Fréttablaðið - 30.06.2020, Blaðsíða 12

Frá degi til dags
Halldór
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Jóhanna Helga Viðarsdóttir RITSTJÓRI: Jón Þórisson jon@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Aðalheiður Ámundadóttir adalheidur@frettabladid.is
Ari Brynjólfsson arib@frettabladid.is, Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er
hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000,
ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@
frettabladid.is
Sighvatur
Arnmundsson
sighvatur@frettabladid.is

Ekki reyndist
eftirspurn
eftir forseta
sem væri
virkur á sviði
stjórnmál-
anna og tæki
sér þar
frumkvæði.

Efnahags-
samdráttur-
inn hér á
landi var
hafinn fyrir
COVID-19.
Startaðu ferðasumarið
með
Bíldshöfða 12 • 110 Rvk • 577 1515 • skorri.is
Sólarrafhlöður
Pakkarnir inihalda:
125w sólarrafhlaða m/
festingum, 5m kapall,
sjórnstöð 10A,
185w sólarrafhlaða,
m/festingum,
5m kapall, stórnstöð 20A
SUMARTILBOÐ
fyrir húsbíla og hjólhýsi
20% afsláttur
TRAUST OG FAGLEG ÞJÓNUSTA - ALLA LEIÐ
Hún er dökk, myndin sem alþjóðastofnanir hafa síðustu daga dregið upp af efnahagshorfum í heim-inum. Þegar kemur að efnahagslegum afleiðingum
COVID-19 faraldursins situr Ísland á öðrum og mun verri
stað en við gerum varðandi útbreiðslu veirunnar sjálfrar.
Íslandi er spáð meiri efnahagslegum samdrætti fram
til loka ársins 2021 en nokkru öðru landi innan Efna-
hags- og framfarastofnunarinnar (OECD), óháð því
hvort gert er ráð fyrir að faraldurinn taki sig upp að
nýju eða ekki. Þar skiptir hlutfallslegt umfang ferða-
þjónustunnar mestu máli. Þrátt fyrir þessa miklu
niðursveiflu er umfang efnahagsaðgerða stjórnvalda
hér minna en í löndunum í kringum okkur. Staðreyndin
er sú að opinberar fjárfestingar eru enn lítið meira en í
meðallagi þegar horft er til síðustu áratuga. Þar að auki
hefur stærstur hluti þessara aðgerða verið í formi lána
til fyrirtækja sem hafa ekki enn komist til framkvæmda.
Þessi staða veldur sérstökum vonbrigðum þar sem smæð
íslensks samfélags ætti að gera okkur kleift að bregðast
hraðar við en mun fjölmennari þjóðum.
Blaðamannafundir ríkisstjórnarinnar undanfarna
mánuði hafa samt verið flottir. Það er það sem gerist,
eða gerist ekki, utan sviðsljóssins sem er áhyggjuefni.
Sá vandræðagangur sem verið hefur á viðbrögðum við
COVID-19 faraldrinum er auðvitað bara framhald af
almennum vandræðagangi ríkisstjórnarinnar. Mikil-
væg mál hafa orðið bitbein stjórnarflokkanna sjálfra á
meðan önnur hafa komið óskiljanlega seint fram og því
ekki fengið nægilega ítarlega meðferð á þingi.
Efnahagssamdrátturinn hér á landi var hafinn fyrir
COVID-19. Ríkisstjórnarrútan mallaði hins vegar í hlut-
lausum enda hlustuðu bílstjórarnir þrír ekki á háværar
viðvörunarraddir, ekki síst okkar í Viðreisn. Þegar
ekki dugði lengur að þykjast hvorki heyra né sjá voru
viðbrögðin þau að stíga hraustlega á bensíngjöfina en
gleyma að setja í gír.
Sumarið er tíminn, söng Bubbi hér um árið. Hann var
að syngja um ást og þrá. En sumarið 2020 er sumarið sem
ríkisstjórnin verður að hætta að taka undir í viðlaginu
og söngla „og þér finnst það í góðu lagi“ því þetta er alls
ekki í lagi.
Sumarið er tíminn
Hanna Katrín
Friðriksson
þingflokksfor-
maður Við-
reisnar
Fundaæði
Það virðist vera runnið æði á
stjórnvöld. Nærri hvern dag er
haldinn blaðamannafundur þó
tilefnin séu rýr. Í gær var boðað
til enn eins fundarins. Efnið var
rafræn ökuskírteini. Ekki dugði
annað en að þrír ráðherrar
héldu fundinn. Einhvern tíma
hefði dugað að senda út litla til-
kynningu.
Það er misskilningur að
blaðamannafundir auki lík-
urnar á að fá af sér mynd eða
tekið viðtal. Þetta fundaæði
fer illa með tímann, bæði
þeirra sem halda hann og gesta
fundarins.
Ráðherra gærdagsins
Einn ráðherra var maður
gærdagsins. Dómsmálaráð-
herrann efndi nefnilega til
blaðamannafundar í fang-
elsinu á Hólmsheiði. Efni þess
fundar var aðgerðir til að stytta
boðunarlista. Þetta var annar
blaðamannafundurinn sem
dómsmálaráðherra kom fram á
í gær. Hvílík af köst. Þó að tilefni
fundarins hafi verið þunnt og
hægt að koma efninu á framfæri
með tilkynningu, er fundarstað-
urinn sérstakt fagnaðarefni. Það
er bráðnauðsynlegt að stefna
fjölda manna út í síðdegisum-
ferðina með tilheyrandi töfum
og jarðefnaeldsneytisbrennslu.
Um hvað ætli verði boðað
til blaðamannafundar í dag
og hvar ætli sá fundur verði
haldinn?
Fólkið hefur valið sér forseta. Eins og við var að búast var Guðni Th. Jóhannesson endurkjörinn til næstu fjögurra ára með miklum yfirburðum. Hann má vel við niðurstöðuna una en hún endurspeglar það mikla traust
sem hann nýtur meðal þjóðarinnar. Í upphafi árs
sögðust um 80 prósent ánægð með störf hans í
könnun sem gerð var fyrir Fréttablaðið. Það var
því ljóst allan tímann að það þyrfti mjög öf lugan
mótframbjóðanda til þess að kosningarnar yrðu
spennandi. Sá mótframbjóðandi steig aldrei
fram.
Þótt kosningabaráttan hafi kannski ekki snúist
um einhver ákveðin málefni birtist þar grund-
vallarmunur á hugmyndum frambjóðenda um
hlutverk forsetans. Ekki reyndist eftirspurn eftir
forseta sem væri virkur á sviði stjórnmálanna og
tæki sér þar frumkvæði. Hluti af því ferli sem nú
stendur yfir um endurskoðun stjórnarskrárinnar
var könnun á viðhorfi almennings. Þar voru 70
prósent þeirrar skoðunar að embætti forseta ætti
að vera svipað og í núgildandi stjórnskipan.
Það er ekki þar með sagt að embætti forseta sé
eða eigi að vera valdalaust. Þvert á móti. Forset-
inn hefur umtalsverð völd sem hann getur beitt
og á að beita krefjist aðstæður þess. Embættið
hefur mótast í gegnum tíðina með þeim ein-
staklingum sem hafa gegnt því. Þá sögu þekkir
núverandi forseti vel. Fyrri forsetar hafa verið
mispólitískir í sínum gjörðum og málf lutningi
enda sumir þeirra haft pólitískan bakgrunn.
Að langmestu leyti hefur tekist að halda
forsetaembættinu utan við dægurþras stjórn-
málanna og einstaka stjórnmálaf lokka. Í fyrstu
almennu forsetakosningunum sem fram fóru
1952 sigraði Ásgeir Ásgeirsson undir kjörorðinu
„Fólkið velur forsetann“. Þá studdu Sjálfstæðis-
f lokkurinn og Framsóknarf lokkurinn, sem sátu
í ríkisstjórn, annan frambjóðanda og beittu sér
töluvert í kosningabaráttunni.
Sú skoðun var lengi ríkjandi á Íslandi að for-
setaembættið væri nánast upp á punt og engin
raunveruleg völd fælust í því. Konungi hefði
einungis verið skipt út fyrir forseta í stjórnar-
skránni 1944. Þótt eitthvað sé til í því er þar um
mikla einföldun að ræða. Fyrstu tveir forsetar
lýðveldisins, sem báðir komu úr stjórnmálunum,
beittu sér töluvert á bak við tjöldin og þá aðallega
í tengslum við stjórnarmyndanir.
Það er ekki heldur hægt að líta fram hjá þeim
tíðaranda sem stofnað var til lýðveldisins í. Þrjár
mismunandi ríkisstjórnir sátu hér til dæmis árið
1942 og þegar lýðveldið var stofnað var utan-
þingsstjórn við völd þar sem Alþingi hafði ekki
tekist að mynda starf hæfa ríkisstjórn. Forseta-
embættið hefur því gegnt mikilvægu hlutverki
allt frá upphafi og gerir enn. Fyrir okkur sem
þjóð eru það ákveðin forréttindi að í embættinu
sitji einstaklingur sem nýtur almenns trausts og
vinnur að sameiningu en ekki sundrungu.
Forseti fólksins
3 0 . J Ú N Í 2 0 2 0 Þ R I Ð J U D A G U R12 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN