Morgunblaðið - 05.01.2018, Síða 26

26 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 5. JANÚAR 2018
Menntun skapar
tækifæri
Ríkismennt styrkir starfsmenntun beint til stofnana ríkisins
á landsbyggðinni
Sjóðurinn veitir styrki í fræðsluverkefni á vegum
stéttarfélaganna.
Sjóðurinn veitir styrki til einstaklinga og sjá stéttarfélögin
um afgreiðslu þeirra í umboði Ríkismenntar.
Kynntu þér rétt þinn á www.rikismennt.is
Ríkismennt
Guðrúnartún 1 • 105 Reykjavík • Sími 599 1450 • rikismennt@rikismennt.is
FJARNÁM
Skráning á vorönn stendur til 10. janúar
á slóðinni www.fa.is/fjarnam
H
róbjartur, sem er formaður
námsleiðarinnar Nám full-
orðinna, er guðfræðingur
frá HÍ, en eftir rannsókn-
arstörf í Ísrael og Þýskalandi sneri
hann sér að kennslufræði fullorð-
inna sem hann nam við háskólann í
Bamberg, Þýskalandi. Hann hefur
unnið við fullorðinsfræðslu síðan
1995, bæði í Þýskalandi og á Ís-
landi, meðal annars í menntakerfi
rafiðnaðarmanna, haldið námskeið
fyrir fjölmörg fyrirtæki og stofn-
anir, meðal annars um kennslu
samstarfsfólks og upplýsingatækni.
Helstu sérfræði- og rannsókn-
arsvið eru nám fullorðinna, ný-
sköpun, notkun upplýsingatækni
við nám og kennslu, skapandi og
lýðræðislegar nálganir í allri vinnu
með litlum og stórum stórum hóp-
um.
Misjöfn staða fólks
gagnvart tækninni
Hvert er hlutverk þitt í Háskóla
Íslands?
„Ég leiði námsbraut um nám
fullorðinna, þar sem ég kenni fólki
sem skipuleggur nám fyrir full-
orðna eða kennir, til dæmis í fyr-
irtækjum og stofnunum, á spítöl-
um eða símenntunarmiðstöðvum.
Fullorðnir eru að læra alla ævi,
sumir fara á námskeið í fræðslu-
miðstöðvum, aðrir læra í vinnunni
og fólk sem skipuleggur slíkt nám
eða kennir kemur gjarnan til okk-
ar að læra að skipuleggja, kenna,
meta og markaðssetja námið.
Hver er staðan á tölvulæsi
þeirrar kynslóðar sem þú veitir
þjónustu til?
Í gegnum starf mitt sem há-
skólakennari, kynnist ég fólki frá
tvítugu upp í sextugt, þar tek ég
eftir að fólk stendur mjög misjafn-
lega vel að vígi þegar kemur að
notkun upplýsingatækni við störf
sín og nám. Flestir læra að nota
þau kerfi sem þeir þurfa til að
komast í gegnum vinnudaginn, en
það er ákaflega misjafnt hversu
knýjandi fólki finnst að fylgjast
með framþróun tækninnar og að
finna leiðir til að nýta tækninýj-
ungar til að styðja við nám sitt eða
störf.“
Aukið gagnsæi, bætt þjónusta
Hróbjartur heldur áfram: „Í gegn-
um Norrænt tengslanet um notkun
upplýsingatækni í fullorð-
insfræðslu höfum við, undanfarin
12 ár, stutt við kennara á öllum
Norðurlöndunum sem kenna full-
orðnum með því að kynna gagn-
legar aðferðir, tæki og tól sem
geta stutt við nám fullorðinna í alls
konar aðstæðum. Tengslanetið sem
ég vinn með hefur t.d. gert staf-
ræna færni – sem borgaralega
skyldu eða réttindi, að sérstöku
viðfangsefni. Í tvö ár skoðuðum við
hvernig ríki, sveitarfélög og stofn-
anir hafa jafnt og þétt fært þjón-
ustu sína yfir á vefinn og þar með
þvingað borgara til að nýta slíka
tækni í samskiptum sínum við mið-
lægar stofnanir. Skattstofur,
tryggingastofnanir og sveitarfélög
hafa t.d. jafnt og þétt fært fleiri
hluta þjónustu sinnar yfir á netið.
Það er að sjálfsögðu frábært, því
þannig má auka gagnsæi í sam-
félaginu, bæta þjónustuna og auka
þátttöku borga í stjórnun þeirra
mála. Stundum hafa þessir sömu
opinberu aðilar stuðlað að því fólki
bjóðist tækifæri til að læra að nota
tæknina. Ég hef komið inn í stofn-
un til að kenna starfsfólki að
kenna viðskiptavinum að nota
þjónustu stofnunarinnar á vefnum.
Í Danmörku var bókasöfnum á
tímabili gert að kenna almenningi
að eiga í samskiptum við ríki og
sveitarfélög yfir vefinn. Svíar fóru
í heilmikið átak til að auka staf-
ræna hæfni fólks sem hafði enn
ekki notað internetið. Þeir settu
sér það markmið að fjölga int-
ernetnotendum í Svíþjóð um
500.000 milli 2010 og 2013 og það
tókst! (Sjá Digidel.se).“
Stafræn færni er
grundvallaratriði
Nú til dags snýst stafræn færni
um það að geta tekið virkan átt í
samfélaginu, að sögn Hróbjarts,
hvort sem það er vinnusamfélagið,
fjölskylda og vinir eða að fylgjast
með og taka þátt í lýðræðinu.
„Stafrænar þjónustur eru víða
um heim að auka aðkomu almenn-
ings að lýðræðislegum umræðum
og ákvörðunum. Ekki bara að
kjósa um forgangsröðun verkefna í
hverfinu, heldur dýpri og víðtæk-
ari mál eins og þegar Finnar komu
fram frumvarpi um lögsetningu
hjónabands fólks af sama kyni, var
það almenningur sem kom málinu
á dagskrá á þingi, ekki þingmenn!
Þannig að stafræn færni almenn-
ings snýst um grundvallaratriði
allt frá því að geta fylgst með vin-
um, fjölskyldu, fjármálum og póli-
tík, að hafa öll hagnýtu málin í lífi
sínu á hreinu yfir í að geta unnið
af skynsemi með samstarfsfólki,
hvort sem það er í næsta herbergi
eða hinum megin á hnettinum.
Stafrænum verkfærum sem auð-
velda allt samstarf fólks fjölgar
stöðugt og þau verða miðlæg í
hverju starfinu á fætur öðru, þann-
ig að það ríður á fyrir alla að
kunna að læra að nota slíkar þjón-
ustur.“
Þróunin hraðari en nokkru sinni
Hvernig styðjið þið við aukið
tæknilæsi fyrir þennan hóp?
„Í náminu við Háskólann er það
hluti af náminu að læra að nota
alls konar verkfæri sem fólk getur
eða þarf að nota í vinnunni. Þannig
reynum við að gera notkun al-
gengra og gagnlegra verkfæra að
Stafræn þróun hefur
áhrif á allt okkar líf
Fólk lærir með ólíkum hætti en við eigum það sameiginlegt að við erum að
læra, með einum eða öðrum hætti, alla okkar ævi, segir Hróbjartur Árnason,
lektor í kennslufræði fullorðinna við Menntavísindasvið Háskóla Íslands.