Morgunblaðið - 05.01.2018, Síða 20

Trix Bjór í krukku á réttum stað og flugnanet geta haldið pöddum í skefjum.
Í
rösklega áratug hefur Jóhanna
B. Magnúsdóttir garðyrkju-
fræðingur haldið vinsæl nám-
skeið í matjurtaræktun. Nám-
skeiðin fara fram í Ræktunar- og
fræðslusetrinu á Dalsá í Mosfells-
dal (www.dalsa.is/education).
„Námskeiðið er dagsett þannig að
fólk geti lært um hlutina á sama
tíma og þarf að gera þá. Í fyrra
hófum við t.d. fyrsta hluta eins vin-
sælasta námskeiðsins 31. mars með
fyrirlestri, sem við síðan fylgdum
eftir með kennslustund 19. apríl
þar sem nemendur lærðu að sá og
prikla. Þriðji námskeiðsdagurinn
var síðan 11. maí þegar komið var
að því að læra réttu handtökin til
að vinna beðin og setja í þau
áburðarefnin sem notuð eru í líf-
rænni ræktun, sá fyrir sumum
matjurtaplöntunum og gróðursetja
aðrar.“
Námskeið Jóhönnu fjalla um líf-
ræna matjurtaræktun frá ýmsum
hliðum, og er náminu hagað þannig
að gagnist bæði byrjendum og
þeim sem eru ögn lengra komnir í
garð- og matjurtarækt. Á Dalsá
hafa nemendur aðgang að öllum
þeim áhöldum sem þeir þurfa til að
takast á við verklegu tímana, og er
fræ, mold og bakkar innifalið í
námskeiðsgjöldunum. Jóhanna býð-
ur m.a. upp á námskeið sem spann-
ar allt frá forræktun yfir í gróð-
ursetningu og áburðargjöf. „Einnig
er í boði styttra kvöldnámskeið fyr-
ir þá sem vilja kaupa plönturnar
forræktaðar hjá garðyrkjustöðv-
unum. Stundum hef ég haldið nám-
skeið um ræktun í heimilisgróð-
urhúsum og einnig varð nýlega til
nýtt námskeið um ræktun á svölum
og pöllum,“ segir Jóhanna. „Síðast-
nefnda námskeiðið hafði ég reiknað
með að yrði einkum sótt af eldri
borgurum sem oft missa garðana
sína þegar flutt er í þjónustuíbúðir,
og finnst kannski gott að halda
áfram að rækta, en svo kom í ljós
að fólk á öllum aldri var áhugasamt
um þetta afbrigði matjurtarækt-
unar.“
Ekki svo snúið
Margir mikla matjurtaræktun fyrir
sér og halda að það sé varla nema
á færi flinkasta garðyrkjufólks að
galdra fram gómsætar gulrætur og
ómótstæðilega kálhausa. Jóhanna
segir matjurtaræktun þó alls ekki
svo flókna, svo fremi að fólk hafi
náð góðum tökum á nokkrum
grundvallaratriðum. Ef plönturnar
fá rétta umhyggju lætur uppskeran
ekki á sér standa. „Þessi iðja er
fólki mikils virði og mörgum finnst
það gefandi leið til að tengjast
náttúrunni að rækta sitt eigið
grænmeti hvort heldur úti á svöl-
um, í garðinum, ella á spildu sem
leigð er af garðyrkjufélagi eða
sveitarfélaginu.“
Jóhanna bendir á að oft verði
matjurtaræktunin að fjölskyldu-
áhugamáli, og algengt að börnin
Drögin lögð að
góðri uppskeru
Að rækta grænmeti
með lífrænum aðferðum
er gefandi iðja sem heilu
fjölskyldurnar geta haft
gaman af í sameiningu.
Hollusta Jóhanna hugar að uppskerunni í matjurtabeði í Dalsá. Haman er að rækta grænmetið frá grunni, og ekki dýrt.
eða barnabörnin fái að aðstoða við
ræktunina. Þá tryggir matjurta-
ræktunin að nóg er af fersku græn-
meti þegar líður á sumarið, og jafn-
vel að það verður hluti af gamninu
að deila uppskerunni með vinum og
ættingjum. „Því fylgir oft skemmti-
legur þrýstingur þegar styttist í
veturinn að leita leiða til að láta
uppskeruna endast og t.d. sýra
grænmetið, þurrka eða frysta.
Þetta eru allt atriði sem við komum
inn á á námskeiðunum,“ segir Jó-
hanna og mælir með að fólk rækti
þær grænmetistegundir sem heim-
ilismeðlimum finnst bestar. „Þá
veldur það engum vandræðum þó
að það gerist eina vikuna að græn-
meti verði í matinn í 21 skipti.“
ai@mbl.is
20 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 5. JANÚAR 2018
Jóhanna kennir lífræna mat-
jurtaræktun, sem þýðir að sneitt
er hjá allri notkun eiturefna og
verksmiðjuframleiddra næring-
arefna. Plönturnar dafna vel
með lífrænum aðferðum, svo
fremi sem rétt er að málum
staðið.
„Það er t.d. lykilatriði að vera
með flugnadúk yfir kálplönt-
unum, og hafa dúkinn á frá
gróðursetningu og fram í byrjun
júlí,“ útskýrir Jóhanna. „Snigill-
inn getur líka verið skæður, en
honum likar mjög vel við bjór og
pilsner. Drykkurinn er settur í
krukku sem er komið fyrir ofan í
moldinni þannig að brúnin nemi
við yfiborð jarðvegsins. Snigl-
arnir geta ekki staðist að skríða
þar ofan í, og þá er búið spil fyr-
ir þá.“
Á Íslandi finnast líka ormar
sem geta borað sér leið í kart-
öflur en flugnadúkar og bjórk-
rukkur bíta ekki á þeim. „Þessir
glæru ormar geta verið viðloð-
andi á vissum svæðum, og er þá
það besta sem hægt er að gera
að skipta um beð. Í lífrænni
ræktun er þess líka gætt að
rækta ekki kartöflur í sama beð-
inu nema fjórða hvert ár, en
með móti þrífast kartöflurnar
betur.“
Laufléttar
lífrænar
lausnir