Iðnaðarmál - 01.05.1961, Síða 17

meöal málmiðnaðarins, þ. e. raf-
tækjaiðnaðinn, sem framleiðir plast-
hluta fyrir hylki og hús undir raftæki
og rafvélar næstum eingöngu í sínum
eigin verksmiðjum. Ágætt dæmi um
slíkt er ísskápurinn, sem nú er allur
gerður úr plasti að innan. Haustið
1959 framleiddi þýzkur ísskápafram-
leiðandi 100 þúsund ísskápa, sem
einnig voru gerðir úr plasti að utan.
Plastgeymar, sem rúma 22 þús. lítra
Bifreiðaiðnaðurinn starfrækir
einnig sín eigin verkstæði, sem fram-
leiða hluta af húsum og yfirbygging-
um. Þakið á Citroen, módel ID og DS,
er t. d. gert úr plasti, styrktu með gler-
trefjum. Einkabifreiðir með algjöra
plastyfirbyggingu eru þegar komnar
á markaðinn, þótt fjöldi þeirra sé
ekki mikill enn sem komið er. Plastið
er notað í vaxandi mæli í hús og yfir-
byggingar á vörubifreiðum og stræt-
isvögnum og í geyma „tank“-bílanna.
Sjóntækjaiðnaðurinn notar plasthluta
af eigin framleiðslu, t. d. í hylki og
linsur, og framleiðendur geyma hafa
einnig tekið plastið í sínar þarfir.
Plastgeymar, sem rúma allt að 22
þúsund lítra, eru á markaðinum. f
allt að 6 þúsund lítra stærð a. m. k.
eru slíkir geymar gerðir úr plasti,
sem styrkt er með trefjagleri, og eru
þeir jafnvel framleiddir án samskeyta.
Við gerð ýmiss konar tækja eru
málmar og plastefni oft notuð í sam-
einingu. Vegna hins góða viðnáms
plastefnanna gegn ryði hefur reynzt
mjög hagkvæmt að þekja, fóðra,
húða og mála stál með þeim. Vél-
smiðjurnar nota plast í hylki, högg-
hlífar, núningshjól, gangskiptihj ól,
legukassa, stimpilhringi, samskeyti,
spjaldloka, fjaðrir, tengingar o. s.
frv.
Hörð samkeppni við pjótur
Plastefnin hafa valdið sérstaklega
miklum breytingum í járn-, blikk- og
málmvöruiðnaðinum, einkum í pját-
uriðnaðinum, sem hefur fengið harð-
skeyttan keppinaut í plastvöruiðnað-
inum. Járn-, blik- og málmvöruiðnað-
urinn framleiðir því sjálfur margs
konar plasthluti og vinnur síðan frek-
TAFLA I
Plasthlutar, aígreiddir af plastvöruiðnfyrirtækjum til málmiðnaðarfyrirtækja
í Vestur-Þýzkalandi, 1956—1959
+ JS

&
IÐNAÐUR
Vísitala framleiðslu
Plasthlutar
-2 '3
a S g.
bOj-
B 3
•2 'B bC
S H B
03 t:
3
1950 = 100 3 < (smálestir) 3 '■3 « e - c .S < 3 <v o 3 Z 'E
1956 1959 1956/59 1956 1959 1956/59 1956/59 1956/59
Vélsmiðjur 229 247 +7.8 3.800 6.654 75.1 63 9.6
Bifreiðaiðnaður 300 441 +47.0 2.913 8.322 250.0 138 5.3
Rafmagnsiðnaður .... 272 368 +35.1 19.148 26.669 39.3 3 1.1
Sjóntækjaiðnaður og önnur nákvæm tæki
(Precision instrum.) 235 256 +8.9 2.343 3.246 38.5 27 4.3
Járn-, blikk- og málm-
vöruiðnaður 192 222 + 15.6 1.212 2.816 132.3 101 8.5
ar úr þeim. Einnig eru mörg fyrir-
tæki, sem framleiða sömu vöruteg-
undina úr náttúrulegum hráefnum og
plastefnum í því skyni að verjast
þannig þeim fyrirtækjum, er nota
plastefnin eingöngu. Þó að hin geysi-
mikla útþensla á umbúðamarkaðin-
um hafi haft verulega framleiðslu-
aukningu í för með sér á þunnu blikki
fyrir niðursuðuiðnaðinn, hafa plast-
efnin unnið sér drjúgan skerf einnig
á því sviði. Framleiðsla á pjátri jókst
um 15.5% á tímabilinu frá 1957 til
1959, en á sama tíma j ókst framleiðsla
á plastumbúðaefnum, sem kepptu við
pjátrið, um 52%. Árið 1957 höfðu
plastefnin þegar lagt undir sig um
15% af hinum upprunalega pjátur-
umbúðamarkaði, og árið 1959 hafði
þessi tala hækkað í 19%.
Á búsáhaldamarkaðinum (að raf-
tækjum undanskildum) jókst sala
málmvarnings aðeins um 2.1% á
tímabilinu frá 1957 til 1959, meðan
sala plastvöru jókst um 47.2% og
markaðshluti hennar hækkaði úr 33.7
í 40.9%. Framleiðsla baðkera úr
járni hefur staðið í stað síðan 1957,
og framleiðsla á stálbaðkerum árið
1959 var jafnvel 12% minni en árið
1957. Á sama tíma jókst framleiðsla
á plastbaðkerum um 391.2%. Árið
1957 var markaðshluti plastbaðkera
4.1% af heildarmarkaði stál- og plast-
baðkera, en árið 1959 hafði markaðs-
hluti plastbaðkeranna hækkað í 19.4
%. Svipaða sögu er að segja um ýms-
Plastið getur komið í stað málma í gorm-
fjöðrum.
ar aðrar vörur, eins og t. d. málm- og
plasthnappa. Árið 1959 var fram-
leiðsla málmhnappa aðeins 42.2% af
verðmæti plasthnappanna. Fram-
leiðsla rennilása úr málmi var 21.3%
minni en árið 1957, en framleiðsla
plastlásanna hafði hækkað um 29.2%.
Markaðshluti plastefnanna á renni-
lásamarkaðinum hækkaði úr 26.2% í
37.3% á tímabilinu 1957—1959.
Hvenær verður framleiðsla ó
plastyfirbyggingum bifreiða komin
í fast horf?
Skýrslur þær, sem fyrir liggja, gefa
aðeins takmarkaða hugmynd um, í
hve ríkum mæli plastefnin leysa nú
málmana af hólmi, en nægilegt er að
IÐNAÐARMAL
95