Fréttablaðið - 30.04.2020, Qupperneq 10

Öræfajökull er eitt stærsta virka eldfjall í Evrópu og hefur gosið tvisvar á sögu-legum tíma, 1362 og 1727. Þessi risa-stóri gígur er fylltur jökulís sem er allt að 550 m þykkur og bíður svellkaldur næsta goss. Á barmi rúmlega fimm
kílómetra breiðrar öskjunnar raða sér f lestir hæstu
tindar landsins. Þar er hæstur Hvannadalshnúkur
(2110 m) í vestri en í norður þriðji hæsti tindur lands-
ins Snæbreið (2041 m) og Sveinstindur (2044 m), sá
næsthæsti. Skammt undan er systir hans Sveinsgnípa
(1925 m) en Eystri (1758 m) og Vestari Hnappur (1849
m) við suðausturhluta öskjunnar og Rótarfjallshnúk-
ur (1848 m) beint í suður. Tilkomumesti tindurinn á
öskju barminum er þó Dyrhamar (1917 m), skammt
suðvestur af Hnúknum. Nafnið er viðeigandi því snar-
brattir hamrar einkenna hann og eru klofnir í tvennt
af risastórum dyrum sem sjást víða að. Dyrhamar er
tilkomumestur á veturna og vorin þegar svartir klett-
arnir eru þaktir klakabrynju frá toppi til táar.
Þá minnir sá Efri óneitanlega á hvíta nashyrnings-
tönn, en hvíti nashyrningurinn (Ceratotherium
simum) er líkt og Dyrhamar afar sjaldséður og mun
fágætari en svarti nashyrningurinn sem einnig á
heimkynni í Afríku. Þetta eru grasbítar sem geta
vegið allt að 2,3 tonn og þykja ekki sérlega spakir,
frekar en Dyrhamar sem er snúinn uppgöngu. Það er
þó tvímælalaust hægt að mæla með göngu á Dyr-
hamar og einstök tilfinning að standa á þeim Efri með
útsýni yfir landið og miðin. Algengast er að komast
að Dyrhamri með því að fylgja Sandfellsleið áleiðis
að Hvannadalshnúk en síðan sveigt til vinstri þegar
komið er fram hjá risastórum og sveigðum sprungum
Virkisjökuls. Loks er komið að fallegri egg sem leiðir
að rúmlega 100 m háum ísvegg nashyrningstannar-
innar. Þarna verður að notast við snjóakkeri, mann-
brodda, ísaxir og öryggislínur.
Efst er stórkostlegt útsýni yfir Hrútsfjallstinda (1875
m), Virkisjökul og Sveinstind með öskju Öræfajökuls
í forgrunni. Athyglinni stela þó Hvannadalshnúkur
og vestur af honum Tindaborgin sem oft er kölluð
Kirkjan (1740 m). Í góðu skyggni sést alla leið til
Kverkfjalla (1920 m), 70 km norðar. Önnur krefjandi
gönguleið á Dyrhamar liggur upp sprunginn Virkis-
jökul austan megin Hamarsins, en einnig er hægt við
bestu aðstæður að ganga upp vestan megin Hamarsins
eftir Hvannadal eða af Svínafellsjökli. Niður
af Dyrhamri verður Sandfellsleiðin oftast
fyrir valinu, a.mk. fyrir fjallaskíðafólk,
enda 15 km brekka niður að bílastæði
við bestu aðstæður. Er þá skíðað niður
Dauðabrekkuna sem er með lengstu
fjallaskíðabrekkum á Íslandi – og
þótt víðar sé leitað.
Hvítur
nashyrningur
Dyrhamar
dregur nafn sitt
af skarði sem
klýfur þver-
hnípta hamrana
í tvennt. Í bakýn
sést í Hrúts-
fjallstinda um-
lukta skýjum.
MYNDIR/ÓMB
Úr norðri líkist Dyrhamar nashyrningstönn sem er tilkomumest að vetri til.
Að standa á Dyrhamri er engu líkt, en þegar ský sækja að úr suðri líkist neðri hluti hans kafbát sem kemur úr kafi.
Tómas
Guðbjartsson
hjartaskurð-
læknir og
náttúruunnandi
og Ólafur Már
Björnsson
augnlæknir og
ljósmyndari
3 0 . A P R Í L 2 0 2 0 F I M M T U D A G U R10 F R É T T I R ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð