Slökkviliðsmaðurinn - 01.05.1978, Side 18

Auðvitað er besta aðferðin til að eiga ekki
slíkt á hættu, að taka aðeins inn vei þurrt
hey, en slíkt er ekki ávallt framkvæmanlegt
vegna ótíðar. Þá verður bóndinn að fylgjast
vel með hitanum í heyinu og gera viðeigandi
ráðstafanir hverju sinni.
Sums staðar eru geilar gerðar í heyið til
þess að loft geti leikið um það og kælt það,
en gott er að hafa það hugfast að betra er
að gera engar geilar en fáar og lélegar, því
það getur aðeins orðið til að veita súrefni að
eldinum, en hefur lítil áhrif til kælingar.
Á síðari tímum eftir að véltækni varð al-
gengari í sveitum, eru ýmsar aðferðir við-
hafðar til að láta hey inn í hlöðu, og víða
eru geilar alveg að hverfa úr sögunni. Þar
sem súgþurrkun er viðhöfð í hlöðum er hey-
inu oftast blásið inn í hlöðuna, og er þá oft
illa þurrt, því reiknað er með súgþurrkuninni
í hlöðunni, enda er oftast hægt að halda hey-
inu köldu með loftblæstri.
Víða er súgþurrkun þó ekki, en heyið dreg-
ið inn í hlöðuna með vélum, og liggur þá
laust og ógeilað. Þar sem þannig er og heyið
ekki vel þurrt er oft hætta á sjálfíkviknun,
og þarf að fylgjast vel með hitastigi. Við
sjálfíkviknun í heyi er oftast lítið annað að
gera en rífa heyið úr hlöðunni og slökkva í
því með vatni jafnóðum og kemur niður á
eldinn.
Tilgangslaust er að dæla vatni ofan í hey-
ið, því það leitar þar niður sem heyið er laus-
ast og minnst mótstaðan gegn rennsli, en
brunastaðurinn er oftast þéttastur og vegna
þess leitar vatnið ekki þangað.
í slíkum heybrunum er oft mjög erfitt að
athafna sig vegna reyks og ólofts inni í hlöð-
unni, og ef sýnilegt er að vinna við að rífa
heyið taki langan tíma getur borgað sig að
rjúfa gat á þak hlöðunnar til að loftræsta.
Stundum er erfitt að finna eldsvæðið í hey-
hlöðu, en þá má oft nota til þess hitamæli.
Ef hann er ekki við hendina má stinga járn-
stöng niður í heyið, láta hana vera þar í
nokkrar mínútur, draga hana út aftur og
finna hve mikið hún hefur hitnað. Á meðan
stöngin er í heyinu má reyna að leggja lófann
afan á efri enda hennar og setja eyrað réd
við handarbakið. Þá má stundum heyra snark
í eldinum.
Yfirborð heysins getur gefið upplýsingar
um eldsvæðið því ef það er lægra á einurn
stað er ekki ósennilegt að það hafi sigið ofan
á eldinn.
Venjulegast byrjar bruninn þar sem heyið
er þéttast, eða þar sem það hefur komið nið-
ur frá blásaranum, og eldsvæðið er oftast
fyrir neðan miðju og breiðist upp á við.
Þegar líkindi eru til þess að eldsvæði hafi
fundist, ætti að hafa eina eða tvær vatns-
slöngur tilbúnar með stútum, sem hægt er
að loka, á meðan menn rífa upp heyið með
göfflum eða öðrum verkfærum. Þegar komið
er niður að eldsvæðinu brýst loginn út, og
þá koma vatnsslöngurnar í góðar þarfir.
Að sjálfsögðu þarf að rífa burtu allt það
hey, sem er í námunda við eldinn, og betra
er að rífa of mikið en of lítið, enda viðbúið,
að heyið, sem eftir verður, hafi misst gildi
sitt að mestu.
Það er mjög varhugavert að ganga ofan á
heyi, sem vitað er að eldur er í, því oft get-
ur glóðin leynst undir yfirborðinu og maður-
inn fallið ofan í eldsvæðið. Áður en menn
fara í hlöðuna er rétt að einn eða tveir menn
reyni fyrir sér með járnkörlum eða öðru
slíku og hafi bundið um sig band. Þá má
leggja stiga ofan á heyið, og maðurinn geng-
ið ofan á honum á meðan hann finnur eld-
svæðið.
Gripahús.
Ef eldur er í gripahúsum, þá er það oftast
að skepnum hefur verið bjargað út áður en
slökkviliðið kemur á staðinn eða það er um
seinan. Þó getur eldur breiðst út til fjóss eða
hesthúss eftir að slökkviliðið er komið á stað-
inn og nauðsynlegt fyrir slökkviliðsmenn að
aðstoða við björgun á skepnum.
Ef eigandi gripanna er nálægur, eða ein-
hver, sem vanur er að umgangast þá, er oftast
best að fá hann til að koma skepnunum út,
16
SLÖKKVILIÐSMAÐURINN