Morgunblaðið - 19.05.2017, Blaðsíða 19

Sumarlegt Blómstrandi Skånsk Sukkerpære eða skánskt sykurperutré.
upp sumarið áður en þau bera ávöxt
og eftir sumarið í fyrra þá geta
ávaxtatrjáaeigendur á suðvestur-
horninu leyft sér að vera vongóðir um
góða blómgun þetta sumarið. Veður-
far þessa sumars mun hins vegar
ráða úrslitum um það hversu vel
ávöxtunum gengur síðan að þroskast
og dafna.
Mælir með sumaryrkjum
fyrir byrjendur
Ávaxtatré þroskast mishratt og þetta
er nokkuð sem vert er að hafa í huga
þegar valin eru ávaxtatré til gróður-
setningar í garðinum heima. Þannig
eru sum ávaxtatré sumaryrki, önnur
haustyrki og enn önnur vetraryrki,
en tíminn vísar til árstímans sem
ávextirnir eru að ná fullum þroska á
sínum heimaslóðum.
Ólafur Sturla segist mæla með því
við þá sem koma til hans í Nátthaga
að þeir velji sér sumaryrki. Sér-
staklega þeir sem eru að stíga sín
fyrstu skref í ávaxtaræktinni. „Ég
hef það fyrir venju að benda fólki á að
velja eitt sumaryrki, þar sem aldinin
eiga að vera að þroskast í ágúst eða
byrjun september og svo eitt haust-
yrki sem þroskast þá í september.“
Hann bendir á að með þessu móti þá
þurfi menn ekki að drífa sig í að borða
alla uppskeruna á sama tíma, takist
þeim að fá ávexti á trén, heldur sé
ávöxtur síðara trésins þannig að
þroskast þegar uppskeran á því fyrra
er búin.
Sömuleiðis sé um að gera að velja
yrki sem hafa svolítinn geymslutíma.
„Sum sumaryrkin eru þannig að mað-
ur á helst bara að borða þau strax, því
þau geymast kannski viku í ísskáp á
meðan önnur geymast betur. Maður
vísar fólki í gegnum þennan frum-
skóg með hverju einasta ávaxtatré
sem maður selur.“
Nái ávextirnir síðan ekki að taka út
fullan þroska áður en spáð er miklu
haustfrosti, þá sé um að gera að tína
þá og setja í skál á stofuborðinu og
leyfa þeim að taka út þroskann þar.
„Þegar komið er fram í október og
von er á miklu frosti þá er um að gera
að tína ávextina og láta þá eftir-
þroskast,“ útskýrir hann og segir 1-2
vikur í skál á borðinu geta dugað
ávöxtunum til eftirþroskunar að
verða tilbúnir til átu. „Eplin þola þó
alveg vægt frost meðan þau eru
ennþá á trénu.“
Þarf góðan forðapúða við ræturnar
Ekki er enn komið mikið af plöntum á
sölusvæði Nátthaga fyrir sumarið, en
ávaxtatrén eru þó komin út og segist
Ólafur Sturla nota tækifærið og
kenna fólki að móta trén með klipp-
ingu á meðan þau eru tiltölulega blað-
laus. „Þá sér fólk hvernig það á að
halda áfram að móta trén,“ útskýrir
hann.
Trén koma mjög vel undan vetri
þetta árið og lítið mál er að gróður-
setja ávaxtatré núna þar sem jörðin
er frostlaus. Einnig eru haustgróð-
ursetningar sérlega árangursríkar og
þá er varla nokkur þörf á vökvun.
„Ég hef gróðursett ávaxtatré um há-
vetur, þegar jörð er þíð og það hefur
ekki skaðað þau.“
Eigi ávaxtatrénu að líða vel frá
byrjun, þá mælir Ólafur Sturla með
því að góður forðapúði sé útbúinn fyr-
ir rætur trésins. „Ef við tökum aldin
af trjánum þá erum við að taka við
fullt af næringu frá trénu. Tréð var
þegar búið að nota fullt af næringu til
að búa til ávextina og þess vegna þarf
jarðvegurinn að koma til móts við það
með meiri næringu.“
Því sé um að gera að búa til góðan
jarðvegspúða fyrir hvert tré.
Staur til stuðnings
Mælt er með að fólk grafi um 60 cm
djúpa holu þegar það gróðursetur
ávaxtatré. „Þá er ég bara að tala um
þessa venjulegu rótardýpt,“ útskýrir
Ólafur Sturla. Annars grefur fólk jafn
langt niður og það kemst. Stundum
er einhver fyrirstaða og þá má alveg
hafa holuna breiðari í staðinn og
koma næringunni þannig fyrir til
hliðanna.“ Nota má rothaugamassa
eða annan lífrænan áburð í forðapúð-
ann til helminga við moldina. Síðan
þarf að gefa trjánum áburð í byrjun
maí á hverju ári svo þau nái að flytja
hann tímalega upp í laufblöðin og svo
aftur í byrjun júlí. Mælt er með um
40-50 g af alhliða áburði fyrir hvert
tré.
„Trén gera ekkert ef þau svelta,“
segir Ólafur Sturla.
Ávaxtatré þurfa sömuleiðis að fá
góðan staur sér til stuðnings þegar
þau eru gróðursett. „Þau eiga ekki að
svigna í vindinum, heldur þurfa þau
að hafa staur á meðan þau eru að rót-
festa sig,“ segir Ólafur Sturla og
mælir með að staurinn sé hafður við
tréð í að minnsta kosti þrjú ár.
Vera duglegur að skrifa niður nöfnin
Þegar keypt eru tré sem þegar eru
með blómum, geta þeir ávextir stund-
um náð að þroskast það sumarið.
Ekki er hins vegar óeðlilegt að það
komi 2-3 ára hlé eftir það og jafnvel
lengur áður en ávextir koma aftur á
tréð.
Ólafur Sturla mælir með að fólk sé
duglegt að skrifa niður nöfnin á þeim
ávaxtatrjám sem það kaupir og stað-
setningu þeirra í garðinum. „Með því
móti er auðveldara fyrir sérfræðinga
eins og mig að svara spurningum á
borð við það af hverju það komi engin
blóm á tréð,“ segir hann. „Þetta er
líka mikilvægt til að hægt sé að safna
áfram í reynslubankann yfir það
hvaða ávaxtatrjáaryrki pluma sig og
við hvaða aðstæður.“
Sjálfur er hann þakklátur Upp-
byggingarsjóði Suðurlands fyrir að
styrkja tilraunavinnuna sína, enda sé
hún töluverður fjárhagslegur baggi á
ekki stærra fyrirtæki. „Ég kemst
ekki alltaf yfir allt sjálfur og læt
starfsfólk mitt aðstoða við ýmis verk
tengd tilrauninni, jafnhliða því að
reka fyrirtækið sem á að standa undir
sér. Fyrsta styrkupphæðin kemur í
hús í haust haldi ég fullum dampi
áfram!“ annaei@mbl.is
Litla hitabreytingu þarf til að ávaxtatré þrífist mun
betur á Íslandi en þau gera almennt og þau eru fljót
að jafna sig þegar sumarið er gott
FÖSTUDAGUR 19. MAÍ 2017 MORGUNBLAÐIÐ 19
Það er komið sumar!
Fallegar, gróskumiklar plöntur
Tré, sumarblóm, skrautrunnar, berjarunnar, limgerðisplöntur,
rósir, fjölærar plöntur, grænmetisplöntur og kryddjurtir.
Mikið úrval af hengiplöntum.
Fagleg ráðgjöf um val á plöntum!
Annað nauðsynlegt í garðinn
Hengikörfur, ker, pottar, mold, áburður, smáverkfæri o.fl.
A
R
G
U
S
06
-0
30
6