SÍBS blaðið - okt. 2017, Side 16

16
SÍBS-blaðið
fullunnin fæða. Grænmeti á að líta út eins og grænmeti, ekki
koma mulið í töfluformi. Að sama skapi eigum við að borða
ávexti en ekki þamba ávaxtasafa.
Maður á að borða alvöru mat, raunverulega fæðu. Það er
hollt og það minnkar byrði bólgu í líkamanum. En hvort matar-
æði hafi áhrif á sjúkdóma eins og liðagigt hefur ekki gengið
vel að staðfesta með rannsóknum. Við vitum þetta ekki alveg
enn þá. Við vitum hins vegar að þeir sem minnka kolvetni í
fæðu sinni geta minnkað líkur á þvagsýruköstum. Ég ráðlegg
sem sé öllum með þvagsýrugigt að skerða neyslu kolvetna
sem allra mest.“
Góð lyf ekki nóg
En er ekki málið að það þurfi hvoru tveggja, hreyfingu og hollt
mataræði – annað sé ekki nóg?
„Jú, algjörlega. Þetta helst í hendur. Hreyfing er frekar
máttlaus ein og sér ef um ofþyngd er að ræða, það verður
að taka mataræðið einnig með í reikninginn. En þeir sem eru
þungir og vilja ekki grennast eiga líka að hreyfa sig út af öllum
hinum jákvæðu áhrifunum sem hreyfingin hefur á líkams-
starfsemina í heild.
Það má segja að við séum komin í hring. Einu sinni höfð-
um við bara hreyfingu og mataræði. Síðan kom nútímalæknis-
fræði með öllum sínum ráðum, aðgerðum og lyfjum. En núna
erum við farin að horfa aftur á hreyfinguna og mataræði og
viðurkenna að góð lyf eru ekki nóg til að sigrast á heilsufars-
vandamálum. Nútímalæknisfræðin er frábær og nauðsynleg
í mörgum tilfellum en við megum ekki gleyma grunnstoðum
góðrar heilsu, að þurfa alltaf að gæta þess að hreyfa sig og
ástunda hollt mataræði.“
Krónískir bólgusjúkdómar
Er mikil hætta á því að bólgur leiði til langvinnra sjúkdóma?
„Gigtarsjúkdómar eru nánast allir krónískir sjúkdómar. Ef
við tökum bara þá sjúkdóma sem ég meðhöndla sem gigtar-
læknir þá eru þeir allir krónískir. Mér hefur því miður aldrei
tekist að lækna neinn af gigtarsjúkdómi en hefur þó tekist
að minnka einkenni hjá mörgum sjúklingum. Við vitum að
ómeðhöndlaður gigtarsjúkdómur þýðir að bólgan er stjórnlaus
í líkamanum. Það veldur hjarta- og æðasjúkdómum, nýrna-
vandamálum og svo framvegis. Til eru afbragðsgóðar faralds-
fræðilegar rannsóknir sem sýnt hafa að gigtarsjúklingar eru
í tvöfaldri og allt upp í áttfaldri áhættu á að fá hjarta- og
æðasjúkdóma seinna á ævinni hafði þeir verið með virkan
bólgusjúkdóm.
Það má segja að ein megináhersla gigtarlækninga gangi
út á að kveða niður bólgur með öllum tækjum og tólum sem
við höfum yfir að ráða. Við viljum ekki leyfa liðagigtarsjúklingi
að ganga lengi með ómeðhöndlaðan sjúkdóm, sama á við um
hrygggikt, rauða úlfa, æðasjúkdóma, fjölvöðvagigt og fleira.
Afleiðingarnar af því að gera ekki neitt geta verið mjög alvar-
legar fyrir sjúklinginn. Bólgu á sem sagt ávallt að kveða niður
eins fljótt og maður getur.“
Gegn betri vitund
Er fólk almennt meðvitað um þessa hluti þegar það kemur til
þín – eða ríkir vanþekking í kringum bólgusjúkdóma?
„Fólk er flest meðvitað um hvað þarf til þess að lifa
heilbrigðu lífi. En vissulega er fólk misjafnlega móttækilegt
fyrir því að gera það að parti af sínu lífi. Mér finnst til dæmis
stórfurðulegt að einhverjir skuli enn reykja í dag, bæði með
tilliti til vitneskju okkar um skaðsemi reykinga og svo allra
þeirra annarra leiða sem hægt er að fara til að neyta nikótíns.
Af hverju að kveikja í sígarettu og anda að sér reyknum þegar
hægt er að fá sér nikótíntyggju, alls konar úða, töflur og veip-
ur í staðinn. Þarna er um að ræða margt fólk sem hefur heyrt
boðskapinn en ekki meðtekið hann í raun og veru. Sama má
segja um mataræði og hreyfingu – fólk tekur iðulega lélegar
ákvarðanir þótt það viti betur.
Fólk þarf líka að átta sig á því hvað því hentar sjálfu. Við
erum öll svo ólík og fáumst við svo ólíka hluti – samt er svo
rík tilhneiging til að reyna að steypa öllum í sama mótið, að
halda því fram að eitt gildi fyrir alla þegar kemur til dæmis
að mataræði og öðrum þáttum varðandi lífsstíl. Það er ekki
hægt að gefa út einn matseðill fyrir alla – börn, unglinga,
fullorðið fólk, gamalmenni, sjúklinga, heilsuhrausta og svo
framvegis. Það getur bara ekki staðist. Ég held að Michael
Pollan hafi sagt þetta best þegar hann dró alla næringarfræði
saman í eina setningu: „Eat real food, mostly plants and not
too much.“ Sem sagt að fólk eigi almennt séð að borða alvöru
mat, mest úr plönturíkinu og gæta hófs í neyslunni.“
Mikilvægt að greina bólgusjúkdóma snemma
Hvað á fólk að gera ef það telur sig vera með bólgur?
„Líkt og gildir um öll önnur heilsufarsmál á það byrja á því
að fara til heimilislæknis síns og láta skoða sig. Það er mjög
mikilvægt að greina fólk með bólgusjúkdóma snemma, því ef
það er með raunverulegan bólgusjúkdóm þarf það að komast
sem fyrst til gigtarlæknis til að fá viðeigandi meðferð til að
aftra því að líkamsvefir skemmist, hreyfigeta minnki, það verði
óvinnufært og glati þar með lífsgæðum sínum. Þá má ráð-
leggja þeim sem greinast með langvinnt verkjavandamál að
huga fyrst og fremst að lífstíl sínum með tilliti til hreyfingar,
sjúkraþjálfunar, góðum svefnvenjum og huga sérstaklega að
andlegri heilsu.“
Ragnar Freyr: „Bólgu á ávallt að kveða niður eins fljótt og maður getur.“