Morgunblaðið - 28.05.2022, Síða 42

42 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 28. MAÍ 2022
VIÐTAL
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
„Mér finnst eiginlega best að hugsa
um Listahátíð sem nokkurs konar
tengistykki og stundum hef ég
meira að segja borið hana saman við
sveppagró í jarðvegi,“ segir Vigdís
Jakobsdóttir, listrænn stjórnandi
Listahátíðar í Reykjavík sem fram
fer dagana 1.-19. júní.
„Við erum með þessar stóru flottu
stofnanir hér á Íslandi með sínar
voldugu rætur og tengsl við sam-
félagið og við erum með allan ný-
gróðurinn og grasrótina. Og svo er
Listahátíð það sem getur tengt
þetta saman, á næstum ósýnilegan
hátt,“ skýrir hún. „Við getum verið
aflvaki samstarfs og flæðis í ís-
lensku menningarlífi, og líka út í
heim og til baka.“
Vigdís segir stefnu sína í starfi
listræns stjórnanda Listahátíðar
hafa orðið til í samtali fyrsta ár
hennar í starfi. „Við fórum í heljar-
innar stefnumótunarvinnu og héld-
um stóra fundi með eiginlega öllum
af fagvettvangi lista. Það gerist í því
ferli að sýnin og stefnan mótast. Það
verður samt að segjast að ég kem
svolítið úr þeirri átt að virkilega
trúa á mátt listarinnar til þess að
gera heiminn betri og að við eigum
að hafa jafnt aðgengi að listum, að
allir eigi að hafa aðgang að listum á
einhvern hátt. Ég brenn fyrir þau
mál. Það hefur auðvitað áhrif á
hvernig stefnan hefur þróast. En
það er ekkert bara ég, þetta er það
sem er að gerast bæði úti í heimi og
hérna heima. Við erum öll að átta
okkur á þessum mætti sem listirnar
hafa og hvernig þær geta verið til
góðs fyrir samfélagið á breiðum
grundvelli,“ segir hún.
Sýnileikinn skiptir máli
Aðgengi í víðasta skilningi þess
orðs er Vigdísi hugleikið og mikið
hefur verið lagt upp úr að ná til
ýmissa minnihlutahópa. „Aðgengi
snýst um að þér finnist þetta vera
hátíðin þín, hver sem þú ert. Þá
skiptir sýnileiki alls kyns hópa máli,
að við sjáum fjölbreytileika mann-
lífsins endurspeglast á sviði. Við
getum öll gert betur.“
Hún nefnir í þessu samhengi
verkið Every Body Electric, sem
sýnt verður á lokadegi hátíðarinnar,
19. júní. Það er dansverk fyrir hóp
fatlaðra dansara sem allir þurfa að
nota einhver tæki til þess að hreyfa
sig. „Þetta er með magnaðri dans-
verkum sem ég hef séð,“ segir Vig-
dís.
Markmið Listahátíðar hefur frá
upphafi verið að bjóða upp á „það
besta af íslenskum og erlendum
vettvangi lista almenningi til heilla“.
En það er hægara sagt en gert að
setja saman metnaðarfulla dagskrá
fyrir listahátíð af þessari stærðar-
gráðu, sem allar listgreinar heyra
undir, og bæði íslensk og erlend list
kemur til greina í dagskrárgerðinni.
„Listahátíð er hátíð allra listgreina.
Þú getur ímyndað þér hvernig það
er að vera með þennan vettvang og
geta í raun prógrammerað hvað sem
er. Það er allt undir. Auðvitað verð-
ur maður að treysta á eigið hyggju-
vit að einhverju leyti en ég ráðfæri
mig líka við mjög marga í ferlinu.“
Þá minnir hún á að erlendar stór-
stjörnur séu oft bókaðar mörg ár
fram í tímann. „Það sama á við um
okkar stóra listafólk og stóru stofn-
anir.“ Undirbúningsferið sé því
langt.
Gjörbreytt heimsmynd
Meðal annars til þess að skerpa
valið og gera stefnuna skýrari velja
skipuleggjendur hátíðarinnar þema
fyrir hverja hátíð. „Við reynum að
hafa það mjög einfalt. Reglan er að
barn ætti að geta skilið þemað á
sinn hátt en að þemað sé síðan
marglaga og bjóði upp á dýpt í túlk-
un.“
Að þessu sinni varð þemað „Hin-
um megin“ fyrir valinu. Vigdís segir
þemað tengjast meðal annars Co-
vid-faraldrinum, umhverfismálum
og hinsegin menningu.
„Heimsmynd okkar er breytt,“
segir Vigdís. Jafnvel þótt heims-
faraldurinn sé ekki alveg afstaðinn
segir hún samfélagið komið „hinum
megin“ við Covid að því leyti að við
lítum heiminn öðrum augum en
áður.
„Við horfumst í augu við gjör-
breytta heimsmynd á hverjum ein-
asta degi. Og núna síðast bætist við
þetta ógeðslega stríð í Úkraínu sem
hefur líka rosaleg áhrif á hvernig við
sjáum heiminn og hvernig við erum
í heiminum. Í gegnum listirnar er
hægt að gera svo ótrúlega margt og
hafa svo mikil áhrif, líka í þessum
stóru málum.“ Þótt skipulagningin
hafi verið langt komin þegar stríðið
skall á segir Vigdís að þau hafi reynt
að koma með einhvers konar við-
brögð við því í dagskrárgerðinni.
Þemað „Hinum megin“ snýst líka
um að sjá eitthvað hinum megin frá,
bæði bókstaflega og á táknrænan
hátt. „Við erum líka með viðburði
sem hvetja okkur til þess að sjá
hlutina frá öðru sjónarhorni, sem
mögulega verður til þess að við
stækkum að innan.“
Þá bætir Vigdís við að hinsegin
menning sé „ákveðinn þráður á há-
tíðinni“. Hún nefnir einnig að mikið
af listafólki sé upptekið af heims-
endapælingum, bæði í tengslum við
loftslagsvána og það að stríð sé
komið í „bakgarðinn hjá okkur“.
Fljótum sofandi að feigðarósi
Af verkefnum sem tengjast um-
hverfismálunum nefnir Vigdís sem
dæmi litháísku óperuinnsetninguna
Sun & Sea sem hlaut Gullna ljónið á
Feneyjatvíæringnum 2019. Verkið
er stór manngerð baðströnd sem
verður komið fyrir í porti Hafnar-
hússins í Listasafni Reykjavíkur og
krefst þátttöku um hundrað sjálf-
boðaliða auk stórs hóps sem kemur
frá Litháen. „Þetta er tónverk sem
rúllar í fjóra tíma hvorn daginn,
fyrstu helgina á hátíðinni, sem er
hvítasunnan. Það fjallar eiginlega
um hvernig við fljótum sofandi að
feigðarósi í umhverfismálum.“
Sun & Sea er eitt af mörgum er-
lendum verkefnum en hlutfall ís-
lenskra og erlendra verka er yfir-
leitt nokkuð jafnt á Listahátíð. „Ég
er sérstaklega stolt af því hvað það
eru mörg verkefni í ár sem eru sam-
starfsverkefni íslensks listafólks og
erlends. Það eru mjög mörg dæmi
um það. Það er eitthvað sem
Listahátíð getur svo vel stutt við og
verið vettvangur fyrir. Við reynum
markvisst að grípa verkefni sem
eiga varla heima annars staðar,“
segir hún og bætir við að hátíðin
henti líka vel sem vettvangur fyrir
verkefni þar sem listgreinar mætast
á óvæntan hátt.
Viðburðir Listahátíðar fara fram
um alla borg og teygja sig auk þess
út fyrir borgarmörkin. „Við reynum
að teygja okkur eins langt og við
getum. Þótt þetta sé sannarlega
Listahátíð í Reykjavík þá er hún
ekki bara listahátíð Reykvíkinga.
Hún er listahátíðin okkar allra.
Stefnan er að reyna að hafa dag-
skrána þannig að allir geti fundið
eitthvað við sitt hæfi en ekki þó
þannig að allt sé fyrir alla.“
Vigdís var gestur Dagmála fyrr í
mánuðinum. Þá útgáfu viðtalsins má
finna á mbl.is.
Allt það besta úr listaheiminum
- Listahátíð í Reykjavík haldin 1.-19. júní - Þemað „Hinum megin“ má skilja á marga vegu
- Listrænn stjórnandi hátíðarinnar segist trúa á mátt listarinnar til þess að gera heiminn betri
Morgunblaðið/Hákon
Hátíðin „Stefnan er að reyna að hafa dagskrána þannig að allir geti fundið
eitthvað við sitt hæfi en ekki þó þannig að allt sé fyrir alla,“ segir Vigdís.
Aðgengi Dansverkið Every Body Electric fellur vel að áherslum skipuleggj-
enda hátíðarinnar um aðgengi og sýnileika ýmissa minnihlutahópa.
Sólarströnd Litháísku listakonurnar á bak við Sun & Sea hlutu Gullna ljón-
ið á Feneyjatvíæringnum 2019. Þær sýna verk sitt í Hafnarhúsi.
Tónlistarmaðurinn Justin Timber-
lake hefur selt safn laga sinna fyrir
hátt í þrettán milljarða íslenskra
króna eða rúmar 100 milljónir
bandaríkjadala. Fyrirtækið Hip-
gnosis Song Management, með að-
stoð fyrirtækisins Blackstone, hef-
ur fest kaup á lagasafninu en það
býður fjárfestum sínum að hagnast
á höfundarréttargreiðslum vin-
sælla laga eftir ýmsar stórstjörnur.
Samningurinn við Timberlake
gefur kaupendunum fulla stjórn á
rétti söngvarans á tvö hundruð
lögum sem hann hefur samið, einn
eða með öðrum. Um er að ræða lög
sem hann samdi á meðan hann var
meðlimur
’NSync og síðar
þegar hann
starfaði sjálf-
stætt. Hann er
þekktur fyrir lög
á borð við „Cry
Me a River“,
„Rock Your
Body“, „Sexy
Back“, „My
Love“, „What Goes Around …
Comes Around“, „Suit & Tie“ og
„Mirrors“. Söngvarinn segist
spenntur að vinna með Hipgnosis
og Merck Mercuriadis, stofnanda
fyrirtækisins.
Justin Timberlake selur lagasafn sitt
Justin Timberlake
Indverski rithöfundurinn Geetanjali
Shree og þýðandinn Daisy Rockwell
hlutu alþjóðlegu Booker-verðlaunin
fyrir skáldsöguna Tomb of Sand.
Verðlaunin eru veitt fyrir alþjóðleg
verk sem þýdd hafa verið á enska
tungu. Þetta er í fyrsta sinn sem
verðlaunin eru veitt bók sem þýdd er
úr hindí og í fyrsta sinn sem bók
skrifuð á einu af þeim tungumálum
sem töluð eru á Indlandi verður fyrir
valinu.
Tomb of Sand fjallar um áttræða
konu sem leggst í þunglyndi þegar
eiginmaður hennar deyr en rís síðan
upp úr því og hefur nýtt líf. Hún
ferðast til Pakistans og horfist þar í
augu við áföll unglingsáranna þegar
Indlandi var skipt upp. Þar lærir hún
að meta upp á nýtt hvað það er að
vera móðir, dóttir, kona og femínisti.
Frank Wynne, formaður dóm-
nefndar verðlaunanna, segir bókina
einstaklega fyndna og skemmtilega.
Sagan sé létt og heillandi, þrátt fyrir
efniviðinn.
Hin indverska Shree hefur skrifað
þrjár skáldsögur og nokkur smá-
sagnasöfn en Tomb of Sand er fyrsta
bók hennar sem gefin hefur verið út
í Bretlandi. Rockwell er myndlist-
arkona, rithöfundur og þýðandi frá
Bandaríkjunum sem hefur þýtt tölu-
vert bæði úr hindí og úrdú.
Ljósmynd/Wikipedia/R schein
Höfundurinn Geetanjali Shree.
Tomb of Sand, þýðing úr hindí, hlaut alþjóðlegu Booker-verðlaunin