast um líf sitt í felum
á Íslandi frá árinu 2002. Því sé nú
lokið.
Á dauðalista Gaddafis
Þegar Ibrahem var 28 ára komst
hann að því að hann væri á lista
yfir andófsmenn í Líbíu. Það þýddi
aðeins eitt; að hann þyrfti að flýja.
Enda var vitað að þeir sem lentu á
þessum lista hyrfu eins og jörðin
hefði gleypt þá. Ibrahem lenti á
þessum svarta lista stjórnarinnar
fyrir að ástunda gagnrýna hugsun
og hvetja aðra til þess sama. Hann
neitaði að gangast undir áróður
einræðisherrans, Muammars Gad-
dafi, sem hafði stjórnað landinu
frá því að hann fæddist og þannig
varð hann andófsmaður. Ibrahem
fór því á flakk um Evrópu í leit að
öruggu skjóli.
„Maður hafði heyrt af Líbíu-
mönnum í Bretlandi, Þýskalandi
og öðrum löndum sem voru skotnir
úti á götu. Þá hafði stjórn Gaddafis
frétt af þeim og ráðið mafíu til að
myrða þá eða látið sækja þá og
drepið þá í Líbíu. Ég velti fyrir
mér að sækja um hæli í Svíþjóð en
komst að því að arabasamfélagið
þar er mjög stórt og þorði því ekki
að setjast þar að af ótta við njósn-
ara Gaddafis.“
Var alltaf hræddur
Ibrahem fann út að afar fáir
arabar byggju á Íslandi og ákvað
því að sækja um hæli hér. Hann
kom til landsins með engin skilríki
eða skjöl um sig. Hann þorði ekki
einu sinni að segja hvað hann raun-
verulega héti af ótta við að hann
myndi finnast, og því gekk hann
undir nafninu Muhamed Ali. Við
tók mikil barátta við að fá hæli.
Fyrstu sjö árin fékk hann dvalar-
leyfi sitt endurnýjað til aðeins sex
mánaða í senn. Hann gat því ekki
sótt nám eða vinnu og stundum var
hann næstum búinn að gleyma að
hann væri manneskja, að hann
væri Ibrahem.
„Auðvitað var erfitt að hafa
ekkert að gera og sjá enga fram-
tíð. En óttinn var erfiðastur. Ég
var alltaf hræddur um að ég
yrði sendur úr landi eða að menn
Gaddafis myndu finna mig. Ég átti
þar af leiðandi mjög erfitt með að
treysta og þurfti að berjast við að
treysta sjálfum mér og muna hver
ég í raun og veru væri. Þegar ég
kynntist konunni minni árið 2009
var ekki auðvelt að opna hjartað á
ný. Ég þorði ekki að segja henni of
mikið og hún fékk ekki einu sinni
að vita mitt raunverulega nafn.“
Hjartað opnaðist á ný
Ibrahem og kona hans, Lina Falah,
eiga margt sameiginlegt enda er
VILL MIÐLA AF REYNSLU SINNI Ibrahem Faraj langar að fræða almenning í Líbíu um mannréttindi og raunverulegt lýðræði. Einnig vill hann miðla af reynslu sinni sem
hælisleitandi og er nú bók um líf Ibrahem í vinnslu sem Anna Lára Steindal skrifar. Þau safna fyrir útgáfukostnaði á Karolinafund.is. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI
Erla Björg
Gunnarsdóttir
erlabjorg@365.is
hún palestínskur flóttamaður
sem bjó í Írak og þurfti að flýja
stríðshörmungar þar. Hún kom til
Íslands með hópi kvenna sem sett-
ust að á Akranesi. Hjónakornin
búa þar í dag, ásamt fjórum börn-
um, þrjú börnin átti Lina af fyrra
hjónabandi. „Reynsla okkar færði
okkur saman og vegna trúar okkar
gátum við ekki búið saman fyrr en
eftir hjónaband. Við ákváðum því
að eyða lífinu saman og byggja það
á vináttu og svo hefur ástin vaxið.“
Ibrahem eignaðist því fjöl-
skyldu hér á Íslandi. Hann hugs-
aði þó stanslaust til fjölskyldunnar
í Líbíu. Fyrstu árin vissu þau ekki
hvort hann væri lífs eða liðinn. Svo
tókst honum að koma skilaboðum
til þeirra í gegnum milliliði en þau
fengu þó aldrei að vita hvar hann
væri staddur í heiminum. Þegar
borgarabyltingin hófst í Líbíu árið
2011 varð Ibrahem órólegur og ótt-
aðist að hann myndi aldrei sjá fjöl-
skyldu sína aftur á lífi.
„Ég fann að ég varð að komast
heim. Ég fór á fullt í að útvega
skjöl og vottorð um mig sem tók
töluverðan tíma. En eftir að ég gat
sannað hver ég var þá tók aðeins
ár að fá ríkisborgararétt. Á þess-
um tíma fylltist ég von, bæði um
framtíð mína og framtíð lands-
ins míns. Daginn sem ég fékk lög-
heimili á Íslandi og líbískt vega-
bréf í hendurnar upplifði ég í
fyrsta skipti öryggi og frelsi.
Hjartað opnaðist aftur. Það var
ótrúlegt. Yndislegt.“
Vaknaði til lífsins
Ibrahem fór og heimsótti fjöl-
skyldu sína í kjölfarið. Hann lýsir
fyrir mér hvernig tilfinningin
var á flugvelli í Tyrklandi þegar
hann var á leið í flugið til Líbíu.
Þar hitti hann fjöldann allan af
Líbíu mönnum eftir 12 ára útlegð.
„Það var eins og mig hefði verið
að dreyma og ég væri loksins að
vakna til lífsins. Mamma svaf
ekki fyrstu sólarhringana, bara
hélt utan um mig og klappaði. Hún
hefði aldrei hleypt mér aftur úr
landi ef ég ætti ekki konu og barn
hér á Íslandi.“
Ibrahem segir þó líf sitt vera nú
á Íslandi því hér eigi hann heima.
Hér eigi hann fjölskyldu, góða vini
og hér hafi hann eytt helmingi full-
orðinsára sinna. Hann vill samt
halda góðu sambandi við Líbíu og
fólkið þar. „Mig langar að deila
reynslu minni af íslensku stjórn-
kerfi og mannréttindum. Fræða
þau um hvað lýðræði er í raun,
reyna að útskýra hvernig frelsistil-
finningin er og hversu mikilvægt
það er að berjast fyrir henni.“
Auðvelt að kynnast Íslendingum
Ég velti fyrir mér hvort Ibrahem
sé ekkert reiður út í Ísland og
Íslendinga fyrir að hafa látið hann
bíða svo lengi.
„Auðvitað er margt ómanneskju-
legt við biðina en ég skil þetta. Ég
gat ekki sannað mál mitt, með
engin skilríki. Það hefur margt
gott gerst í þessum málaflokki
síðustu árin með lagabreytingum.
Einnig finnst mér Íslendingar vera
opnari gagnvart útlendingum. Ég
hef aldrei fundið fyrir illsku eða
fordómum. Sumir eru vissulega
með ranghugmyndir um múslíma
en mér finnst að um leið og þeir
kynnast mér þá breytist við-
horfið.“
Ibrahem er jákvæður og hann
sér fyrir sér bjarta framtíð á
Íslandi, þar sem múslímar og
kristnir menn geti vel búið saman.
„Við erum öll manneskjur og
þetta er bara trú. Mér finnst auð-
velt að opna hjarta mitt fyrir
Íslendingum og verða náinn þeim.
Mér finnst það á ábyrgð innflytj-
enda að einangra sig ekki og verða
frekar hluti af íslensku samfélagi.
Þeir sem upplifa samfélagið lokað
og að það sé svo erfitt að kynnast
Íslendingum þurfa að líta í eigin
barm. Þeir þurfa að breyta sjálfum
sér, verða jákvæðari og vongóðir,
en ekki bara gagnrýna samfélagið.
Ef þú lokar sjálfum þér þá nærðu
að sjálfsögðu ekki sambandi við
neinn.“
Ég átti mjög erfitt með að treysta og þurfti að berjast við
að treysta sjálfum mér og muna hver ég í raun og veru væri.
Þegar ég kynntist konunni minni árið 2009 var ekki auðvelt
að opna hjartað á ný. Ég þorði ekki að segja henni of mikið
og hún fékk ekki einu sinni að vita mitt raunverulega nafn.
Ibrahem og Lina eignuðust dótturina Yasmin Ibrahem A.M Faraj fyrir fjórum
árum. Ibrahem lítur á Yasmin sem Íslending enda er hún fædd hér á landi.
Hann er óendanlega þakklátur fyrir hversu mikla möguleika hún hefur í fram-
tíðinni og finnst yndislegt að horfa á hana vaxa úr grasi í heilbrigðu samfélagi.
Hann mun fara með dótturina til Líbíu í haust þar sem hún mun hitta ömmu
sína og frændfólk í fyrsta skipti.
Með konu sinni og barni á Akranesi
1969–2011
Einræðisherrann
Muammar Gaddafi
réð ríkjum í Líbíu
í 42 ár. Honum var
steypt af stóli í
borgarastyrjöld árið
2011 sem stóð yfir
í hálft ár eða þar til
uppreisnarsveitir
yfirtóku síðustu
borgina sem laut
stjórn Gaddafis.
LÍBÍA 2012 Fyrstu frjálsu kosningarnar í landinu í meira en sextíu ár voru
svo haldnar árið 2012.
Mikil upplausn hefur þó ríkt í
Líbíu eftir byltinguna og standa
stjórnvöld höllum fæti. Aldrei
hefur tekist að stilla almennilega
til friðar í landinu og vígahópar
sem stofnaðir voru í styrjöld-
inni berjast sín á milli og á móti
stjórnvöldum.