Bæjarins besta - 12.04.2007, Side 10

FIMMTUDAGUR 12. APRÍL 200710
STAKKUR SKRIFAR
Vatnaskil og „náttúrufasismi“
Stakkur hefur
ritað vikulega pistla í
Bæjarins besta í mörg
ár. Skoðanir hans á
mönnum og málefn-
um hafa oft verið
umdeildar og vakið
umræður. Þær þurfa
alls ekki að fara
saman við skoðanir
útgefenda blaðsins.
Þrátt fyrir það bera
ábyrgðarmenn
blaðsins ábyrgð á
skrifum Stakks á
meðan hann notar
dulnefni sitt.
Ákveðin vatnaskil urðu með kosningu um deiliskipulagstillögu í
Hafnarfirði 31. mars síðastliðinn. Hún var nýlunda sem allir vissu að snerist
um framtíð álversins í Straumsvík. Baráttan var hörð og dýpri pólitískur
undirtónn en kosning um venjulegt deiliskipulag. Tvenn sjónarmið tókust
á, annars vegar þeirra sem vilja stöðva nýtingu náttúruauðlinda Íslands sem
felast í vatnsorku og hitaorku í iðrum jarðar og hins vegar þeirra sem telja
að eðlileg notkun náttúrugæða tryggi áfram vöxt og viðgang íbúanna.
Að lokum var afar mjótt á munum, 88 atkvæði skildu að þá sem vildu
ekki álver og hinna sem töldu hag sínum betur borgið með stækkun þess.
Hin undirliggjandi harka skýrist af því að þjóðin er að skiptast í tvær fylk-
ingar, annars vegar ákafa liðsmenn náttúrverndar og hins vegar hófsamari
fylkingu þeirra sem vilja nýta gæði landsins til að skapa arð fyrir landsmenn
sjálfa. Fróðlegur verður dómur sögunnar um átök fylkinganna.
Margir virðast halda að sjálfgefið sé að efnahagur Íslendinga sé góður,
hagvöxtur eðlilegur hluti nútímalífs ásamt mikilli almennri velmegun.
Ekkert er víst í þessum efnum fremur en öðru í þjóðlífinu. Almenn velmeg-
un um langt skeið slævir tengsl fólks við lind auðs og fjármagns. Það er
eðlilegt. Kjósendur sem komnir eru á fertugsaldur þekkja ekki óðaverðbólgu
og atvinnuleysi, eins og ríktu á áttunda og reyndar níunda áratugnum, en sá
tíundi einkenndist af stöðugri uppbyggingu, sem meðal annars hafði í för
með sér miklar þjóðlífsbreytingar tengdar miklum innflutningi vinnuafls og
erlendra ríkisborgara. Annað eins hafði ekki gerst með svipuðum hætti frá
því í seinni heimsstyrjöld síðustu aldar.
Mörgum er annt um náttúruna, en sérstakir hópar hafa eignað sér málstaðinn
og ekkert má við henni hrófla að þeirra mati. Ætli því fólki yrði ekki brugðið
ef náttúrvernd yrði af þeirri gráðu að hætt yrði að vinna olíu? Skyldi því
bregða ef botvörpuveiðar yrðu bannaðar undir merkjum náttúruverndar?
Hvað með virkjun jarðvarmans á Hellisheiði? Það gleymdist að mótmæla
henni vegna ákafans við Kárahnjúka. Enda er erfitt að skrúfa fyrir baðvatnið
í Reykjavík þótt brennisteinsmengun fylgi. Sú hugsun að útiloka nýtingu
auðlinda er galin. Þær ber að sjálfsögðu að nota af skynsemi til að bæta haga
íbúa Íslands.
Bæjarstjórn Hafnarfjarðar taldi sig geta verið hlutlausa og vann þó
deiliskipulagið sem kosið var um. Er ,,náttúrufasismi” þeirra sem eigna sér
einkarétt á náttúrvernd svo harður orðinn að hinir hófsamari, sem kosnir
hafa verið til að ráða málum, telja sér vænst að þegja? Á að banna landbúnað
næst vegna mengunar af fretum búpenings? Reykingar menga líka. En
Seðlabankinn má vera ánægður með stuðninginn við að draga úr þenslu.
Jón Bjarnason
oddviti Vinstrihreyfingarinnar – Græns framboðs
Gengið verður til alþingiskosninga þann
12. maí næstkomandi, og af því tilefni hefur
Bæjarins besta að undanförnu rætt við
forystumenn stjórnmálaflokkanna í Norð-
vesturkjördæmi. Sturla Böðvarsson hjá
Sjálfstæðisflokki reið á vaðið fyrir tveimur
vikum og svo kom Guðbjartur Hannesson
hjá Samfylkingu í síðustu viku. Nú er röðin
komin að hinum Vinstri græna Jóni Bjarna-
syni, en líkt og greint hefur verið frá áður
eru líklega stærstu tíðindin í þeim skoðana-
könnunum sem birst hafa undanfarið hin
gríðarlega fylgisaukning sem virðist vera að
eiga sér stað hjá hans flokki. Bæjarins besta
spurði Jón út í nokkur þeirra málefna sem
helst brenna á Vestfirðingum.
að stöðva einkavæðingaræðið
á grunnþjónustu landsmanna.
Grunnur atvinnulífsins á
Vestfjörðum er sjávarútvegur-
inn, fiskveiðar og fiskvinnsla.
Nálægðin við fiskimiðin skap-
aði þessar byggðir, verðmæti
þessarar auðlindar hefur ekki
síst orðið til vegna vinnu
dugmikilla sjómanna og land-
verkafólks. Útgerðarmenn
einir fengu úthlutað fiskveiði-
réttindum á sínum tíma og
hafa því miður getað framselt
þau réttindi jafnvel út úr
byggðalaginu og það setur ör-
yggi íbúanna í algjört uppnám.
Tryggja verður sjávarbyggð-
unum grunnrétt til hluta afla-
heimilda og treysta ákveðinn
forgang þeirra að veiðum á
grunnslóð og vinnslu fiskjar-
ins í landi.
Leiðrétta þarf tekjuskipt-
ingu ríkis og sveitarfélaga.
Ríkið hefur mergsogið sjávar-
byggðirnar. Eitt brýnasta mál-
ið er að koma með aukið fjár-
magn inn til sveitarfélaganna
þannig að þau geti staðið undir
samfélagsþjónustunni, nauð-
synlegu viðhaldi og fram-
kvæmdum sem hvert sveitar-
félag verður að geta búið við.
Jöfnun flutningskostnaðar er
líka brýnt mál og er aðgerð
sem jafnar samkeppnisstöðu
atvinnulífsins og búsetunnar.
Koma þarf á strandsiglingum.
Mikilvægt er að styrkja og
efla menntun bæði í grunn-
menntun heima fyrir, fjar-
menntun, símenntun og end-
urmenntun. Þetta getur ríkið
gert til jöfnunar og stuðnings
búsetunni og atvinnulífið nýt-
ur góðs af. Ríkisvaldið getur
komið að grunnstuðningi til
nýsköpunar og þróunarstarfs
við ákveðnar atvinnugreinar,
en ekki síst þau fyrirtæki sem
eru til staðar og geta vaxið.
Ég hef flutt tilögu á Alþingi
um að ríkið komi með mynd-
arlegan grunnstuðning við
uppbyggingu náttúru- og
menningartengdar ferðaþjón-
ustu á Vestfjörðum, en í þeirri
grein eru gríðarlegir mögu-
leikar til framtíðar. Sérstakt
átak þarf að gera í jákvæðri
markaðssetningu Vestfjarða
til atvinnulífs og búsetu. Ríkið
getur eflt sjúkrahúsið, styrkt
stöðu þess og komið með auk-
ið fjármagn inn í öldrunar-
þjónustuna á heimaslóð. Góð
samfélagsþjónusta og fjöl-
breytt og öflugt atvinnulíf er
forsenda búsetunnar.“
– Sérðu fyrir þér breytingar
á fiskveiðistjórnunarkerfinu á
næstu árum og hverjar þá?
„Sjávarútvegur er einn af
grunnatvinnuvegum þjóðar-
innar og skilar mestum tekjum
í þjóðarbúið, en skiptir jafn-
framt meginmáli fyrir atvinnu-
líf og búsetu í sjávarbyggð-
unum vítt og breytt um landið.
Tilhögun og hagkvæmni í
þessari atvinnugrein skiptir
því alla íbúa landsins máli.
Hafa skal ávallt í huga að fisk-
veiðiauðlindin er sameign
þjóðarinnar. Það er hinsvegar
nýtingarrétturinn sem er veitt-
ur aðilum og það tímabundið.
Kvótakerfið var í upphafi hluti
fiskverndaraðgerða en snýst
nú nánast eingöngu um fjár-
magn og viðskipti. Íbúar sjáv-
arbyggðanna hafa staðið ber-
skjaldaðir í þeim leik. Það
verður að tryggja byggðarlög-
unum, íbúunum, ákveðinn
hlut í fiskveiðiheimildunum
þannig að ekki sé hægt að
selja þær eða leigja fyrirvara-
laust í burtu. Allar breytingar
þurfa langan tíma en sú óvissa
sem íbúarnir búa við núna er
algjörlega óviðunandi. Að
sjálfsögðu þarf að auka hlut
vistvænna veiða, rannsóknir
á veiðarfærunum og áhrifum
þeirra á lífríkið. Þetta þarf að
rannsaka til að tryggja betur
líffræðilegar forsendur veið-
anna og samspil milli ein-
stakra stofna. Alveg er aug-
ljóst að kvótakerfið sem slíkt
hefur ekki stuðlað að upp-
byggingu fiskistofnanna í
kringum landið, þannig að það
þarf einhverjar aðrar aðgerðir
til þess að svo megi verða.
Stórauka þarf fiskifræðilegar
rannsóknir, m.a. hvort ein-
stakir nytjastofnar séu stað-
bundnari en áður var talið og
móta grunn fyrir staðbundna
eða svæðisbundna fiskveiði-
stjórnun. Efla þarf allar fræði-
legar grunnrannsóknir á lífríki
og vistfræði sjávar og áhrif
veiða og veiðarfæra í sam-
vinnu við sjómenn. Miðstöð
þessara rannsókna gæti ein-
mitt verið á Ísafirði og það
ætti að sjálfsögðu að vera
verkefni Háskólans á Vest-
fjörðum.“
Ísland á að lýsa sig
fyrirfram andvígt
innrás í Íran
– Taldirðu rétt á sínum tíma
að Ísland færi á lista hinna
staðföstu í Washington, og
tæki þátt í Íraksstríðinu – og
hefur afstaða þín til stríðsins,
og þátttöku Íslands í því,
breyst á síðustu misserum?
„Stuðningur íslenskra stjórn-
valda við innrásina í Írak er
einn svartasti blettur á ís-
lenskri þjóð frá því landið varð
sjálfstætt. Þingmenn Vinstri
grænna töluðu einum rómi
gegn árásarstríði á Írak og hafa
reyndar haldið því máli á lofti.
Við höfum krafist þess að for-
ystumenn Framsóknarflokks-
ins og Sjálfstæðisflokksins,
afturkalli nú þegar stuðning
sinn við innrásina í Írak, biðji
íslensku þjóðina afsökunar á
þeim herfilegu mistökum og
biðji einnig írösku þjóðina og
alþjóðasamfélagið afsökunar
að hafa stutt árásarstríðið í
Írak. Nú undirbúa Bandaríkin
innrás í Íran. Ísland á að lýsa
sig fyrirfram andvígt slíkum
áformum.“
Nám í heimabyggð
til 18 ára aldurs
– Hvernig sérðu fyrir þér
uppbyggingu menntamála í
fjórðunginum á næstu árum –
með sérstakri áherslu á há-
skólauppbyggingu á Ísafirði
og framhaldsskólauppbygg-
ingu á suðurfjörðunum?
„Ég hef ítrekað flutt tillögur
um sjálfstæðan Háskóla á Ísa-
firði. Sérsvið hans ættu að vera
rannsóknir á lífríkinu í Norð-
urhöfum, hinum ýmsum þátt-
um sem tengjast fiskveiðum
og veiðarfærum, rannsóknir
sem tengjast fjölbreyttu lífríki
Vestfjarða, Hornstranda o.s.
frv. Háskóli Vestfjarða á ein-
mitt að stunda rannsóknir sem
lúta að þróun atvinnulífs sem
byggir einmitt á þessum auð-
lindum sem liggja annað hvort
fyrir ströndum Vestfjarða eða
í landinu og náttúrunni sjálfri.
Efling iðnnáms, tæknináms
og verknáms er líka forgangs-
mál á Vestfjörðum. Styrkja
þarf stöðu grunnskólanna í
Allir eiga jafnan
rétt til félagslegrar
grunnþjónustu
– Hvernig telur þú að ríkis-
valdið geti komið að því að
efla atvinnulíf á Vestfjörðum?
„Hugarfar stjórnvalda þarf
að breytast og samkeppnis-
stöðu atvinnulífs og búsetu
að verður að jafna. Þó ólík
séum erum við ein þjóð í þessu
landi og eigum jafnan rétt til
félagslegrar grunnþjónustu
hvar sem við búum. Stefna
núverandi stjórnvalda í at-
vinnumálum hefur verið Vest-
firðingum mjög andstæð.
Einkavæðing almannaþjón-
ustu eins og Símans hefur leik-
ið Vestfirðinga grátt. Með
harðfylgi Vinstri grænna á Al-
þingi tóks að koma í veg fyrir
áform ríkisstjórnarinnar um
algjöra einkavæðingu á starf-
stöðvum Vegagerðinnar.
Þingmenn VG stöðvuðu í
bili áform um að setja Orkubú
Vestfjarða upp í stóriðjuskuld-
ir Landsvirkjunar. Það verður
Glímumenn í víking til Spánar
Glímudeild Harðar á Ísafirði hefur óskað eftir styrk vegna ferðar glímumanna frá Ísafirði til Leon á Spáni, þar sem þeir hyggjast heim-
sækja glímufélagið Loopi. Í bréfi sem Hermann Níelsson, formaður félagsins og þjálfari glímumanna, skrifar bæjaryfirvöldum í Ísafjarð-
arbæ, segir meðal annars: „Íslenska glíman er þjóðararfur okkar Íslendinga, menning sem Íslendingar hafa viðhaft frá upphafi byggðar í
landinu, hún flokkast því bæði sem íþrótt og menningarstarfsemi. Áhugi á íþróttinni fer mjög vaxandi meðal yngri sem eldri íbúa á
norðanverðum Vestfjörðum eftir að iðkun glímunnar hófst að nýju eftir áratuga hlé. Glímumenn frá Ísafirði hafa þegar gert garðinn
frægan með góðum árangri í glímu bæði í eldri og yngri aldursflokkum. Í því sambandi má nefna glæsilegt Meistaramót Íslands í glímu
sem fram fór á Ísafirði nýlega og frækna för yngri glímukrakka frá Ísafirði á Grunnskólamót og Meistaramót yngri flokka í Reykjavík.“