Morgunblaðið - 10.03.2021, Síða 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 10. MARS 2021
Guðni Einarsson
Þorsteinn Ásgrímsson
Segja má að Reykjanesskaginn sé í
gjörgæslu þessa dagana og jarðvís-
indamenn fylgjast gjörla með hverri
hreyfingu jarðskorpunnar.
Egill Árni Guðnason, jarðeðlis-
fræðingur hjá ÍSOR – Íslenskum
orkurannsóknum, skrifaði grein um
jarðskjálftamæla á Reykjanesskaga
á heimasíðu ÍSOR.
Þar kemur m.a. fram að ÍSOR
hefur frá árinu 2013 rekið 15 jarð-
skjálftamæla á austanverðum
Reykjanesskaga í samvinnu við
Tékknesku vísindaakademíuna í
Prag. Skjálftamælarnir eru í eigu
Tékkanna og settir upp í rannsókn-
artilgangi. Fljótlega eftir að land tók
að rísa við Svartsengi í byrjun árs
2020 setti ÍSOR tékknesku skjálfta-
mælana þrjá í streymi í samvinnu
við Veðurstofu Íslands.
Fleiri mælar beintengdir
Fljótlega eftir að jarðskjálftahrin-
an milli Fagradalsfjalls og Keilis
hófst 24. febrúar lagði ÍSOR það til
við Veðurstofuna og á fundum Vís-
indaráðs almannavarna að fleiri
jarðskjálftamælar Tékkanna yrðu
tengdir í rauntímastreymi. Átta
skjálftamælar voru tengdir með
þeim hætti í síðustu viku. Einn mæl-
anna er rétt austan við Fagradals-
fjall og mjög nærri svæðinu þar sem
kvikugangurinn er að myndast.
Þannig varð auðveldara að fylgj-
ast með framvindu jarðhræringa á
svæðinu og það auðveldar nákvæm-
ar staðsetningar jarðskjálftanna.
„Með fleiri skjálftamælum er
hægt að staðsetja jarðskjálfta með
meiri nákvæmni og einkum og sér í
lagi verður dýptarákvörðun betri.
Tékkarnir veittu góðfúslegt leyfi til
þess að nota gögnin til vöktunar en
öll frekari úrvinnsla þeirra, túlkun
og birting, er í höndum þeirra og
ÍSOR,“ segir í grein Egils.
Auk tékknesku skjálftamælanna
fimmtán rekur Veðurstofan átta
jarðskjálftamæla á Reykjanesskaga
sem allir eru í rauntímastreymi. Þá
rekur Háskólinn í Cambridge, í sam-
vinnu við Háskóla Íslands, þrettán
skjálftamæla á skaganum og er einn
þeirra í rauntímastreymi. Loks rek-
ur ÍSOR tvo jarðskjálftamæla fyrir
Veðurstofuna vestan við Eldvörp og
eru þeir báðir í rauntímastreymi.
Jarðskjálftamælarnir sem ÍSOR sér
um rekstur á eru knúnir orku frá
sólarrafhlöðum eða litlum vindraf-
stöðvum. Það er því töluvert mikið
mál að setja stöðvarnar upp.
Stöðugt streymi upplýsinga
Egill sagði í samtali við Morgun-
blaðið að upplýsingastreymið frá
Reykjanesskaga væri mjög mikið.
„Með því að hafa svona marga jarð-
skjálftamæla nálægt upptökum
skjálftanna er betur hægt að sjá á
hvaða dýpi þeir eiga upptök heldur
en ef mælarnir eru færri,“ sagði Eg-
ill.
Auk jarðskjálftamælanna eru 23
GPS-stöðvar á Reykjanesskaganum
og ein til viðbótar í Reykjavík. Þær
mæla hreyfingar á yfirborði jarð-
skorpunnar. Af þessum GPS-
stöðvum voru tíu í rekstri fyrir októ-
ber 2019 og voru þær nokkuð dreifð-
ar en þó helst staðsettar við þekkt
jarðskjálfta- og jarðhitasvæði.
Eftir að landriss varð vart á síð-
asta ári var þremur stöðvum bætt
við í nágrenni Þorbjarnar og Grinda-
víkur. Frá því í lok febrúar, þegar
núverandi jarðskjálftahrina hófst,
hefur tíu nýjum GPS-stöðvum verið
bætt við, en með því næst umtals-
vert betri dekkun á Reykjanesskag-
anum en áður. Má m.a. nefna að ein
stöð er í nágrenni Keilis, önnur
norðvestan við Fagradalsfjall og enn
önnur rétt sunnan við fjallið.
Ríkisstjórnin veitti Veðurstofunni
60 milljóna króna aukafjárveitingu í
síðustu viku. Því fé var m.a. varið til
að fjölga mælistöðvum á svæðinu.
Grannt fylgst með hræringum
 Þétt net jarðskjálftamæla og GPS-mæla fylgist með jarðhræringum og hreyfingum á Reykjanes-
skaga  Innlendar og erlendar stofnanir og háskólar standa að baki yfirgripsmiklu mælanetinu
Rými verður fyrir skammtíma- og
hvíldarinnlagnir 39 einstaklinga í
gamla Sólvangi í Hafnarfirði. Þar
verður létt endurhæfing og lagt mat á
frekari stuðningsþarfir. Markmiðið
er að efla getu fólks til að búa lengur
heima og draga úr líkum á alvarleg-
um heilsubresti sem útheimtir þjón-
ustu á bráðamóttöku eða innlögn á
sjúkrahús. Einnig verður ný hjúkr-
unareild í húsinu með aðstöðu fyrir
ellefu einstaklinga.
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðis-
ráðherra og Rósa Guðbjartsdóttir
bæjarstjóri í Hafnarfirði undirrituðu í
gær samning sem felur í sér endur-
gerð húsnæðisins. Heilbrigðisráðu-
neytið mun veita Hafnarfjarðarbæ
120 milljónir kr. vegna verkefnisins.
Gert er ráð fyrir að árlega verði hægt
að veita 250 manns þjónustu.
„Það er mikið gleðiefni að stíga
þetta stóra skref í því að efla öldr-
unarþjónustu á Sólvangssvæðinu. Við
höfum lagt á það mikla áherslu í
gegnum árin að þarna verði fyrsta
flokks þjónusta og aðstaða fyrir aldr-
aða,“ segir Rósa. helgi@mbl.is
Sólvangur Svandís Svavarsdóttir og Rósa Guðbjartsdóttir kynntu væntan-
lega starfsemi eftir undirritun samninga í húsnæðinu í gær.
Skammtímadvöl
aldraðra í Sólvangi
 Ríkið og bærinn endurgera húsnæðið
Um fimmfalt fleiri en venjulega
hringdu til Veðurstofu Íslands
eftir að jarðskjálftahrinan á
Reykjanesskaga hófst 24. febr-
úar og til 3. mars. Umferðin á
vef Veðurstofunnar, vedur.is,
áttfaldaðist í sömu viku miðað
við venjulega umferð, sam-
kvæmt upplýsingum frá Veður-
stofunni. Álagið er minna nú.
Þeir sem hringja spyrja að-
allega um staðsetningu og
styrk skjálfta eða vilja láta vita
hvar skjálfti fannst. Eitthvað er
um það að fólk sé að forvitnast
um viðbrögð við jarðskjálftum.
Þegar verða jarðskjálftar
fjölgar mjög flettingum á ved-
ur.is og fólk er að athuga upp-
tök og styrk skjálftanna.
Mikið hringt
og flett
VEÐURSTOFA ÍSLANDSVöktun á Reykjanesskaga Jarðskjálftamælar*
GPS-mælar
KEFLAVÍK
NJARÐVÍK
VOGAR
SANDGERÐI
HAFNIR
GRINDAVÍK
HAFNARFJÖRÐUR
Straumsvík
Bláfjöll
Kefl avíkur-
fl ugvöllur
Kleifarvatn
Krýsuvík
Fagradalsfjall
Trölladyngja
Keilir
REYKJAVÍK
GARÐUR
Kvikugangur
Hraunrennsli síðan á 8. öld:
Eldar á 8.-9. öld Eldar á 10. öld
Kr ýsuvíkureldar 1151 til 1188
Reykjaneseldar 1210-1240
*Veðurstofa Íslands, ÍSOR, Háskóli Íslands, Cambridge háskóli og
Tékkneska vísindaakademían eiga og reka jarðskjálfta mælanaHeimild: Unnið eftir kortum frá ÍSOR og Veðurstofu Íslands
Ljósmynd/Egill Árni Guðnason
Jarðskjálftamælingar Starfsmaður ÍSOR – Íslenskra orkurannsókna vinn-
ur við einn margra jarðskjálftamæla á Reykjanesskaga. Keilir í baksýn.