Fréttablaðið - 18.08.2020, Síða 9

Það hefur aðeins einu sinni
gerst í heiminum að dóm-
stólar hafa ógilt almennar
kosningar, en það var þegar
Hæstiréttur Íslands ógilti
kosningar til Stjórnlaga-
þings.
Tilhlökkun fylgir fyrsta skóla-degi nýs skólaárs, yfirleitt blönduð kvíða og eftirvænt-
ingu vegna ársins sem fram undan
er. Vegna COVID-19 heimsfarald-
ursins var skólum lokað í skyndi og
því hefur það sérstaka þýðingu „að
fara aftur í skólann“ þetta haustið.
Norrænir nemendur eru lánsamir
enda þótt ekki sé víst að þeir kunni
að meta það að vera dregnir á fætur
til að koma sér í skólann.
Ráðstafanir til að hefta framrás
COVID-19 leiddu til þess í apríl að
skólum var lokað fyrir 1,6 milljörð-
um barna og ungmenna eða um 90%
af heildarfjölda nemenda í heim-
inum öllum. Þessi fjöldi bætist við
þær 250 milljónir barna sem voru
ekki í skóla áður en heimsfaraldur-
inn hóf innreið sína. Yfirvofandi
efnahagssamdráttur á heimsvísu
og aukin fátækt vegna heimsfarald-
ursins gætu leitt til þess að nærri tíu
milljónir barna neyðist til að hætta
alveg í skóla fyrir árslok og milljónir
munu verða eftir á í námi. Með því
að fara ekki í skólann tapast líka
skólamáltíðir; nærri 350 milljónir
barna missa einu heitu máltíðina
sem þau fá daglega.
Truflun á námi hefur alvarlegar
langtímaafleiðingar, einkum fyrir
viðkvæmustu hópana, t.d. stúlkur,
flóttafólk, vegalaus börn og farand-
börn og þá sem lifa með fötlun.
Fyrir þessa hópa er menntun oft
líflína. Heimssjóðurinn Education
Cannot Wait, sem sinnir menntun
í neyðarástandi, veitir börnum
þar sem krísuástand ríkir aðgang
að menntun, með stuðningi allra
Norðurlandanna. Enn fremur hafa
Menningarmálastofnun Sameinuðu
þjóðanna (UNESCO), Barnahjálp
Sameinuðu þjóðanna (UNICEF),
Alþjóðabankinn og alþjóðasamstarf
um menntun (e. Global Partnership
for Education) unnið að þessu verk-
efni.
Við þurfum að tryggja jöfn tæki-
færi til menntunar fyrir alla. Eink-
um fyrir stúlkur sem eru tvisvar
sinnum líklegri til að hætta í skóla
á stöðum þar sem átök standa yfir
og í kjölfar þeirra og þurfa almennt
að yfirstíga f leiri hindranir til að
njóta menntunar en drengir. Þegar
skólum er lokað eykst hættan á að
stúlkur verði fyrir heimilisofbeldi,
séu þvingaðar í hjónabönd snemma
og verði þungaðar á unglingsaldri.
Því er sérlega mikilvægt að tryggja
að stúlkur snúi aftur í skóla þegar
þeir verða opnaðir á ný.
Grunnþjónusta á borð við renn-
andi vatn og hreinlætisráðstafanir er
mikilvægur þáttur í því að tryggja að
hægt sé að opna skólana aftur með
öruggum hætti. Við þurfum líka að
finna nýjar kennsluleiðir, til dæmis
í gegnum netið. Eins og er hefur um
helmingur af íbúum heimsins ekki
aðgang að netinu. Við þurfum staf-
rænar lausnir og betri tengingar til
að hægt sé að ná til allra barna. Fólk
án nettengingar er fjölmennast í
þeim löndum sem eru skemmst á
veg komin í þróun, einkum Afr-
íkulöndunum sunnan Sahara og í
löndum Suður-Asíu. Við fögnum
því framtaki Barnahjálpar Samein-
uðu þjóðanna að sjá 500 milljónum
barna fyrir stafrænni kennslu fyrir
lok næsta árs og 3,5 milljörðum
barna eigi síðar en 2030, auk þess
að nettengja alla skóla í heiminum.
Þetta verður mikil áskorun þar sem
engan má skilja eftir.
Á þessum erfiðu tímum er mikil-
vægt að standa vörð um fjárframlög
til menntunar á meðan COVID-19
krísan stendur yfir og auka, þar sem
hægt er, opinber framlög til mennt-
unar til að tryggja að öll börn hafi
ókeypis aðgang að góðri menntun
eigi síðar en 2030 í samræmi við
heimsmarkmiðin um sjálf bæra
þróun. Við á Norðurlöndunum
skuldbindum okkur áfram til að
leggja fjármagn til menntunar í
gegnum þróunarsamvinnu okkar.
Í heiminum í dag er menntun
grundvallarundirstaða í lífinu, óháð
því hvaðan fólk kemur. Fjárfesting í
menntun er fjárfesting í friðsælum
og efnahagslega samkeppnis-
hæfum jafnréttissamfélögum. Við,
ráðherrar Norðurlandanna, trúum
á menntun fyrir alla, alltaf og alls
staðar.
Allir í skólann!
Aftur í skólann í miðjum heimsfaraldri
– Menntun fyrir alla, alltaf og alls staðar
Peter Eriksson
ráðherra alþjóðlegrar
þróunarsamvinnu, Svíþjóð
Rasmus Prehn
ráðherra þróunar-
samvinnu, Danmörku
Ville Skinnari
ráðherra þróunarsamvinnu og
utanríkisviðskipta, Finnlandi
Dag-Inge Ulstein
ráðherra alþjóðlegra
þróunarmála, Noregi
Guðlaugur Þór Þórðarson
utanríkis- og þróunar-
samvinnuráðherra, Íslandi
Nýlega lauk talningu atkvæða til þingkosninga í Hvíta- R ú s s l a n d i . A l e x a n d e r
Lúkasjenkó sigraði með miklum
yfirburðum. Hann hafði gætt þess
vandlega að engir utanaðkomandi
eftirlitsaðilar fylgdust með kosning-
Hefur Ísland haldið ÖSE frá kosningum líkt og Hvíta-Rússland?
Andrés
Magnússon
læknir
unum, til dæmis var Öryggis- og
samvinnustofnun Evrópu (ÖSE)
algerlega haldið utan við kosn-
ingarnar. ÖSE fylgist með flestum
almennum kosningum í Evrópu
og íbúar Hvíta-Rússlands óttuðust
að vonlaust yrði að fá heiðarlegar
kosningar fyrst ÖSE fékk ekki að
fylgjast með. Hvíta-Rússland er
talið vera „síðasta einræðisríkið“ í
Evrópu og með frumstæðasta lýð-
ræðið, til dæmis er það eina landið
í Evrópu sem ekki hefur samþykkt
mannréttindasáttmála Evrópu.
Það er fáheyrt að ríki í Evrópu biðji
grímulaust ÖSE að halda sig frá
kosningum, en þó hefur það einu
sinni áður gerst í sögu Evrópu, en
það var þegar Ísland afþakkaði að
ÖSE fylgdist með kosningum til
stjórnlagaþings árið 2010.
Það hefur aðeins einu sinni gerst
í heiminum að dómstólar hafi ógilt
almennar kosningar, en það var
þegar Hæstiréttur Íslands ógilti
kosningar til Stjórnlagaþings. Und-
irritaður var kosinn til Stjórnlaga-
þings og sætti sig ekki við þessar
gerræðislegu aðferðir sem beitt var
á hinu einangraða og frumstæða
Íslandi. Hann hafði því samband
við ÖSE til þess að athuga hvort þeir
gætu lagt mat á það hvort kosning-
arnar hefðu verið það gallaðar að
það hefði þurft að ógilda þær alger-
lega. Í símanum var vonsvikinn
starfsmaður ÖSE sem sagði að því
miður hefðu Íslendingar afþakkað
að ÖSE kæmi til þess að fylgjast
með kosningunum og því myndi
ÖSE ekki geta lagt neitt mat á kosn-
ingarnar. Síðan hef ég í 10 ár verið
að velta því fyrir mér hver hinn
íslenski Lúkasjenkó var sem hélt
ÖSE frá Íslandi á ögurstundu á hinu
stutta lýðræðisæviskeiði Íslands.
Ég vil benda öllum blaðamönnum
sem hafa áhuga á lýðræðismálum
á að samkvæmt stjórnsýslulögum
geta þeir kallað eftir öllum gögnum
er þetta mál varðar frá íslenskum
stjórnvöldum og einnig er hægt að
reyna að nálgast gögn um þetta mál
á skrifstofu ÖSE.
Áttu rétt – en ert ekki
búinn að sækja um?
Hægt er að sækja um stuðning vegna greiðslu hluta
launakostnaðar á uppsagnarfresti til og með 20. ágúst
2020 vegna launagreiðslna í maí, júní og júlí. Eftir það verður ekki
tekið við umsóknum vegna þeirra mánaða.
Umsóknarfrestur um lokunarstyrki til handa þeim sem var
gert að stöðva starfsemi sína vegna sóttvarnaraðgerða rennur út
1. september 2020.
Allar nánari upplýsingar eru á skatturinn.is
Sótt er um á þjónustuvef
skatturinn@skatturinn.is 442 1000
Upplýsingaver opið:
Mán.-fim. 9:00-15:30
Fös. 9:00-14:00
Við á Norðurlöndunum
skuldbindum okkur áfram
til að leggja fjármagn til
menntunar í gegnum þróun-
arsamvinnu okkar.
S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 9Þ R I Ð J U D A G U R 1 8 . Á G Ú S T 2 0 2 0