Fréttablaðið - 30.10.2019, Side 34

Aftur til Arion
Verulegar breyt-
ingar voru gerðar
á markaðs-
viðskiptum
Arion banka
um síðustu
mánaðamót
þegar bankinn
réðst í miklar skipulagsbreytingar
og sagði upp samtals hundrað
manns. Var starfsmönnum
sviðsins fækkað um helming, eða í
átta talsins, en nú virðast stjórn-
endur hafa metið það sem svo að
of langt hafi verið gengið í þeim
efnum. Helgi Frímannsson, sem
var á meðal þeirra starfsmanna
markaðsviðskipta sem var sagt
upp störfum, hefur nú aðeins
nokkrum vikum síðar verið ráðinn
til baka sem hlutabréfamiðlari og
tók að nýju til starfa í þessari viku.
Val milli tveggja
Listinn yfir tíu um-
sækjendur um
stöðu varaseðla-
bankastjóra
fjármálastöðug-
leika, sem verður
eitt valdamesta
embættið innan
stjórnsýslunnar, hefur verið opin-
beraður og má þar finna frambæri-
legt fólk. Val Bjarna Benedikts-
sonar fjármálaráðherra, sem mun
tilnefna í embættið, þykir standa
á milli tveggja. Hann horfi þannig
til einkum til Ásdísar Kristjáns-
dóttur hagfræðings, sem einnig er
á meðal umsækjenda um stöðu
framkvæmdastjóra fjármála-
stöðugleikasviðs, og Tómasar
Brynjólfssonar, skrifstofustjóra
fjármálaráðuneytisins. Tómas er
sagður njóta trausts og stuðnings
ráðuneytisstjórans Guðmundar
Árnasonar.
Björn til
Landsbankans
Björn Hákonarson, sem
starfaði síðast í
verðbréfamiðlun
hjá Arion banka,
hefur verið
ráðinn til Lands-
bankans þar sem
hann mun starfa
í fyrirtækjaráðgjöf.
Björn, sem er hagfræðingur að
mennt, stoppaði stutt hjá Arion
en þar áður var hann um nokkurra
ára skeið hjá Íslandsbanka, meðal
annars sem forstöðumaður verð-
bréfa- og gjaldeyrismiðlunar.
Skotsilfur Lágt verðlag gerir kaffibændum lífið leitt
Lágt verð á gæðakaffibaunum ógnar úrvali neytenda. Í fjögur til fimm ár hefur verðið verið undir framleiðslu- og dreifingarkostnaði bænda.
Margir smábændur hafa minnkað notkun á áburði sem dregur úr gæðum kaffibauna eða snúið sér að öðrum verkefnum. Greinendur reikna
með sex prósenta samdrætti milli ára í Mið-Ameríku á tímabilinu 2019-20 en þar eru ræktaðar gæðakaffibaunir. NORDICPHOTOS/GETTY
Öll lítum við efnahagsleg og félagsleg mál okkar augum. Oftast getum við engu að
síður átt uppbyggilegar umræður
um málin en í undantekningartil-
fellum er samtalið andvana fætt.
Okkur sem vinnum á fjármálamark-
aði hefur almennt ekki tekist vel upp
Getum við öll verið sammála um …
Í kjölfar f jármálakreppunnar 2008 hefur verið gripið til marg-víslegra aðgerða á alþjóðavett-
vangi til þess að auka viðnáms-
þrótt fjármálafyrirtækja og auka
varfærni í rekstri þeirra. Tilgangur
þessa er að draga úr líkum á því að
áfall af þeirri stærðargráðu sem þá
varð endurtaki sig.
Hluti þeirra aðgerða sem falla
undir aukinn viðbúnað eru svo-
kallaðir eiginfjáraukar sem eru
viðbót við grunneiginfjárkröfuna
sem gerð er til lánastofnana. Eigin-
fjáraukarnir eru fjórir og tengjast
mismunandi áhættuþáttum. Einn
þeirra, sveif lujöfnunaraukinn,
tengist hagsveiflunni. Almennt er
talið að gæði eigna fjármálafyrir-
tækja geti farið versnandi í upp-
sveif lum í hagkerfum sem birtist
svo í rýrnun eigna í niðursveiflum
eða þegar verulega dregur úr hag-
vexti. Hugsunin er sú að mæta
þessum sveiflum með því að krefj-
ast aukins eigin fjár í uppsveiflum,
sveif lujöfnunarauka, en lækka
hann þegar harðnar á dalnum.
Borið í bakkafullan lækinn
í samtali við fólk utan fjármálageir-
ans. Fyrir þessu eru sjálfsagt ýmsar
ástæður. Við í fjármálageiranum
erum svo vön því að tala hvert við
annað að við kunnum ekki að taka
eftir því þegar við hefjum samtalið
við almenning í miðjum klíðum og
hljómum því fjarlæg og óskiljan-
leg. Þá er tiltölulega stutt síðan við
urðum fyrir alvarlegum áföllum og
tortryggni í okkar garð veldur því að
við tölum oft fyrir daufum eyrum.
Þetta sambandsleysi hefur lengi
valdið mér miklum áhyggjum. Ég er
sannfærður um að sambandsleysið
kostar íslenskt þjóðfélag mikið á
hverju ári í formi glataðra tækifæra
og lakari lífsgæða. Ég vil því byrja
samtalið upp á nýtt og byrja á byrj-
uninni. Getum við t.d. ekki verið öll
sammála um þau markmið að:
n Auðvelda aðgengi heimila að
lánum á sanngjörnum kjörum?
n Greiða aðgengi fyrirtækja að
fjármagni til uppbyggingar og
reksturs?
n Auðvelda fjármögnun nýsköp-
unarfyrirtækja?
n Stuðla að vexti efnilegra félaga
þannig að þau öflugustu geti
fetað í fótspor Marels og Öss-
urar?
n Hækka kaupmátt og greiða fyrir
fjármögnun verkefna sem eru
umhverfisvæn?
Ég nefni þessi atriði vegna þess
að ég starfa á verðbréfamarkaði og
virkur og þróaður verðbréfamark-
aður styður með öflugum hætti við
öll ofangreind markmið. Undan-
farið hefur orðið vart við nokkuð
neikvæða umræðu um íslenskan
verðbréfamarkað, því haldið fram að
hann gegni ekki hlutverki sínu sem
skyldi. Jafnvel hefur verið efast um
tilverurétt hans. Þarna er ýmislegt
litað heldur dökkum litum og ekki
alfarið farið rétt með staðreyndir.
Ýmislegt má þó betur fara og er ein
mikilvægasta ástæða þess að okkur
hefur ekki orðið meira ágengt er
þetta ófullkomna samtal okkar við
almenning. Betri markaður kallar
nefnilega oft á breytingar á lögum
og reglum og ef almenningur tor-
tryggir tillögur til breytinga, þrátt
fyrir að við teljum þær til hagsbóta
fyrir samfélagið, þá er hætt við (og
eðlilegt) að málin nái ekki lengra. Ég
legg til að við hefjum samtalið upp á
nýtt og skoðum tillögur til breytinga
út frá þeim markmiðum sem að ofan
eru nefnd og öðrum svipuðum til
almannaheilla. Verðbréfamarkaður-
inn er ekki til í tómarúmi, tilgangur
hans er að efla þjóðarhag.
Yngvi Örn
Kristinsson
hagfræðingur
Samtaka
fjármála-
fyrirtækja
Magnús
Harðarson
forstjóri
Nasdaq á
Íslandi
Hækkun sveif lujöfnunaraukans
í uppsveif lu gerir dýrara að auka
eignir þar sem eiginfjárbinding
verður meiri og heftir þannig aukn-
ingu eigna svo sem útlánavöxt. Þá
myndi aukið eigið fé búa til forða til
að mæta rýrnun eigna í niðursveiflu
eða þegar dregur úr hagvexti. Lækk-
un sveiflujöfnunaraukans í niður-
sveif lunni myndi svo auðvelda
lánastofnunum að uppfylla eigin-
fjárkröfur þrátt fyrir rýrnun eigna í
niðursveiflunni. Í tilskipun ESB um
eiginfjárkröfur (CRD IV) er þessu til
dæmis lýst með eftirgreindum hætti
í grein 80 í aðfararorðum eða skýr-
ingum með tilskipuninni:
„Sveiflujöfnunaraukann ætti að
byggja upp þegar heildarvöxtur
útlána og annarra eignaflokka sem
hefur veruleg áhrif á áhættusnið
þeirra lánastofnana og verðbréfa-
fyrirtækja er talin valda vaxandi
kerfisáhættu og losa hann þegar
álagið kemur (e. during stressed
periods).“
Reglur um eiginfjáraukana hafa
verið lögfestar hér á landi sem hluti
af regluverki EES um eiginfjár-
kröfur, svokallað CRD IV eða fjórða
tilskipunin um eiginfjárkröfur.
Reglurnar eru jafnframt hluti af
alþjóðlegum viðmiðunum (Basel
IV) Baselnefndarinnar sem starfar
undir regnhlíf Alþjóðagreiðslu-
bankans í Basel í Sviss.
Hámark sveif lujöfnunarauk-
ans samkvæmt lögum er 2,5% og
honum því ætlað að sveif last frá
núlli að þeim mörkum yfir hag-
sveifluna. Beiting eiginfjáraukanna
er formlega á verksviði FME en Fjár-
málastöðugleikaráð er tillöguaðili
um beitingu þeirra. Fjármálastöð-
ugleikaráð er samstarfsvettvangur
fjármálaráðuneytis, Seðlabanka
og FME og starfar á grundvelli sér-
stakra laga frá árinu 2014. Fjármála-
ráðherra er formaður ráðsins.
Mikilvægur liður þess að þetta
skynsamlega fyrirkomulag virki er
að sveiflujöfnunaraukinn sé nýttur
með sveigjanlegum hætti. Ef lítill
sveigjanleiki er við beitingu sveiflu-
jöfnunaraukans nær hann ekki
tilgangi sínum. Þá verður sveif lu-
jöfnunaraukinn aðeins enn einn
varanlegur kostnaðarliður í rekstri
fjármálafyrirtækja en virkar ekki
til þess að hemja eignavöxt eða búa
til forða svo að mæta megi áföllum í
niðursveiflu í efnahagslífinu.
Aðeins tólf af 31 ríki á EES nýta
heimildir til þess að leggja á sveiflu-
jöfnunarauka og er hann að meðal-
tali 1,2% hjá þeim EES-ríkjum sem
nýta heimildina. Hæstur er sveiflu-
jöfnunaraukinn í Noregi (2%) og
Svíþjóð (2,5%) en bæði löndin
sluppu að miklu leyti við fjármála-
kreppuna 2008. Áhyggjur hafa verið
í báðum löndum af ósprungnum
útlána- og eignabólum. Sveif lu-
jöfnunaraukinn hér á landi var
hækkaður í 1,75% í maí 2018. Síðan
hefur verið boðuð frekari hækkun
um 0,25% í febrúar næstkomandi.
Ljóst er að frá því ákvörðun var
mótuð á fundi Fjármálastöðug-
leikaráðs í vetur sem leið hafa
skipast veður í lofti í efnahags-
málum hér á landi. Almennt er
nú reiknað með lakari efnahags-
horfum en gert var á vetrarmán-
uðum. Í spá Hagstofunnar í febrúar
var reiknað með 1,7% hagvexti á
þessu ári en 2,8% hagvexti 2020.
Nú er gert ráð fyrir 0,2% samdrætti
á þessu ári en 2,6% hagvexti á næsta
ári. Ýmislegt bendir til, ekki síst
þróun á vinnumarkaði, að hætta sé
á að samdrátturinn verði dýpri og
standi lengur og hagvöxtur næsta
árs verði minni en Hagstofan spáir.
Þá hefur verulega hægt á vexti
útlána frá vormánuðum. Tólf-
mánaða aukning heildarútlána
innlánsstofnana var tæplega 13%
til loka janúar á þessu ári en er nú
tæp 4% miðað við lok september.
Full ástæða virðist því til þess að
endurskoða fyrri ákvörðun. Jafnvel
gætu verið að skapast skilyrði sem
réttlættu lækkun sveiflujöfnunar-
aukans.
Jafnvel gætu verið
að skapast skilyrði
sem réttlættu lækkun
sveiflujöfnunaraukans.
3 0 . O K T Ó B E R 2 0 1 9 M I Ð V I K U D A G U R10 MARKAÐURINN
3
0
-1
0
-2
0
1
9
0
5
:2
5
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
2
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 2
4
1
D
-8
B
C
0
2
4
1
D
-8
A
8
4
2
4
1
D
-8
9
4
8
2
4
1
D
-8
8
0
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
4
A

F
B
0
4
8
s
_
2
9
_
1
0
_
2
0
1
C
M
Y
K