Skessuhorn - 16.09.1999, Page 14

4-
?r ooet %'zfwiwr**'*? >»r ínTfrAfTTmjrvrr ^»rtú«<'-i..
14 FIMMTUDAGUR16. SEPTEMBER 1999 gíaeSSllHötaRi
Menningarminjar í Hvalfirði eru vannýtt auðlind
Segir Hulda Guðmundsdóttir, skógarbóndi á Fitjum í Skorradal
Hulda Guðmundsdóttir hefiir
sent þingmönnum Vesturlands
samantekt um hugmyndir sem
hún hefur um nýtingu söguminja
í Hvalfirði. Hún leggur til að sér-
staklega verði skoðað, með hlut-
aðeigandi aðilum, hvort bragga-
hverfið í landi Miðsands geti
þjónað sem sýningarsvæði
menningarminja á héraðs- og
landsvísu.
Blaðamaður Skesshorns sló á
þráðinn til Huldu til að forvitnast
frekar um hugmyndir þær sem hún
hefur um framtíð svæðisins en
Hulda heldur til í Reykjavík í vetur
þar sem hún leggur stund á djákna-
nám við Háskóla Islands.
Osýnileg saga
„Hvalfjörður á sér um margt mjög
merkilega sögu, sem í dag er ótrú-
lega ósýnileg þeim sem um hann
fer,“ segir Hulda. Hún nefnir í því
sambandi að Hvalfjörður er vett-
vangur Fóstbræðrasögu, Harðar
sögu og Islandsklukku Halldórs
Laxness en um það sé hvergi að
Ólafsvík
Jónshús bæjarprýði
Á fiðnum árum hefur verið imn-
ið að endurbyggingu á svo-
nefndu Jónshúsi í Olafsvík.
Húsið var upphaflega byggt árið
1892 og er á þjóðminjaskrá.
Eigandi hússins er Sigurður Jóns-
son og hefur hann lagt mikla vinnu
í endurbætur utanhúss en lagfær-
ingum innanhúss er ekki lokið.
Mikil bæjarprýði er er af húsinu
sem stendur í hjarta bæjarins íbú-
um og gestum til augnayndis.
Ekki verður annað sagt en að
gömul hús geta verið til mikillar
prýði og ekki má gleyma sögulegu
gildi þeirra.
Húsið var byggt úr timbri sem
kom hingað með skipi frá Noregi á
sama tíma og gamla Olafsvíkur-
kirkja var byggð.
-EMK-
Þín verslun
Þín verslun í Ólafsvík hefur lagt
niður starfsemi sína að Vallholti
I þar sem verslunin Hvammur
var til húsa hér áður fyrr. Versl-
unin Kassinn við Ólafsbraut sem
einnig starfar undir heitinu Þín
Verslun mun nú þjóna íbúum
Ólafsvíkur á einum stað í fram-
tíðinni.
Ágúst Sigurðsson kaupmaður og
eigandi sagði í samtali við fréttarit-
ara að verið væri að hagræða í rek-
stri verslunarinnar. Þá sagði Ágúst
að töluverðu íjármagni hefði verið
varið til að mæta kröfum neytenda
í versluninni við Ólafsbraut.
Aðspurður um hátt vöruverð á
landsbyggðinni og samkeppnis-
stöðu við stórverslanir á höíuð-
borgarsvæðinu vildi Agúst taka
ffarn að verðlag á yfir 70% vöru-
flokka væri á stórmarkaðsverði í
versluninni.
Ibúum í Ólafsvík hefur fækkað
undanfarin ár og þörfin fyrir tvær
verslanir virðist ekki lengur fyrir
hendi þó samkeppni sé yfrrleitt af
því góða. Neytendur verða því að
meta það sjálfir hvar hagkvæmast
er að versla hverju sinni.
-EMK-
Leitið upplýsinga og
við gerum föst verðtilboð
Skessuhorn ehf
- Nútíma margmiðlun á Vesturlandi
Sími 430 2200
Netfang: skessuhorn@skessuhorn.is
Hulda Guðmundsdóttir.
finna upplýsingar á svæðinu.
„Andlegir og veraldlegir höfð-
ingjar hafa búið öldum saman á
þessu svæði, t.d. Magnús Stephen-
sen, oddviti íslensku upplýsingar-
innar, séra Hallgrímur Pétursson,
Árni Oddsson lögmaður, Jón
Thoroddsen skáld, og Steinunn
Finnsdóttir, amma Snorra á Húsa-
felli, ein fyrsta kunna skáldkona á
Islandi svo einhver nöfn séu nefnd.
Fjörðurinn var fyrrum mikil sigl-
ingahöfn og þar voru miklar fiski-
göngur og síldarhlaup. I Maríuhöfn
var mesti verslunarstaður landsins á
14. öld og fyrsta prentsmiðja lands-
ins, Hrappseyjarprentsmiðja var
flutt að Leirárgörðum um aldamót-
in 1800 og þannig mætti áfram
telja,“ segir Hulda. Hún bendir
jafnframt á að í Svæðisskipulagi
sunnan Skarðsheiðar sé greint frá
22 merkum sögustöðum sem þurfi
að kynna og merkja, auk þeiss sem
fjöldi minja á svæðinu sé ekki
þekktur og að það þurfi að kanna
nánar.
Síðasta braggahverfið
Þegar nær kemur í tíma er saga
fjarðarins ekki síður merkileg. Á
Mið- og Litlasandi er t.d. eina hval-
veiðistöð Islands, í Hvítanesi var
aðalflotabækistöð Breta í síðari
heimsstyrjöldinni og þar eru enn
minjar um veru þeirra. „ Á Mið-
sandi held ég að sé eina heillega
braggahverfið frá stríðsárunum sem
efrir er í landinu, en þar eru hátt í
30 braggar sem hefur verið mjög
vel við haldið „ segir Hulda, sem
ítrekar að þessi upptalning gefi alls
ekki tæmandi mynd af sögulegu
mikilvægi Hvalfjarðarsvæðisins.
Hulda bendir á að gjaldeyristekj-
Braggahverfið í landi MiSsands í Hvalfirði.
ur af ferðaþjónustu voru árið 1996
um 11% af heildargjaldeyristekjum
þjóðarinnar og samt hafi fjöldi árs-
verka staðið í stað síðustu tíu árin.
Fyrstu sjö mánuði þessa árs var
12% aukning í fjölda erlendra
ferðamanna til landsins og hafa
aldrei fleiri ferðamenn heimsótt
landið miðað við fyrstu sjö mánuði
árs. Vernd menningarminja er
þjóðhagslega hagkvæm. „Það eru
allar líkur á því að ferðamanna-
straumurinn til landsins fari áfram
vaxandi og við þurfum að leggja
áherslu á að beina honum sem víð-
ast um landið. Hingað til höfum
við stólað fyrst og fremst á náttúr-
una sem aðdráttarafl og ef við gæt-
um ekki að okkur þá getum við
gengið á hana um of. Það er líka
staðreynd að menningar- og forn-
minjar höfða til ferðamanna, ekki
síður en náttúrugersemar sem
Iívalfjörður á reyndar gnægð af.“
Hugmyndir um nýtingu sögu-
minja
Hulda leggur til að sérstaklega
verði skoðað, með hlutaðeigandi
aðilum, hvort braggahverfið í landi
Miðsands geti þjónað sem sýning-
arsvæði ýmissa menningarminja og
leggur áherslu á að slíkt verði gert
samhliða hvalveiðum. „Sérstaða
‘kampsins’ er mikil fyrir sögu þjóð-
arinnar,“ segir Hulda. „Hér er bein
tenging við mestu umbyltinguna í
þjóðlífinu sem fylgdi síðari heims-
styrjöldinni, þannig að hvergi á Is-
landi ætti betur við að varðveita
margskonar hersöguminjar sem svo
afskaplega lítið hefur verið sinnt
hér á landi. Til að auka fjölbreytn-
ina væri æskilegt að koma einnig
upp sýningu á hvalveiðisögu okkar.
Hér er hjarta hvalveiðanna og það
væri málstaðnum til ffamdráttar ef
veiðarnar væru settar í sögulegt
samhengi - t.d. tekjur fyrir þjóðar-
búið, atvinna fyrir svo og svo marga
o.s.frv. Áður var líf í Hvalfirði, en
mér finnst þessi glæsilegi fjörður,
svona steinsnar frá höfuðborginni,
hálf gleymdur núna „ segir Hulda.
Hún segir að æskilegast væri að
geta boðið upp á fjölbreytt sýning-
arsvæði og styddi þá hvað annað.
Bendir hún á að kortasaga Land-
mælinga ætti vel heima með ofan-
greindu og koma mætti upp sögu
vegasamgangna á Islandi. Þar mætti
t.d vísa á elstu brú landsins sem
þarna er og Hvalfjarðargangasafn
sem nú er hýst í Steinaríki Islands
gæti passaði vel inn í þessa mynd.
Eins telur Hulda að veglegt steina-
safri ætti hvergi betur heima en í
Hvalfirði, þar sem einhverja mestu
tegundafjölbreytni íslenskra steina
sé að finna. Hún telur að hringleið-
in um Hvalfjörð verði sjálfsögð leið
ferðamanna ef þessar hugmyndir
kæmust í framkvæmd, en einn
helsti veikleiki í samgöngumálum á
Vesturlandi í tengslum við ferða-
þjónustu hefúr verið talinn skortur
á hringleiðum.
„Þessar hugmyndir mínar eru
einungis frumdrög og settar ffarn
til að vekja athygli á því sem ég tel
að væri hægt að gera með samstöðu
og samvinnu margra aðila, öllum til
hagsbóta," segir Hulda. Guð-
mundsdóttir að lokum.
K.K.
Hlutavelta
Þeir Jóhann Jóhannsson, Oli Dór Baldursson, Trausti Geir Jónasson og Kristján Darri Jóhannesson héldu hlutaveltu til styrktar
Rauða krossinum og söfnuðu 2700 krónum sem þeirfærðu samtöhmmn að gjóf.
Mynd: Silja