Morgunblaðið - 24.10.2020, Blaðsíða 18

Svavar Þór, sonur Georgs, með vænan þorsk. Ekki duga vettlingatökin.
Ómar Garðarsson
fréttaritari í Vestmannaeyjum
H
ann er fæddur 1964 og byrj-
aði snemma á sjó. „Ég var
tólf ára þegar ég fór einn
túr í starfskynningu á
Dala-Rafni VE með skólabróður
mínum þá, Engilbert Eiðssyni, sem
fór niður með Hellisey VE 1984. Var
mikið sjóveikur, ældi eins og múkki
frá því við fórum þar til við komum í
land. Ég held ég hafi ælt daginn eftir
líka,“ segir Georg sem reyndi fyrir
sér á togara rúmlega tvítugur. Leist
ekki á enda hluturinn ekki hár. „Það
er annað í dag,“ segir Georg sem
stuttu seinna kaupir fyrstu trilluna.
Fyrstu skrefin í útgerðinni
Hún hét Kópur, eitt og hálft tonn og
stýrishúsið ekki stærra en svo að
hann horfði yfir það um leið og hann
stýrði en stýrið var úti. Þetta var
haustið 1987. Það er svo á fyrstu
vertíðinni, 1988, að hann fær eldsk-
írnina sem trillusjómaður. „Ég fer á
sjó með tvær tölvuvindur og er kom-
inn inn á Danska hraun. Er að fara
að ýta á start þegar komin er nokkur
alda en alveg logn. Áður en færin
eru komin niður á 30 metrana er
skyndilega kominn 20 metra storm-
ur. Á þessu horni sigldi ég í land, allt
á hlið og þegar ég kom í Faxa gengu
öldurnar yfir hann öðrum megin og
upp úr honum hinum megin. Maður
réð ekki við eitt eða neitt enda var
þetta algjört horn en kom manni þó í
land.“
Næst kaupir Georg afturbyggðan
trébát sem er ennþá við Klettsnefið
við innsiglinguna til Vestmannaeyja.
„Um miðjan desember 1989 fer ég
hérna vestur fyrir með línu. Það
skellur á austan rok og þegar ég
kem til baka eru skaflarnir við Klett-
inn. Þetta var eldgamall trébátur,
opinn og framþungur og á fyrstu
öldu flaut yfir. Ég var heppinn, náði
að snúa við, og komast í var norðan
við Heimaklett og lagði bátnum á
bóli. Það var algjörlega ófært fyrir
mig að ætla að komast til hafnar og
Rabbi á Kirkjubæ náði í mig og fór
með mig í land.“
Ætlunin var að ná í bátinn daginn
eftir en óveðrið hélst í þrjá daga.
„Við fundum aldrei bátinn þannig að
hann er þarna einhvers staðar á
bóli,“ segir Georg og glottir.
Ruglið byrjaði með
Valdimarsdómnum
Á þessum bát byrjaði Georg að
stunda línuveiðar og líkaði það betur
en handfærin. „Á þessum tíma er
þorskurinn kominn í kvóta en þú
máttir veiða frjálst í öðrum teg-
undum. Löngu, ýsu, karfa og fleiri
tegundunum. Eftir Valdimarsdóm-
inn 1998 var allt sett í kvóta. Þá leist
manni ekkert á þetta og þarna byrj-
aði ruglið og braskið sem er búið að
vera síðustu 20 árin. Á síðustu fimm
árum höfum við séð tegundir sem
settar voru í kvóta fara niður á við,“
segir Georg á þar við litla karfa,
gulllax, blálöngu og hlýra.
Hann er líka mjög efins um að-
ferðir Hafró þegar kemur að mæl-
ingum á stærð einstakra fiskteg-
unda og nefnir keiluna, sem hann
þekkir flestum betur. „Ég hafði
samband við Hafró og vildi fá að
heyra hvað væri í gangi með keiluna.
Þá fékk ég að vita, það sem ég hafði
heyrt áður, að þeir miða stöðu
stofnsins við hvað fæst á einhvern lí-
nuspotta hjá Vísisbátunum í Grinda-
vík. Sem eins og flestir vita fékk
meira en helminginn af keilukvót-
anum. Nú er keilukvótinn í sögulegu
lágmarki, 1.300 tonn en fyrir kvóta-
setningu var veiðin 10.000 tonn á Ís-
landsmiðum. Málið er að það er nóg
af keilu og það væri hægt að veiða
allan kvótann hér á Drangasvæð-
inu,“ segir Georg sem seiglaðist
þrátt fyrir að vera með vindinn í
fangið.
Hættir og hættir við að hætta
„Já. Ég lenti í vandræðum og missti
bát á uppboð. Ætlaði að hætta en
þetta er baktería sem maður er með.
Líka mikið veiðieðli og langaði að
halda áfram.“
Það var einmitt það sem hann
gerði, kaupir bát, ætlaði að hætta,
kaupir bát, selur og kaupir og er
heppinn og óheppinn. Alls urðu bát-
arnir níu og fljótlega fá þeir Blíðu-
nafnið sem Georg er oft kenndur við.
Það var svo árið 2016 sem hann ætl-
ar að slá lokatóninn í útgerð. Bát-
urinn sem hann átti þá reyndist illa
og hafði kostað hann minnst 15 millj-
ónir króna.
„Þetta ár byrjaði ég hjá Vest-
mannaeyjahöfn og fór í mjaðma-
kúluskipti. Árið eftir næ ég að selja
bátinn. Var sáttur við að vera alveg
hættur en til að friða bakteríuna
kaupi ég mér litla tuðru. Var að
þvælast út með litla stöng til að leika
mér en fann fljótlega að það var ekki
alveg nóg. Það var mikið að gera í
vinnunni þannig að maður pældi
ekki svo mikið í bátakaupum. Um
jólin 2018 er okkur kynnt nýtt vakta-
fyrirkomulag sem þýddi fleiri frí-
daga, 11 daga á fimm vikum fyrir ut-
an helgarfrí. Í allt 110 daga fyrir
utan sumar- og vetrarfrí. Búinn að
selja allt sem tengdist útgerðinni og
átti kannski fyrir litlum bíl.“
Bakreikningur frá ríkinu
Þarna er Georg nokkuð sáttur við
lífið, skuldlaus að hann hélt. „En þá
kemur þessi helvítis, ég segi helvítis
samsköttun hjóna. Konan mín er ör-
yrki og við þurftum að greiða bæt-
urnar tvö ár aftur í tímann. Þarna
stöndum við frammi fyrir því að vera
í mínus. Breytingin hjá höfninni og
samsköttunin verður til þess að ég
kaupi þennan litla bát í febrúar í
fyrra. Hann var í slæmu ástandi og
kostaði mikla vinnu, tíma og peninga
að laga hann. Hann skilaði þó því að
ég tók 85 tonn upp úr sjó til loka
fiskveiðiársins og um tólf tonn í
september. Ég ákvað að gefa þessu
séns í tvö ár og það hefur gengið vel.
Ber hann Blíðunafnið með reisn.“
Georg þótt vænt um þegar hann
fékk símtal að vestan, frá Kristjáni
Andra Guðjónssyni á Ísafirði sem
smíðaði bátinn með föður sínum.
„Pabbi hans var Guðjón Arnar, fyrr-
um þingmaður og skipstjóri, sem ég
þekkti vel. Þeir græjuðu hann með
vélinni sem er í honum. Þetta þótti
mér skemmtilegt og ekki verra að
það hefur gengið ágætlega á þessum
bát.“
Þegar Georg er spurður um
vinnufyrirkomulagið hjá sér í dag
segist hann bara vinna átta til níu
tíma á dag sem flestum þætti nóg. „Í
dag byrjaði ég klukkan átta í morg-
un og var búinn klukkan hálffjögur.
Þá fór ég að beita. Til að ofkeyra mig
ekki beiti ég fram að kvöldmat og þá
er ég hættur. Maður gæti verið að
allan sólarhringinn en þá brynni
maður strax út. Ég legg þetta upp
þannig að ég beiti eftir vinnu ef ég á
frí. Beiti tvö eða þrjú bjóð ef ég er
stuði. Ræ svo þegar ég á frí.“
Á föstudegi eftir að viðtalið var
tekið lagði hann í hörmungarveðri.
„Norðan 19 á Höfðanum þegar ég
keyrði inn eftir. Báturinn er rétt
fimm tonn. Með góða peru, dekk-
aður og ver sig lygilega vel og geng-
ur ekki nema sex mílur að hámarki.
Þannig að maður lufsaðist þetta inn
eftir. Fer niður í tvær mílur við
verstu skilyrði en skilar manni í land
þó það taki tíma.“
Erfitt að vera á leigumarkaði
Georg á engan kvóta og þarf því að
leigja til sín fisk sem kostar sitt og
ofan á það bætast veiðigjöldin.
„Þetta var ekki góð sending en það
sem hjálpar mér er að ég komst á
samning við fyrirtæki á Suður-
nesjum sem kaupir af mér þorsk,
ýsu og löngu á föstu verði. Þannig
losna ég við sveiflur á markaðnum
hérna. Með þessu veit maður hvað
fiskurinn sem maður leigir má kosta
og hef ég ágætar tekjur út úr þessu.
Það eru þó blikur á lofti því Hafró
hefur ákveðið að skera niður kvóta í
löngu sem kemur illa við mig. Líka
að kvótaleiga á þorski er að nálgast
230 krónur fyrir kílóið. Sá sem leigir
frá sér borgar engin veiðigjöld, en
leigutakinn þarf að borga ofan á
þessar 230 krónur liðlega 13 krónur
til ríkisins í formi veiðigjalda.“
Hann bendir á þversögnina með
lönguna því um miðjan júlí var veiði
á löngu komin í 100% samkvæmt út-
hlutuðum kvóta en tala um veiðina
hélt áfram að hækka. „Ég les 200
mílur á Mbl.is á hverjum degi þar
sem er að finna allt um sjávarútveg.
Á síðunni er dálkur, gangur veiða.
Þar sést hvað búið er að veiða mikið
af hverri tegund í prósentum. Um
miðjan júlí stóð við lönguna 100% og
einn og hálfur mánuður eftir af fisk-
veiðiárinu. En áfram hækkar talan,
prósentan var óbreytt og þannig var
það í sex vikur. Þrátt fyrir þetta
minnka þeir kvótann um 16% vegna
þess að þeim finnst eitthvað sem
stenst enga skoðun,“ segir hann og
dæsir við.
„Draumur trillukarlsins er að
geta lifað af þessu en á bak við er
kvótakerfið og bankinn sem gera
þetta erfitt. Þrátt fyrir allt þetta hef
ég gaman af þessu, sem heldur
manni gangandi,“ segir Georg sem á
sér fleiri hliðar, var í framboði fyrir
Frjálslynda á sínum tíma og það
væri efni í annað viðtal.
„Draumur trillukarlsins
að geta lifað af þessu“
Georg Eiður Arnarson er Eyjamaður, trillu- og lundakarl og hefur marga fjör-
una sopið á langri útgerðarsögu. Komist í hann krappan oftar en einu sinni.
Misst báta, bæði í sjóinn og til bankans en alltaf staðið upp aftur og er enn að.
Sækir í það sem náttúran gefur en er um leið náttúrverndarsinni án þess
kannski að hafa hugmynd um það. Hefur skoðun á hlutunum og bendir óhikað
á þegar honum finnst ekki rétt að farið. En umfram allt er Georg Eiður
skemmtilegur karl og bara sáttur við Guð og menn þegar upp er staðið.
Þeir fengu gott af skötu í róðrinum
sem kemur sér vel nú þegar styttist í
Þorláksmessuna.
Ljósmyndari/Óskar Pétur Friðriksson
„Þrátt fyrir allt þetta hef
ég gaman af þessu, sem
heldur manni gangandi.“
18 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 24. OKTÓBER 2020
Eltak sérhæfir sig í sölu
og þjónustu á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum