Morgunblaðið - 03.05.2017, Qupperneq 2

2 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 3. MAÍ 2017
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 5691100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Sigurður Nordal vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/senda grein Prentun Landsprent ehf.
Staðhæfingar spítalans rangar
 Samanburður við Norðurlönd hefur ekki áhrif á fjárveitingar til heilbrigðismála
 Fjármálaráðherra segir að umræða um fjármálaáætlun megi vera málefnalegri
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
„Landspítalinn tekur aukningu hjá
okkur og ber saman við sína ósk
um fjármagn og telur að aukningin
sé niðurskurður af því að ekki er
orðið við öllum hans óskum,“ segir
Benedikt Jóhannesson fjármála-
ráðherra um gagnrýni forsvars-
manna Landspítalans á áform um
fjárveitingar til spítalans á næstu
árum sem birtast í þingsályktun-
artillögu um fjármálaáætlun fyrir
árin 2018 til 2022.
Fjármálaráðuneytið svaraði í
gær með yfirlýsingu á vef sínum
hluta af gagnrýni Landspítalans.
Spítalinn hefur haldið því fram að
val á viðmiðunartölum við ná-
grannalönd sé óviðeigandi og ekki
stuðst við réttar tölur. Ráðuneytið
fullyrðir að stað-
hæfingar spítal-
ans séu rangar.
Fullyrðingar
um að saman-
burðurinn við
Norðurlönd hafi
haft áhrif á áætl-
uð fjárframlög
til heilbrigðis-
mála stenst ekki
að mati ráðu-
neytisins. „Gögnin voru tekin sam-
an til að varpa ljósi á mikilvægi
þess að horfa í senn til umfangs
útgjalda og þess árangurs sem
samfélagið nýtur á grundvelli
þeirra. Skipting útgjalda til mál-
efnasviða í áætluninni byggist á
stefnumótun, greiningu og mark-
miðasetningu og forgangsröðun
stjórnvalda en ekki einstökum
mælistikum,“ segir í yfirlýsing-
unni. Benedikt segir af þessu til-
efni að umræðan megi alveg vera
málefnalegri.
Ekki hægt að verða við öllu
Yfir 100 umsagnir um fjármála-
áætlunina hafa birst á vef Alþingis
og eru flestar neikvæðar. Flestar
eru þær frá ferðaþjónustunni
vegna hækkunar virðisaukaskatts
og stofnunum sem telja á sig hall-
að í áætluninni.
„Það er áhugavert að við fáum
annars vegar gagnrýni fyrir það
að útgjöldin séu of lítil og hins
vegar að tekjuáformin séu of mikil.
Ef við ætluðum að verða við öllum
kröfum, ná endar ekki saman,“
segir fjármálaráðherra og bendir á
að stofnanirnar horfi á áætlunina
frá eigin sjónarhóli en það sé hlut-
verk ríkisstjórnarinnar að hugsa
um heildarhagsmuni.
Sitji við sama borð og aðrir
Benedikt segir ekki koma til
greina að draga til baka áform um
breytingar á virðisaukaskatti sem
ferðaþjónustan gagnrýnir mjög.
Hann segist heyra það víða utan
ferðaþjónustunnar en einnig hjá
einstaka aðilum innan hennar að
ánægja sé með að þessi grein sitji
við sama borð og aðrar.
Segir Benedikt ljóst af um-
ræðunni að mörg lítil fyrirtæki
eigi í rekstrarerfiðleikum. Sjálf-
sagt sé að skoða vanda þeirra,
ekki síst þeirra sem eru langt frá
höfuðborgarsvæðinu. Meðal ann-
ars sé í undirbúningi markaðssókn
til að dreifa álaginu á ferðamanna-
staðina.
Benedikt
Jóhannesson
Magnús Heimir Jónasson
mhj@mbl.is
„Það er augljóst að þetta hefur slæm
áhrif á samkeppnisstöðu fyrirtækja á
Íslandi,“ segir Hannes G. Sigurðsson,
aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka
atvinnulífsins (SA), um launahækkan-
ir á almennum vinnumarkaði, sem
tóku gildi í fyrradag.
Laun hækkuðu þá um 4,5% sam-
kvæmt gildandi kjarasamningum SA
og aðildarsamtaka Alþýðusambands
Íslands (ASÍ).
Í tilkynningu frá SA kemur fram að
reikna megi með því að við þetta
hækki launakostnaður fyrirtækja um
42 milljarða króna á ársgrundvelli.
„Þetta hefur mikil áhrif á fyrirtæki
sem eru í samkeppni við erlend fyrir-
tæki sem eru ekki að fá á sig svona
miklar hækkanir,“ segir Hannes.
Háar fjárhæðir í spilinu
Hannes segir að 4,5% launahækk-
un og 1,5% hækkun á iðgjaldi í lífeyr-
issjóði á einu ári sé svipað og launa-
hækkanir í öðrum löndum á þremur
til fjórum árum. Má þar benda á
launaþróun í Svíþjóð næstu árin en
launahækkanir þar verða samtals
6,5% á þremur árum til mars 2020.
„Þetta hefur áhrif á nýsköpun og
atvinnusköpun og bitnar sérstaklega
á smærri fyrirtækjum sem eru í
„startup“ fasa. Allskonar verkefni
fara úr landi bara vegna launakostn-
aðar og núna er verið að bæta þessu
við.“
Stefnir í meiri átakamenningu
Hannes segir núverandi kjara-
samninga hafa verið samþykkta árið
2015 undir miklum verkfallsþrýstingi
og kallar eftir meiri samstöðu meðal
launamanna og fyrirtækja hérlendis
eins og einkennist annars staðar á
Norðurlöndum. „Þetta er alltaf að
stefna í meiri og meiri átakamenn-
ingu, hún er rótgróin hér. Við höfum
átt tímabil þar sem menn hafa sam-
einast um það að stuðla að stöðug-
leika, vexti og atvinnuvexti. Slíkt hef-
ur gerst þegar það hafa ekki verið að
verða til mörg störf í atvinnulífinu,
eins og kannski á síðasta áratug, en
núna virðist það ekki skipta máli.“
Hann segir langtímaáhrifin af
miklum launahækkunum á skömm-
um tíma fyrirsjáanleg. „Við getum
búið við þetta til skemmri tíma og þá
verður einhvers konar veisla og síðan
kemur afleiðingin bara í ljós og við
verðum ekki samkeppnishæf.“
Rótgróin átakamenning á markaði
 4,5% launahækkanir á almennum vinnumarkaði tóku gildi í gær  Rýrir samkeppnisstöðu íslenskra
fyrirtækja, segir aðstoðarframkvæmdastjóri SA  Langtímaáhrifin slæm fyrir íslensk fyrirtæki
Morgunblaðið/Golli
Hækkun Laun á almennum vinnu-
markaði hækkuðu um 4,5% í gær.
Rannsókn á
kajakslysinu við
mynni Þjórsár er
óbreytt að sögn
lögreglunnar á
Suðurlandi. Ekki
er hægt að skýra
að svo stöddu á
hvaða leið menn-
irnir voru eða
hvað olli slysinu.
Að sögn lögreglu
verður haft samband við aðila
tengda slysinu í vikunni og ættu til-
drög þess að skýrast á næstu dög-
um.
Sjónarvottur að slysinu við Þjórsá
sagði í samtali við mbl.is í gær að
mennirnir hefðu verið komnir langt
út fyrir brimgarðinn við ósinn þegar
þyrlan náði þeim. Mennirnir tveir,
Íslendingur og Frakki sem voru
mágar, lögðu út á ána á kajökunum
við bæ sem stendur nokkrum kíló-
metrum fyrir ofan ósinn. Ekki er
ljóst hvort þeir reru niður að ósnum
eða hvort þá rak þangað niður eftir.
„Þegar við sáum til mannanna þarna
úti á ánni á aðfallinu sagði sig sjálft
að aðstæður væru háskalegar. Þeg-
ar flæðir að er þetta eins og úthaf,“
sagði maður sem er kunnugur á
þessum slóðum við mbl.is í gær.
Málið skýr-
ist á næstu
dögum
Þjórsá Lengsta á
landsins, 230 km.
 Slysið við Þjórsá
„Það gengur hægt og rólega. Við
förum að sjá fyrir endann á þessu,“
segir Kristleifur Andrésson, örygg-
is- og starfsmannastjóri kísilvers
United Silicon í Helguvík, þegar
hann er spurður að því hvernig
gangi að undirbúa ræsingu ljós-
bogaofns verksmiðjunnar á nýjan
leik. Hann tekur þó fram að ekki sé
hægt að nefna tímasetningar.
Ýmislegt er búið að gera til að lag-
færa verksmiðjuna vegna elds sem
þar kom upp og til að draga úr hættu
á lyktarmengun. Endurnýja þurfti
timburverk vegna brunans og var
ákveðið að skipta um allar lagnir á
tveimur hæðum. Þá hefur skipulagi
verið breytt og skipt út búnaði sem
ekki virkaði sem skyldi og annar lag-
færður.
Kristleifur vonast til að verk-
smiðjan verði tilbúin í þessari viku.
Þá þurfi að leita samráðs og fá leyfi
Umhverfisstofnunar til að ræsa ofn-
inn. Því sé óvissa um það hvenær
hægt verði að hefja rekstur á ný.
helgi@mbl.is
Gangsetn-
ing nálgast
Farfuglarnir eru smám saman að koma til landsins. Rúmur mánuður er síð-
an fyrstu lóurnar sáust og fyrstu kríur ársins komu um miðjan síðasta
mánuð. Þótt grágæsin sé staðfugl og þúsundir séu á Suðurlandi allt árið
hefur meirihlutinn þó vetursetu á Bretlandseyjum, aðallega í Skotlandi.
Grágæsirnar koma til landsins snemma á vorin, meðaltalið er miður mars,
og fara seint á haustin. Grágæsin heldur sig gjarnan í hópum og á flugi
raða þær sér upp í V-laga reinar, fljúga oddaflug, því þannig geta þær
dregið úr loftmótstöðu og flogið lengra án þess að þreytast. Þessi grágæsa-
hópur var á flugi við Akranes. Ekki er ljóst hvort hópurinn var að myndast
við að raða sér upp í oddaflug en hann var skemmtilega ósamstæður. »14
Grágæsirnar komnar til landsins
Morgunblaðið/Eggert
Farfuglarnir sjást hverjir á fætur öðrum