Dagblaðið Vísir - DV - 28.09.2011, Blaðsíða 10

10 | Fréttir 28. september 2011 Miðvikudagur
H
ún sá vinkonu sína gleðjast
yfir brúðkaupi bróður síns
og hlustaði á hana tala um
hversu æðislegur hann væri.
Hann var sjúkraflutninga-
maður og var að fara að giftast dásam-
legri konu. Og börnin, þvílík yndi. En
hún gat ekki glaðst með vinkonu sinni.
Til þess þekkti hún bróður hennar of
vel. Hann var vanur að kaupa af henni
vændi. Var reyndar algjör hrotti.
Konan sem um ræðir er fjörutíu og
þriggja ára gömul, fráskilin, tveggja
barna móðir. Heimakær kona sem er
nýbúin að stinga brauði í ofninn þeg-
ar blaðamaður ræðir við hana. „Hér
bökum við brauð,“ segir hún og brosir.
Á yfirborðinu er ekkert sem bendir til
þess að hún hafi lifað tvöföldu lífi um
árabil.
Saga hennar er týpísk saga konu
sem endar í vændi. Hún var misnotuð
í æsku og henni var nauðgað á ung-
lingsárunum. „Það hafði þau áhrif að
mér hefur aldrei fundist ég nógu góð,
hvorki fyrir foreldra mína, manninn
minn, börnin mín né neinn annan. Ég
upplifði mig sem annars flokks mann-
eskju.
Eins hjálpaði þessi reynsla mér
í vændinu því þegar ég var misnot-
uð lærði ég að fara annað í huganum
og útiloka aðstæðurnar. Ég gerði það
sama í vændinu og gerði það svo vel að
þeir menn sem voru ekki hrottar eða
eftirminnilegir vegna annarra þátta
eru horfnir úr minninu,“ segir hún og
tekur dæmi af manni sem hún rakst
reglulega á nýlega. Sá var alltaf að gjóa
á hana augunum og hún skildi ekkert
í því fyrr en löngu seinna. Þegar það
rifjaðist upp fyrir henni að hann hafði
verið kúnni hjá henni.
Grét þegar hún fékk gjöf
Bakland hennar er veikt, sjálfsvirðing-
in engin og á sínum yngri árum gekk
hún á milli manna. Segir að þeir hafi
ekki þurft annað en að nikka til hennar
og þá væri hún dottin úr brókinni. Hún
kunni ekki að setja sér og öðrum mörk
og þekkti ekkert annað en að þurfa að
gjalda greiða með greiða. „Ég gleymi
því aldrei þegar ég fékk í fyrsta sinn
gjöf frá karlmanni sem krafðist einsk-
is í staðinn. Þetta var góður vinur minn
en ég grét því ég hélt að þar með væri
vináttu okkar lokið. Á endanum gekk
hann á mig og þegar ég sagði honum
hvað ég var að hugsa kom hann af fjöll-
um. Ég hafði bara aldrei kynnst þessu
áður.“
Hún leitaði til Stígamóta en fannst
það of erfitt og hætti. Byrjaði svo aftur
þar árið 2008 og gerði það þá af fullri
alvöru. „Þá var auðvitað mikið búið að
ganga á.“
Þótti mataraðstoðin niður-
lægjandi
Eftir skilnaðinn lenti hún í miklum
fjárhagsvanda. Skuldir fylgdu henni úr
hjónabandinu, hún stóð ein eftir með
tvö börn á sinni framfærslu og var í lág-
launavinnu sem rétt dugði fyrir húsa-
leigunni. Hún reyndi að leita til féló en
fékk þá að heyra að íbúðin sem hún bjó
í væri bara allt of dýr þó að hún svæfi í
holinu, og að skuldirnar væru hennar
vandi sem kæmi þeim ekki við.
Hún fór þá til kirkjunnar og fékk
mataraðstoð en leið eins og þurfalingi.
„Þetta var mesta niðurlæging lífs míns.
Ég hef alltaf verið staðráðin í því að
standa mig svo ég sé ekki byrði á nein-
um. Þar af leiðandi hef ég átt erfitt með
að biðja um og þiggja hjálp. Ég á enn
erfitt með það.“
Einn veturinn bað hún föður
barnanna að hlaupa undir bagga með
því að borga matinn í skólanum en þar
sem hann hafði talið henni trú um það
á meðan þau voru gift að hún myndi
aldrei verða fær um að sjá um sig sjálf
fannst henni of sárt að leita til hans
til að halda því áfram. Hún vildi held-
ur ekki að hann ætti eitthvað inni hjá
henni.
Fékk fyrsta kúnnann frá vinkonu
„Síðan fór ég að vinna með konu sem
var í vændi. Hún var alltaf að hrósa sér
af þessu og í raun held ég að hún hafi
verið að leita að einhverri sem gæti
unnið með henni.“
Enn syrti í álinn, konan varð veik og
fór í aðgerð sem hún var lengi að jafna
sig á. Bæturnar dugðu ekki til og stað-
an varð verri en nokkru sinni. „Sam-
starfskona mín hélt áfram að tala um
þetta og var meira að segja farin að
koma hingað heim til þess að hvetja
mig áfram, sagði að þetta væri ekkert
mál, það væri enginn munur á þessu
og að hitta einhvern á balli og fara
heim með honum. Mér fannst reynd-
ar vera svolítill munur þar á en kannski
ekki svo mikill svo á endanum ákvað
ég að slá til.“
Fyrsti kúnninn var fastakúnni sam-
starfskonunnar sem hafði óskað eftir
tilbreytingu. Þegar svo er bregða þær
stundum á það ráð að senda þá til vin-
kvenna sinna til að tryggja að kúnnarn-
ir haldi áfram að koma til þeirra þó að
þeir vilji tilbreytingu annað slagið. „Ég
byrjaði þannig,“ útskýrir hún.
Fyrsta skiptið
Fyrsta skiptinu gleymir hún aldrei.
„Mér leið alveg hroðalega. Ég var
hryllilega stressuð en hann kom hing-
að heim og var sem betur fer mjög al-
mennilegur. Engu að síður brotnaði
ég niður þegar hann var farinn og grét
lengi. Mér fannst það svo skelfilegt að
taka peninga úr hendi manns og gefa
honum eitthvað í staðinn fyrir það.
Samt hef ég alveg verið á balli,
daðrað og farið heim með manni þó að
það sé reyndar rosalega langt síðan og
ég ætli ekki að mæla með því. En þetta
er tvennt ólíkt, það er ekki hægt að líkja
þessu saman. Þarna var ég búin að gefa
honum vald yfir mér.
Mig langaði mest að öskra: Út með
þig, ég er hætt við! En ég gat það ekki.“
Vinurinn hló
Þetta var ófríður og óframfærinn
sveitastrákur en það skipti hana engu
máli hvernig kúnnarnir litu út. „Aðal-
atriðið væri að þeir væru hreinir.“
Nokkrir mánuðir liðu. Maðurinn
hafði aftur samband og hún sagði:
„Nei, því miður. Þú varst sá fyrsti og sá
síðasti. Ég get þetta ekki.“ Hann tók því
vel og var afskaplega ljúfur í viðmóti.
Hún var blönk, henni leið illa og
upplifði sig eina í heiminum. „Ég
gat ekki talað um þetta við neinn. Ég
nefndi þetta við vin minn sem hló og
sagði mér að láta ekki svona, það væri
ekkert að því að gera þetta, ég væri góð
í þessu, hefði gaman af því og svo fram-
vegis. Honum fannst þetta bara flott og
hann hvatti mig áfram,“ segir hún.
Að lokum lét hún undan og tók aft-
ur við kúnna frá þessari samstarfskonu
sinni. Í kjölfarið vatt þetta upp á sig,
fleiri komu og hún setti inn auglýsingu
á einkamal.is: „Venjuleg húsmóðir á í
erfiðleikum með leiguna.“
„Mér finnst þetta æðislegt!“
Í nokkur ár hélt hún áfram, reyndar
með hléum, þar til hún var búin með
sjálfa sig, eins og hún orðar það. „Ég
var alveg búin á því andlega. Allt var
litað af þessu. Heimili mitt, svefnher-
bergið, eldhúsið, sófinn inni í stofu,
baðherbergið og allt sem þeir höfðu
snert. Þannig að þegar ég hætti tók ég
íbúðina í gegn, málaði hana í hólf og
gólf, henti rúminu og sófasettinu og
byrjaði upp á nýtt.
Ég hélt að þetta yrði ekkert mál því
ég væri svo mikill töffari að ég gæti
brynjað mig fyrir þessu. Þetta myndi
ekki hafa áhrif á mig þar sem ég væri
nagli. Þannig að ég setti upp skjöld
sem ekkert beit á en á endanum kom
að því að ég gat það ekki lengur og eitt-
hvað gaf sig. Þetta kemur alltaf aftan að
manni. Það höndlar engin sál svona til
lengdar.
Við sem erum í vændi fáum allar
þessar spurningar varðandi það hvort
okkur þyki leiðinlegt að gera þetta.
Svarið er alltaf það sama. „Leiðinlegt!?
Nei, ég væri ekki í þessu ef mér þætti
þetta leiðinlegt. Mér finnst þetta æðis-
legt!“
Jafnvel þótt einhver hefði gengið á
mig hefði ég þvertekið fyrir það að mér
þætti þetta óþægilegt. Þetta er bara
leikrit. Á meðan ég brosti vonaði ég að
þeir yrðu sem fljótastir að ljúka sér af.
Oft stoppuðu þeir mig af því þeir vildu
ekki klára þetta á fimm mínútum þegar
þeir voru búnir að greiða fyrir klukku-
tíma. Og þegar þetta var afstaðið von-
aðist ég til þess að þeir drifu sig sem
fyrst út.“
Borga fyrir lygar
„Þess vegna halda þeir að hamingju-
sama hóran sé til,“ segir hún og er mik-
ið niðri fyrir. „Af því að á meðan mað-
ur er í þessum sporum myndi maður
aldrei viðurkenna annað, aldrei.
Maður er að reyna að lifa af og við-
urkennir þetta varla fyrir sjálfum sér,
hvað þá öðrum og alls ekki kúnnum.
Ekki vildi ég gefa þeim meira vald í
hendurnar. Þeir höfðu nógu mikið vald
yfir mér fyrir þó að ég færi ekki að segja
þeim hversu ömurlegt mér þótti þetta,
í raun ógeðslegt. Ég hélt andlitinu.
Þannig að þegar ég heyri menn
tala um það að kona hafi sagt að henni
n Vinkona hvatti hana áfram í vændið n Fékk verstu kúnna vinkonunnar n Seldi sig fyrir börnin
n Hélt að þetta yrði ekkert mál n Einangraðist, varð þunglynd og upplifði djúpa skömm
Var heltekin af Vændinu
Vændi Konan seldi sig til að geta
keypt mat og aðrar nauðsynjar fyrir
börnin. Engu að síður er þetta mesta
skömmin í lífi hennar.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
ingibjorg@dv.is
Viðtal „Ég hélt að þetta
yrði ekkert mál því
ég væri svo mikill töffari að
ég gæti brynjað mig fyrir
þessu.