Morgunblaðið - 03.05.2017, Page 20

20 UMRÆÐAN Minningar
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 3. MAÍ 2017
Beinþynning hefur fylgt
mannkyninu frá upphafi.
Fundist hafa egypskar
múmíur sem eru meira en
4.000 ára gamlar með um-
merki um beinþynningu, t.d.
herðakistil.
Einn af frumkvöðlum í
læknavísindum 18. aldar,
enski læknirinn John Hun-
ter, uppgötvaði að þegar nýtt
bein myndast í líkamanum er
eldra bein endurunnið. Þetta
ferli er í dag nefnt bein-
endurmyndun og var síðar
sýnt fram á lykilhlutverk
þess þegar bein þynnast.
Um 1830 tók franski
meinafræðingurinn Jean
Georges Chretien Frederic
Martin Lobstein eftir því að
bein sumra sjúklinga hans
voru gisnari, þ.e. með stærri
holur eða göt, en bein flestra
annarra, og hann fann upp
hugtakið beinþynning, eða
osteoporosis, til að lýsa því
ástandi. Einni öld síðar leiddi
Fuller Albright hugann að
því hvers vegna bein kvenna
við tíðahvörf væru oft veik-
byggðari en ella. Hann
komst að því að þetta væri
beinþynning í kjölfar tíða-
hvarfa og byrjaði að gefa
konum kvenhormónið estró-
gen við þessum vanda.
Um 1960 fóru vísindamenn
að þróa næmari tæki til að
greina beintap, svokallaða
skanna sem greina bein-
þéttni með geislamælingum,
og Herbert Fleisch uppgötv-
aði efnasambandið bisfosfó-
nat sem hindrar beinniður-
brot. Aðrir vísindamenn
uppgötvuðu efnasamböndin
SERM, sem geta á sama
tíma hindrað æxlamyndun í
brjóstum og ýtt undir vöxt
fruma í legi.
Árið 1984 kynntu National
Institutes of Health í Bret-
landi (NIH) beinþynningu
sem sjúkdóm sem væri veru-
leg heilsufarsógn og lögð var
áhersla á að hægt væri að
minnka beintap með
hormónameðferð, kalki, góðri
næringu og líkamsþjálfun. Á
næstu tveimur áratugum
uppgötvuðu vísindamenn
frumuboða (e. cytokine) sem
hafa áhrif á þróun og virkni
beinfrumanna sem leiddu til
þess að bisfosfanötin ale-
nadrónat og risedrónat komu
á markað sem beinverndandi
lyf. Hormónauppbótar-
meðferð með lyfinu Raloxi-
fene kom á markað árið 1998
sem lyf til að koma í veg fyr-
ir beintap hjá konum við
tíðahvörf.
Eftir að NIH í Bretlandi
viðurkenndu beinþynningu
sem alvarlegan sjúkdóm
voru stofnuð félög sem höfðu
það að markmiði að efla
rannsóknir og styðja sjúk-
linga. Ný tækni, lyf og þekk-
ing til að greina beinþynn-
ingu, gildi mataræðis og
líkamsþjálfunar ýttu einnig
undir stofnun beinvernd-
arsamtaka um allan heim og
var Ísland ekki undanskilið.
Landssamtökin Beinvernd
voru stofnuð formlega 12.
maí 1997. Ólafur Ólafsson,
þáverandi landlæknir, var
aðalhvatamaðurinn að stofn-
un þeirra og fyrsti formaður.
Hann taldi að í ljósi nýrrar
þekkingar til þess að draga
úr beinþynningu og bein-
brotum með æskilegum lífs-
háttum væri nauðsynlegt að
upplýsa fólk á markvissan
hátt um mikilvægi góðrar
næringar og hreyfingar.
Landssamtökin Beinvernd
töldu það skyldu sína að
auka fræðslu á þessu sviði og
reyna á þann hátt að sporna
gegn þeim mikla vanda sem
væri fyrirsjáanlegur á næstu
áratugum. Forvarnir skipta
miklu máli. Til að ná árangri
er mikilvægt að koma
fræðslunni til fólks, meðal
annars með bæklingum og á
fundum.
Stofnaðar voru svæða-
deildir á Norðurlandi, Aust-
urlandi, Vestfjörðum og Suð-
urlandi. Þær eru ekki
starfandi lengur, en um tíma
var afar öflugt starf hjá
Beinvernd á Suðurlandi.
Formaður Beinverndar á
Suðurlandi var Anna Páls-
dóttir.
Beinvernd hefur vaxið og
dafnað á þessum 20 árum.
Flestir Íslendingar eru með-
vitaðir um beinþynningu og
um mikilvægi kalks, D-
vítamíns og hreyfingar fyrir
beinin.
Beinvernd hefur gefið út
fjölda bæklinga og frétta-
bréfa og hægt er að nálgast
slíkt efni rafrænt á vefnum
www.beinvernd.is Þar er
einnig að finna mikinn fróð-
leik um beinþynningu, grein-
ingu og meðferð, áhættu-
reikninn Beinráð og
alþjóðlegt próf um áhættu á
beinbrotum. Facebook-síða
félagsins er einnig mjög virk.
Heimsóknir og fræðslufyrir-
lestrar á vegum Beinverndar
hafa verið margir og fólk
frætt um beinþynningu og
helstu varnir gegn henni og
fræðsluefni dreift.
Beinvernd á lítið ómtæki
sem mælir beinþéttni í hæl-
beini og lánar það m.a.
heilsugæslunni á lands-
byggðinni þetta tæki.
Árið 1999, 20. október á al-
þjóðlegum beinverndardegi,
var undirritaður samstarfs-
samningur Samtaka afurða-
stöðva í mjólkuriðnaði og
Beinverndar. Samningurinn
gerði félaginu kleift að sinna
forvarnar- og fræðslustarfi
og rekstri félagsins. Sam-
starfið hefur verið farsælt og
samningurinn verðið end-
urnýjaður mörgum sinnum.
Beinvernd hefur frá upp-
hafi verið aðili að alþjóða
beinverndarsamtökunum
IOF International Osteo-
pororis Foundation (IOF) og
hefur tekið virkan þátt í al-
þjóðlegu beinverndarstarfi.
Þess má geta að tvisvar sinn-
um hefur félagið fengið
viðurkenningu frá IOF fyrir
framsækið starf.
Hápunktur starfseminnar
á hverju ári er Alþjóðlegi
beinverndardagurinn sem
haldinn er 20. október. Al-
þjóða beinverndarsamtökin
IOF leggja til ákveðið þema
eða yfirskrift hverju sinni
sem aðildarfélögin sameinast
um að koma á framfæri
þennan dag. Það er gert með
auglýsingum, viðtölum,
greinaskrifum og viðburðum.
Í ár fögnum við 20 ára af-
mæli Beinverndar og verður
þessara tímamóta minnst
með afmælisráðstefnu í sal
DeCode, Sturlugötu 8, 4. maí
klukkan 15. Allir eru vel-
komnir á meðan húsrúm
leyfir.
Beinvernd 20 ára
Eftir Halldóru Björns-
dóttur og Önnu Björgu
Jónsdóttur
Halldóra Björnsdóttir
» Landssamtökin
Beinvernd voru
stofnuð formlega
12. maí 1997. Ólafur
Ólafsson, þáverandi
landlæknir, var
aðalhvatamaðurinn
að stofnun þeirra.
Halldóra er framkvæmda-
stjóri Beinverndar, Anna
Björg er formaður Beinvernd-
ar
beinvernd@beinvernd.is
Anna Björg Jónsdóttir
✝ Þórir Jónssonfæddist á
Landspítalanum í
Reykjavík 13. ágúst
1982. Hann varð
bráðkvaddur 23.
apríl 2017.
Foreldrar hans
voru Guðrún Hug-
borg Marinósdóttir
snyrtisérfræðingur,
fædd í Hafnarfirði
27. september
1953, og Jón Magnús Stein-
grímsson pípulagningameistari,
fæddur 10. júlí 1940, dáinn 13.
Björk. Þórir átti einnig systkini
frá fyrra hjónabandi föður síns
en þau eru: 1) Súsanna Mary, f.
1961, 2) Eva Margrét, f. 1962,
3) Jan Steen, f. 1963, 4) Reynir
Harald, f. 1967, og 5) Jón Stein-
grímur, f. 1972. Hann gekk að
eiga Regiane Barros de Sousa
árið 2009, þau slitu samvistum
fyrir rúmum tveimur árum.
Þórir var fæddur í Reykjavík
og bjó alla sína bernsku í
Skagaseli 2. Hann gekk í Öldu-
selsskóla og fór þaðan að læra
bifvélavirkjun í Borgarholts-
skóla.
Útför Þóris Jónssonar fer
fram frá Fríkirkjunni í Hafn-
arfirði í dag, 3. maí 2017,
klukkan 15.
mars 2007. Systur
Þóris eru: 1) Ása
Gróa Jónsdóttir, f.
2. janúar 1977, gift
Ármanni Þór Guð-
mundssyni og eiga
þau börnin Viktor-
íu Rán, Michael,
Emilíu Guðrúnu og
Ísak Andri. 2)
Rósa Johansen, f.
16. janúar 1971,
gift Pétri Reyni
Jónssyni og eiga þau börnin
Hlyn Kristján, Carl Jónas, Jón
Árna, Pálma Viðar og Salvöru
Elsku besti Þórir minn.
Nú ertu kominn til himna og
þar bíða eftir þér pabbi þinn,
systir þín, amma Lúlú og amma
Magga og fleiri.
Ég veit að þar finnur þú frið
og ró og ert laus við sjúkdóm-
ana og verkina sem fylgdu þeim.
Á spítalanum kynntist þú lækni
sem hjálpaði þér mikið og var
þér alveg einstaklega góður, ég
þakka Guði fyrir það.
Við tvö vorum bestu vinir,
elsku Þórir minn, og þú hlakk-
aðir svo til að fá mig heim eftir
sex vikna dvöl á Reykjalundi. Þú
faðmaðir mig svo þétt og lengi,
kysstir mig og sýndir mér hvað
þú hafðir hreinsað og gert fínt
fyrir múttu þína eins og þú kall-
aðir mig.
Á þínum yngri árum voruð
þið pabbi þinn alltaf saman og
fóruð eins oft í Purkey og þið
gátuð því þar var ykkar sælu-
reitur. Ég efast ekki um að
núna eruð þið þar á fullu að
laga, græja og gera eins og þið
voruð vanir.
Ég sendi þér mína hinstu
kveðju, elsku prinsinn minn.
Þangað til ég hitti þig aftur í
Paradís.
Megi góður Guð vera með þér
að eilífu.
Þín mamma.
Elsku litli bróðir.
Hvað ég sakna þín mikið.
Ég trúi því varla að þú sért
farinn og ég bíð enn eftir símtali
frá þér og þau voru nú ófá frá
þér, svona um það bil nokkur á
dag. Nú mun ég ekki geta talað
og hlegið með þér, hitt þig og
faðmað og það á ég frekar erfitt
með að sætta mig við. En ég
veit að þú ert kominn til pabba
og Fjólu litlu systur, og ef ég
þekki ykkur rétt eruð þið að
bralla eitthvað skemmtilegt
saman.
Ég man svo vel þegar þú
varst nýfæddur, þú lást í fallegu
vöggunni þinni svo rosalega
sætur og mikið krútt.
Ég hélt að þú hlytir nú að
vera þyrstur og ákvað ég að
gefa þér góðan sopa af appelsíni
í flösku, það fór nú ekki betur
en svo að litli fallegi drengurinn
og nýju fínu rúmfötin voru að
drukkna í appelsíni. Mamma
varð ekki hrifin, en ég ætlaði nú
bara að vera góð við þig.
Svo nokkrum árum seinna
fékkstu Mözduna þína sem þú
þeyttist á um allar götur og nið-
ur stóru brekkuna í Skagasel-
inu, og nokkrum árum eftir það,
eða um níu ára aldurinn, varstu
kominn á lítið mótorhjól sem þú
fórst ekki af fyrr en það var
ónýtt. Þú varst mikill grallari og
alltaf eitthvað að bralla, það var
sko engin lognmolla í kringum
þig.
Þér fannst alltaf gaman með
pabba í bílskúrnum og að fara
út í Purkey, þar dundaðir þú þér
við að veiða fiska og fugla, smíða
og rífa í sundur.
Þú varst líka mikill
fjölskyldumaður, þó svo að þú
ættir ekki börn sjálfur þá fannst
þér yndislegt að eiga öll þessi
litlu frændsystkin sem horfðu
upp til þín og dáðu þig. Síðustu
ár fannst þér alveg best í heimi
þegar við tókum okkur öll sam-
an og elduðum góðan mat og
höfðum gaman. Það var nú bara
deginum áður en þú fórst sem
við vorum að tala um að hittast
og elda hrygg eða læri saman
því að mamma væri nú loksins
komin heim af Reykjalundi.
Sú máltíð varð aldrei.
Af lifandi gleði var lund þín hlaðin,
svo loftið í kringum þig hló,
en þegar síðast á banabeði
brosið á vörum þér dó,
þá sóttu skuggar að sálu minni
og sviptu hana gleði og ró.
En seinna skildi ég: Hér áttirðu ekki
að eiga langa töf.
Frá drottni allsherjar ómaði kallið
yfir hin miklu höf:
Hann þurfti bros þín sem birtugjafa
bak við dauða og gröf.
(Grétar Ó. Fells)
Elsku Þórir minn, ég trúi því
að við munum hittast síðar en
þangað til geymi ég þig í hjarta
mínu.
Þín systir
Ása Gróa.
Það var að nóttu til að ég
vaknaði við það að mamma var
að fara á fæðingardeildina. Ég
var orðin 11 ára þegar þú komst
í heiminn, agnarsmár, rauð-
hærður og með freknur. Þú
varst ekki beint líkur mér en
það gerði ekkert til. Mér þótti
þú algjört krútt, ég elskaði þig
og annað skipti ekki máli. Þú
fékkst endalausa athygli og
uppátæki þín voru óútreiknan-
leg, það má segja að það hafi
aldrei verið lognmolla í kringum
þig.
Ég man svo vel þegar ég
gekk með þig um Seljahverfið í
brúna flauelsvagninum, ég var
pínu montin.
Ég man þegar ég var að baða
þig og skipta á þér, þegar þú
lékst þér á Mözdunni eins og þú
kallaðir leikfangabílinn þinn,
þegar þú renndir þér á öllum
vínylplötunum okkar Ásu niður
stigann í Skagaselinu og þegar
þú varst að spæna upp allt
Seljahverfið á litla mótorhjólinu.
Þú varst alltaf að bralla eitt-
hvað, ýmist með pabba þínum
úti í bílskúr, í vinnunni á Land-
spítalanum eða úti í Purkey.
Bílar og mótorhól voru helstu
áhugamál þín ásamt því að hafa
ótrúlega gaman af sjónum, bát-
um, sjóveiði, skotveiði og öllu
því sem fylgdi ævintýrinu í Pur-
key. Þú varst alla tíð áhrifagjarn
prakkari og þegar þú fórst að
braggast komstu þér stundum í
bobba með röngum ákvörðum.
Ég man að það var stundum
mikil sorg og mikill grátur í
Skagaselinu. Þannig var það
nefnilega, lífið lék ekki alltaf vel
við þig, elsku Þórir minn, en til
allrar hamingju hafðir þú fundið
veginn og vonina á ný.
Þú stóðst þig eins og hetja,
tókst einn dag í einu en þá gerð-
ist það, þú varðst bráðkvaddur.
Hvað gerðist? Loksins þegar þú
varst kominn með von, varst
orðinn jákvæður og lífsglaður.
Ósanngjarnt, ekki satt? Æi,
elsku hjartað mitt, mér finnst
svo skrítið að hugsa til þess að
þú hringir ekki aftur í mig, að
ég sjái þig ekki aftur og að þú
komir ekki aftur í mat.
Við sem stefndum á ferð út í
Purkey og við vorum nýlega að
ákveða að ég skyldi aðstoða þig
við að halda matarboð fyrir fjöl-
skylduna, hryggur og læri
skyldi það vera, það var þitt
uppáhald. Það var líka bara svo
margt annað sem þú varst að
tala um sem þig langaði að gera.
Elsku Þórir minn, ég veit að
núna ertu kominn á stað þar
sem þér líður vel. Það er bara
svo sárt að hugsa til þess að þú
sért farinn og komir aldrei til
baka. En ég er svo þakklát fyrir
tímann sem ég hef verið með
þér og það sem er mér dýrmæt-
ast í minningunni er tíminn með
þér þegar þú komst til baka, svo
hlýr og góður, jákvæður og
brosandi, þú fannst stuðning, ást
og hlýju frá okkur í fjölskyld-
unni.
Þú hlakkaðir til lífsins.
Enginn getur breytt því hvernig lífið
fer.
Enginn getur séð það sem að fyrir
ber.
Þessi örlög þín ég alls ekki fyrir sá
allt önnur endalok ég vil fá.
Ég elska þig, engillinn minn.
Rósa Johansen.
Í grenndinni veit ég um vin,
sem ég á,
í víðáttu stórborgarinnar.
En dagarnir æða mér óðfluga frá
og árin án vitundar minnar.
Og yfir til vinarins aldrei ég fer
enda í kappi við tímann.
Sjálfsagt þó veit hann ég vinur
hans er,
því viðtöl við áttum í símann.
En yngri vorum við vinirnir þá,
af vinnunni þreyttir nú erum.
Hégómans takmarki hugðumst við ná
og hóflausan lífróður rérum.
„Ég hringi á morgun,“ ég hugsaði þá,
„svo hug minn fái hann skilið“,
en morgundagurinn endaði á
að ennþá jókst milli’ okkar bilið.
Dapurleg skilaboð dag einn ég fékk,
að dáinn sé vinurinn kæri.
Ég óskaði þess, er að gröf hans ég
gekk,
að í grenndinni ennþá hann væri.
Sjálfur, ef vin þú átt góðan í grennd
gleymdu’ ekki, hvað sem á dynur,
að albesta sending af himnunum
send
er sannur og einlægur vinur.
(Höf. ók. Þýð. Sig. Jónsson)
Hvíldu i friði, elsku Þórir.
Við vitum að pabbi þinn tekur
vel á móti þér.
Magnús, Fjóla og fjölskylda.
Þórir Jónsson
HINSTA KVEÐJA
Elsku Þórir, stóri frændi
og mágur.
Leiddu mig heim í himin þinn
hjartkæri elsku Jesús minn.
Láttu mig engla ljóssins sjá
er líf mitt hverfur jörðu frá.
(Rósa B. Blöndals)
Ármann, Viktoría Rán,
Michael
og Emelía Guðrún.
Móttaka aðsendra greina
Morgunblaðið er vettvangur lifandi umræðu í landinu og birtir aðsendar greinar alla útgáfu-
daga.
Þeir sem vilja senda Morgunblaðinu greinar eru vinsamlega beðnir að nota innsendikerfi
blaðsins. Kerfið er auðvelt í notkun og tryggir öryggi í samskiptum milli starfsfólks Morg-
unblaðsins og höfunda. Morgunblaðið birtir ekki greinar sem einnig eru sendar á aðra miðla.
Að senda grein
Kerfið er aðgengilegt undir Morgunblaðslógóinu efst í hægra horni forsíðu mbl.is. Þegar
smellt er á lógóið birtist felligluggi þar sem liðurinn „Senda inn grein“ er valinn.
Í fyrsta skipti sem innsendikerfið er notað þarf notandinn að nýskrá sig inn í kerfið. Ítarleg-
ar leiðbeiningar fylgja hverju þrepi í skráningarferlinu. Eftir að viðkomandi hefur skráð sig
sem notanda í kerfið er nóg að slá inn kennitölu notanda og lykilorð til að opna svæðið.
Hægt er að senda greinar allan sólarhringinn.
Nánari upplýsingar veitir starfsfólk Morgunblaðsins alla virka daga í síma 569-1100 frá kl.
8-18.