Skessuhorn - 11.01.2012, Blaðsíða 25

25MIÐVIKUDAGUR 11. JANÚAR
Pennagrein
Pennagrein
Það hef ur ekki
vak ið mikla at hygli að veiði gjald í
sjáv ar út vegi mun hækka mik ið á
næsta fisk veiði ári. Það var á síð­
asta fisk veiði ári 3 millj arð ar, hækk­
aði um 50 pró sent á þessu fisk veiði­
ári og er nú 4,5 millj arð ur. Á næsta
fisk veiði ári á það að tvö fald ast,
hækka um 100 pró sent og verð ur
þá 9,1 millj arð ur króna. Á þess um
árum mun það því hækka þrefalt.
Nú er í sjálfu sér ekki mik ill
á grein ing ur um að rétt mætt geti
talist að sjáv ar út veg ur inn greiði
auð linda gjald af ein hverju tagi.
Það er á lit ið gagn gjald fyr ir af nota­
rétt inn að auð lind inni. Þessi mikla
hækk un þess er mik ið um hugs un­
ar efni og á stæða til þess að fara um
hana nokkrum orð um.
Þeg ar menn sögðu
sann leik ann um til gang
veiði gjalds ins
Grund vall ar hug mynd þeirra sem
boð uðu auð lind gjald töku í sjáv ar­
út vegi var afar skýr, þeg ar hún var
sett fram á sín um tíma. Hún var
hugs uð sem hag ræn að ferð við að
fækka skip um, stækka fyr ir tæki og
stuðla að meiri arð semi í sjáv ar­
út veg in um. Gylfi Þ. Gísla son og
þeir fleiri sem töl uðu fyr ir þess­
ari að ferð voru heið ar leg ir í fram­
setn ingu sinni. Þessi gjald taka átti
að stuðla að fækk un fyr ir tækja og
starfs fólks, auka arð semi og skapa
þannig heild ar a frakst ur sem kæmi
þjóð inni í heild til góða. Núna
er þessi gjald taka keyrð á fram af
ó heið ar leika. Því að á sama tíma
og hún þre fald ast á tveim ur árum
er yf ir lýst mark mið stjórn valda alls
ekki það að auka arð sem ina í grein­
inni; þvert á móti.
27% fram legð ar inn ar á
að fara til rík is ins
Í svari sjáv ar út vegs­ og land bún­
að ar ráð herra við fyr ir spurn minni
á Al þingi nú í haust kem ur þró­
un in skýrt í ljós. Sjá með fylgj andi
hlekk: Er r or! Hyperl ink refer ence
not valid.
Þar seg ir skýrt og skor in ort:
„Mið að við sömu for send ur um
afla, fram legð og þroskígild is stuðla
og not að ar voru við út reikn ing á
á ætl uðu veiði gjaldi á yf ir stand andi
fisk veiði ári en að hlut fall við út­
reikn ing á veiði gjaldi af reikn aðri
fram legð hækki úr 13,3% í 27%
má gera ráð fyr ir að veiði gjald fisk­
veiði árs ins 2012/2013 hækki úr
9,46 kr. á þorskígildiskíló í 19,21
kr. Mið að við sömu for send ur má
á ætla að heild ar greiðsla veiði gjalds
fisk veiði árs ins 2012/2013 verði um
9,1 millj arð ur kr.“
27% af heild ar fram legð sjáv ar­
út vegs fyr ir tækj anna renn ur sem
sagt til rík is ins, í formi þess ar ar
gjald töku. Hún fer þá ekki til þess
að standa straum af fjár hags skuld­
bind ing um fyr ir tækj anna. Það er
kannski við ráð an legt fyr ir þau fyr­
ir tæki sem skulda minnst eða þar
sem fram legð in er mjög góð. En
fyr ir hin er þetta grafal var legt mál.
Það má telja ljóst að ýmis fyr ir tæki
og fyr ir tæki sem eru í þeim grein­
um sjáv ar út vegs þar sem fram legð­
in er lak ari munu lenda í mikl um
vanda.
Póli tísku spurn ing arn ar
munu hrann ast upp
Af leið ing arn ar verða aug ljós ar.
Fyr ir tækj un um mun fækka. Sam­
þjöpp un in eykst og í ein hverj um
til vik um mun út gerð á til tekn um
svið um hrein lega leggj ast af. Af leið­
ing arn ar geta orð ið skelfi leg ar fyr­
ir til tek in út gerð ar form og vald ið
upp námi í ein stök um sjáv ar byggð­
um. Þetta mun síð an auð vit að jafn­
framt leiða til þess að fjár fest ing­
ar í sjáv ar út vegi minnka, þrýst ing­
ur á að hald í launa mál um eykst og
mögu leik ar fyr ir tækj anna til þess
að taka þátt í sam fé lags verk efn um í
nær um hverf inu snar minnka.
Og póli tísku spurn ing arn ar
hljóta að hrann ast upp. Þeg ar af­
leið ing arn ar blasa við mun ör ugg­
lega koma fram krafa um að bregð­
ast við með ein hverj um hætti, fara
á stjá hug mynd ir um sér út hlut an ir
til þess að opna mönn um aft ur leið
inn í sjáv ar út veg inn, sem hins veg­
ar stuðl ar að verri af komu og minni
arð semi.
Fjár mun ir streyma frá
lands byggð inni
Svo er önn ur hlið þessa máls. Í
fyrr greindu svari sjáv ar út vegs og
land bún að ar ráð herra kem ur skýrt
fram að 85 pró sent veiði gjalds­
ins verð ur til á lands byggð inni, þ.e
utan höf uð borg ar svæð is ins. Það
svar ar til um 7,7 millj arða króna
sem þannig má segja að verði tekn­
ir út úr þeim litlu hag kerf um sem
sjáv ar pláss in í raun inni eru. Þess ir
fjár mun ir eiga að fara í rík is sjóð og
tölu leg ar stað reynd ir segja okk ur
síð an að mjög lít ill hluti þeirra fjár­
muna muni síð an rata út á lands­
byggð ina aft ur. Þannig munu stór­
aukast þeir fjár magnstil flutn ing ar
frá lands byggð inni til höf uð borg­
ar svæð is ins, sem þeg ar fara fram í
gegn um rík is fjár mál in, skatt ana og
fjár veit ing arn ar í fjár lög un um.
Hvað ber að gera?
En hvað er þá til ráða? Þrennt vil
ég nefna.
Í fyrsta lagi þurfa menn að skoða
það mjög vel hvort það sé verj­
andi að taka með sér tæk um hætti
27 pró sent af fram legð einn ar at­
vinnu grein ar til sér stakr ar ráð stöf­
un ar í rík is sjóði. Það ofan í aðra
skatt heimtu á at vinnu líf inu fer þá
að verða gríð ar lega hátt hlut fall af
hagn aði.
Í ann an stað er nauð syn legt að
inn heimt an end ur spegli bet ur mis­
mun andi fram legð ein stakra greina
inn an sjáv ar út vegs ins. Það get ur
ekki geng ið að auk in fram legð í ein­
um þætti sjáv ar út vegs ins snar hækki
gjald töku á öðr um svið um hans, þar
sem fram legð hef ur kannski þró ast
í þver öf uga átt.
Í þriðja lagi er ó hjá kvæmi legt að
sem stærst um hluta þess ara miklu
fjár muna verði ráð staf að með sér­
stök um hætti til þeirra byggða sem
greiða þessi gjöld í gegn um þá at­
vinnu starf semi sem þar er. Mætti
hugsa sér að þess ir fjár mun ir væru
not að ir til upp bygg inga inn viða,
nýrr ar at vinnu sköp un ar og efl ing­
ar sveit ar fé lag anna. Hag ræð ing­
in og tækni þró un in í sjáv ar út veg­
in um mun nefni lega hafa í för með
sér svip aða þró un og við höf um
séð. Það er því sann gjarnt að þess­
um fjár mun um sé ráð staf að til ann­
arr ar upp bygg ing ar í sjáv ar byggð­
un um, í stað þeirra at vinnu tæki­
færa sem fyr ir sjá an lega munu tap­
ast vegna þró un ar sem við þekkj um
svo vel.
Ein ar Krist inn Guð finns son,
al þing is mað ur
Nú er svo kom ið að ég get ekki
orða bund ist leng ur yfir því skeyt­
ing ar leysi sem yf ir völd bæj ar ins
sýna okk ur eldri borg ur um sem að
búa við Höfða grund á Akra nesi.
Hér við Höfða grund ina búa ríf lega
30 ein stak ling ar sem all ir eru 60 ára
og eldri sem eru lík am lega mis jafn­
ir til heils unn ar. Það sem mig lang­
ar til að benda sér stak lega á er hvað
ráða menn Akra nes bæj ar eru að því
er virð ist blind ir eins og kett ling ar
eða sama um þær hætt ur sem skap­
ast hér á vetr ar dög um. Nú í des em­
ber mán uði snjó aði tölu vert eins og
fólk veit en hér hef ur ver ið skaf ið
við og við en eft ir sit ur mik ill klaki
og hálka sem er gang andi ein stak­
ling um hér í hverf inu sér lega vara­
söm og bein lín is hættu leg svo full­
orðnu fólki vegna þess að því er
mun hætt ara við slæm um bein brot­
um ef það fell ur því margt af þessu
fólki fer í mat inn á Höfða og á
þeirra leið er með al ann ars brekka
sem er nán ast ó kleyf við þess ar
að stæð ur. Þeg ar þess ar að stæð ur
skap ast er minna en ekk ert gert til
að salta og eða sanda fyr ir okk ur til
að reyna eft ir bestu getu að tryggja
ör yggi okk ar íbúa hér. Þetta verð­
ur til þess að minna er far ið út til að
hitta ann að fólk og eða fara á við­
burði eldri borg ara svo dæmi séu
tek in. Við sem ekki höf um öku tæki
til um ráða erum nán ast læst inni
í okk ar eig in í búð um vegna þeirr­
ar gíf ur legu hálku sem hér er fyr­
ir utan.
Mað ur spyr sig hvort við séum
gleymdu ein stak ling arn ir í bæj ar fé­
lag inu og engu skipti hvort við föll­
um við með til heyr andi kostn aði
fyr ir heil brigð is kerf ið á samt öðr­
um þeim ó þæg ind um sem við það
hlýst. En er svo kom ið að við erum
sett í ein angr un þeg ar svona glæra
verð ur hér í hverf inu, er virki lega
til of mik ils mælst að það sé sand að
eða salt að hér í hverf inu okk ar? Eru
eldri borg ar ar einskis virði leng ur?
Þeir sem okk ur þekkja vita að við
eig um ó met an lega þekk ingu sem
við höf um fært börn um og barna­
börn um okk ar í gegn um árin, sagt
frá líf inu og til ver unni þeg ar við
vor um börn og lengi mætti telja.
Ég vona sann ar lega með þessu bréfi
að bæj ar yf ir völd vakni til lífs ins og
virði okk ur sem full gilda íbúa en
ekki sem gleymdu ein stak ling ana,
með því að salta og eða sand bera
fram veg is þeg ar við líka að stæð ur
skap ast.
Akra nesi 7. jan ú ar 2012.
Virð inga fyllst,
Ingv ar Sig munds son,
Höfða grund 8 á Akra nesi.
Ó við un andi hálku eyð ing og
-vörn hjá hí býl um eldri borg ara
Svona var um horfs á Höfða grund laug ar dag inn 7. jan ú ar 2012.
Veiði gjald ið mun gjör breyta
þró un sjáv ar út vegs ins
Álf ar og huldu fólk í Grund ar firði. Ljósm. sk.
Jól in voru kvödd að kvöldi þrett ánd ans í Snæ fells bæ í blíð skap ar veðri. Gengu
ýms ar furðu ver ur um göt ur bæj ar ins og bönk uðu upp á og báðu um gott í pok ann
sinn, en sá sið ur hef ur ríkt í Ó lafs vík svo lengi sem elstu menn muna. Skrúð ganga
með álfa drottn ingu og kóngi í broddi fylk ing ar gekk að brennu við Klif þar sem
boð ið var upp á stór glæsi lega flug elda sýn ingu í boði Lions. Ljósm. sig.
Glæsi leg flug elda sýn ing var við Klif í Ó lafs vík í boði Lions. Ljósm. sig.
Það var mik ið sjón ar spil þeg ar flug elda sýn ing Brák ar stóð sem hæst á Sel eyr inni á með an log aði glatt í brenn unni.
Ljósm. mm.
Álfa kóng ur og drottn ing í ríki sínu á Akra nesi. Ljósm. ki.