Morgunblaðið - 03.06.2022, Blaðsíða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 3. JÚNÍ 2022
VINNINGASKRÁ
363 9570 16625 26529 36258 48339 60362 73015
1316 9602 16934 26873 37080 48536 60960 73474
2113 9630 17759 27777 37081 48957 61231 73924
2116 9721 17884 28159 37282 49415 62995 74325
2216 10144 18002 28198 37326 49457 63020 74604
2221 10219 18548 28339 37332 49853 63189 74829
2393 10476 19513 29126 37335 50478 63448 74852
2432 11298 19545 29224 37600 50896 63731 74886
2475 11372 20165 29316 37722 51025 64646 75124
2486 11415 20303 29525 38751 51316 64973 75239
3116 11636 20473 29558 39264 51457 65270 75255
3163 11771 20500 29680 39874 52621 66066 75286
3206 11930 20568 30012 40466 52758 66248 75317
3491 12002 20736 30311 41402 52763 66327 75448
3866 12136 20836 30539 41779 52770 66558 75449
4172 12147 21189 30845 42525 52964 67017 75466
4348 12196 21311 31397 42556 53064 67360 75487
4624 12665 21807 31477 43471 53082 67741 75659
5531 12693 21819 31541 43528 53446 68244 75823
5637 12792 22294 31862 43612 53980 68325 75922
5904 12933 23019 32192 43757 54284 68506 76152
5945 12977 24385 32589 43880 55179 68801 77041
5973 13295 24399 32671 43936 55253 68863 77082
6888 13849 24513 32894 43963 55425 68889 77374
6912 14417 24569 32990 43989 55511 69036 77436
7498 14583 24652 33022 44113 56888 69065 77869
7525 14584 24712 33165 44127 57373 69324 77873
7690 14703 24959 33554 44288 57429 70283 77939
7730 14705 25372 33788 44816 57646 70582 79155
7983 14716 25411 34484 45183 57651 70594 79396
8139 14775 25449 34736 45445 58972 70707 79444
8440 14885 25496 35087 45638 59125 70851
8610 15123 25912 35179 45811 59132 71047
8888 15528 25918 35335 46304 59354 71525
9403 15960 25952 35403 46312 59631 71933
9461 16260 26037 35559 47313 59669 72744
9469 16478 26487 35608 48175 60108 72803
753 12562 22810 31989 42316 50104 60989 72146
779 15253 23587 32001 42443 50629 62483 73038
1418 15761 24185 33074 42761 51358 62499 73792
1520 16010 25215 33796 44304 51638 63130 76193
2498 16798 25891 35000 44696 52625 65163 76431
3175 19071 25925 36692 45837 53661 66065 78599
3373 19723 26231 37132 45924 55442 66213 79402
3457 20049 26830 37630 46268 55742 66619 79488
4319 20838 27273 37829 46771 55754 67950 79685
5291 21431 27295 39539 47140 57578 68377
9712 21766 28124 40330 48562 58297 68576
12229 22447 30997 40860 49219 58689 69624
12378 22664 31210 41376 50085 60600 71200
Næstu útdrættir fara fram 9., 16., 23. & 30. júní 2022
Heimasíða: www.das.is
Vinningur
Kr. 15.000 Kr. 30.000 (tvöfaldur)
Vinningur
Kr. 25.000 Kr. 50.000 (tvöfaldur)
Vinningur
Kr. 150.000 Kr. 300.000 (tvöfaldur)
9234 30406 45622 48868 55784
Vinningur
Kr. 50.000 Kr. 100.000 (tvöfaldur)
4729 21511 33708 38464 50849 65408
7006 26500 33765 38615 54321 66403
10100 32183 35153 44130 60400 71013
20846 32199 37671 46532 62631 71271
Aðalv inningur
Kr. 2.000.000 Kr. 4.000.000 (tvöfaldur)
6 4 8 7 3
5. útdráttur 2. júní 2022
Árið 2017 var
ákveðið að fjölga borg-
arfulltrúum í Reykja-
vík úr 15 í 23 með til-
heyrandi kostnaði
fyrir borgarsjóð. Til
hvers? Jú, allt var það
gert í nafni lýðræðis
til þess að fleiri raddir
fengju að heyrast í
Reykjavík og auka
þannig lýðræðið í
borginni. Nú stöndum
við frammi fyrir árangri af auknu
lýðræði eftir tvennar kosningar og
getum virt árangurinn fyrir okkur í
ljósi sögunnar. Fyrir fjórum árum
þegar sjálfstæðismenn fengu átta
menn kjörna í borgarstjórn, eða um
35% talinna atkvæða, þá var hinn
gamli meirihluti Dags B. Eggerts-
sonar í Reykjavík kosinn burt með
afgerandi hætti. Eftir sem áður
tókst með undraverðum hætti að
halda lífi í þeim meirihluta með að-
stoð Viðreisnar, sem stendur vissu-
lega undir nafni í þeim efnum. Nú
hefur sá hinn sami flokkur, sem
skilgreinir sig sem hægriflokk, aft-
ur neitað að vinna til hægri og ekki
ólíklegt að hann hafi þar með lokið
sínu hlutverki í borgarpólitíkinni,
þar sem kjósendur hljóta að sjá að
honum er ekki treystandi fyrir sín-
um eigin gildum.
Árið 2018, eins og nú, stokkuðust
spilin þannig að sumir flokkar neit-
uðu öllu samstarfi við Sjálfstæðis-
flokkinn og útilokuðu þar með
ýmsa möguleika á samstarfi í borg-
inni og um leið þá fjölbreytni í
borgarstjórn sem fjölgun borg-
arfulltrúa átti að hafa í för með sér.
Eftir kosningarnar 14. maí sl. eru
þessir útilokunarflokkar á Sjálf-
stæðisflokkinn, Píratar og Sósíal-
istaflokkurinn, flokkar sem leggja
Sjálfstæðisflokkinn í eins konar ein-
elti, en einelti er ekkert annað en
ofbeldi og má þannig segja að þess-
ir flokkar stundi í raun ofbeldi
gegn lýðræðinu. Borgarpólitíkin
hefur skorið sig úr að þessu leyti
m.v. önnur sveitarfélög og virðist
hreinlega vera í tísku að vera á
móti Sjálfstæðisflokknum. Samfylk-
ingin hefur nú bætt um betur og
myndað bandalag við flokka í fölln-
um meirihluta, að
undanskildum Vinstri-
grænum, til þess eins
að útiloka eða blok-
kera Sjálfstæðisflokk-
inn, þannig að það fá-
ist ekki heyrt í
stærstu röddinni í
Reykjavík og það í
annað skiptið í röð.
Hvert er lýðræðið í
Reykjavík komið? Til-
gangur með fjölgun
borgarfulltrúa í
Reykjavík var að
hleypa fleiri sjón-
armiðum að, en hefur með tilkomu
þessara óábyrgu ofbeldisflokka og
blokkamyndunar snúist upp í and-
hverfu sína með þeirri afleiðingu að
sjónarmiðum sem flestir borgarbúa
aðhyllast hefur verið úthýst úr
borgarpólitíkinni. Ætli það myndi
ekki heyrast eitthvað ef t.d. Sam-
fylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn
útilokuðu báðir Pírata og Sósíalista
sem væru þar með útilokaðir frá
völdum í borginni? Svari hver fyrir
sig.
Flokkar sem lýsa því beinlínis yf-
ir að þeir geti ekki unnið með
ákveðnum flokkum eru um leið að
lýsa því yfir að þeir geti ekki tekið
tillit til sjónarmiða þess flokks og
þar með þess fólks sem kýs hann,
sem er í þessu tilfelli fjölmennastur
og stærsti einstaki hópurinn í
Reykjavík. Erfitt er að sjá hvernig
slíkir flokkar og forystumenn
þeirra geta yfirleitt sameinað ólík
sjónarmið og talað máli fjöldans.
Einmitt þess vegna á að útiloka þá
flokka og forystumenn þeirra alfar-
ið frá því að taka forsæti og stjórna
borginni, m.ö.o. verða borg-
arstjórar.
Einar Þorsteinsson, sem virðist
koma til dyranna eins og hann er
klæddur, á að stöðva viðræðurnar
við gamla meirihlutann og láta
hann horfast í augu við þá patt-
stöðu sem flokkarnir sjálfir bera
ábyrgð á eftir að hafa rottað sig
saman.
Ljóst er að Dagur B. virðist ekki
skynja sinn vitjunartíma þar sem
honum og hans stefnu var hafnað
bæði í kosningunum árið 2018 og
aftur nú árið 2022. Hann ætlar eftir
sem áður að reyna að hanga á vald-
inu eins og hundur á roði og virðist
tilbúinn að beita öllum brögðum til
þess að völdin renni honum ekki úr
greipum. Niðurstöður kosninganna
sýna aftur á móti að kallað var eftir
breytingum í borginni. Miðað við
stöðuna væri hreinlegast að flokk-
arnir sannmæltust um að kosið yrði
á milli gamla meirihlutans annars
vegar, þ.e Samfylkingar, Pírata og
Viðreisnar, og flokkanna sem vilja
breytingar, þ.e. Framsóknar, Sjálf-
stæðismanna og Flokks fólksins.
Vinstri-grænir og Sósíalistaflokk-
urinn eru hér ekki meðtaldir þar
sem þeir hafa hafnað samstarfi í
báðar áttir.
Þarna væru komnir tveir mjög
skýrir valkostir fyrir borgarbúa,
sem myndu örugglega vekja tölu-
verðan áhuga á kosningum aftur og
kalla fram metkosningaþátttöku.
Undir þessum pólitísku kringum-
stæðum gætu þessir tveir hópar
komið sér saman um að leyfa jafn-
vel rafræna kosningu til þess að fá
skjóta niðurstöðu. Sigurvegarinn
fengi skýrt umboð kjósenda.
Hverju sem fram vindur þá er
ljóst að fjölgun borgarfulltrúa úr 15
í 23 er hrein sóun á fjármunum
borgarinnar. Aðgerðin hefur al-
gjörlega misheppnast og í raun
snúist upp í andhverfu sína með
þeim afleiðingum að borgarpólitíkin
einkennist nú af glundroða og
sundrungu og hefur alið af sér lýð-
ræðislega þoku þar sem menn eins
og Dagur B. þrífast einstaklega vel,
en lýðræðið svíður hins vegar fyrir.
Eftir Guðlaug
Ö. Þorsteinsson » Fjölgun borgarfull-
trúa í Reykjavík,
sem var gerð til að
hleypa fleiri sjónar-
miðum að, hefur nú snú-
ist upp í andhverfu sína
því sjónarmiðum sem
flestir borgarbúa að-
hyllast hefur verið út-
hýst úr borgarpólitík-
inni.
Guðlaugur Ö.
Þorsteinsson
Höfundur er
rekstrarverkfræðingur.
gulli@trod.is
Lýðræði í Reykjavík?
Pétur Pétursson og
Jónas Elíasson hafa
mikið undir í bók sinni
Trú og vald í mann-
kynssögunni (2021).
Þar nýtur menntunar
þeirra, Pétur guðfræð-
ingur og félagsfræð-
ingur og Jónas verk-
fræðingur. Saga þeirra
hefst að fornu í
Egyptalandi, ríki sem
reisir hag sinn á áveitum í Níl, en þá
kemur sér betur að hafa sterka
stjórn með ein lög og rétt og einn
sið, sem er haldið uppi með eingyð-
istrú. Þeir rekja sögu viðleitni til
slíkrar stjórnar einvalds og eingyðis
í þeim heimshluta. Hér nýtur sín
verkfræði Jónasar og guðfræði Pét-
urs (gamla testamentið). Svo berst
sagan til Evrópu, þar sem kirkjan
undir stjórn í Róm vinnur um aldir
að margþættri samræmingu laga.
Eitt með öðru er það að færa refs-
ingu úr höndum ættarinnar til rík-
isins. Í því skyni voru vopn kölluð
inn á Íslandi á 16. öld, eins og ann-
ars í ríki Dana. Þá fékk ríkið einka-
rétt á ofbeldi með vopnavaldi. Ís-
lendingar fengu reyndar að gjalda
nýfengins vopnleysis og varn-
arleysis árið 1627 með ránum
manna sem gerðu út
frá Alsír.
Í hinu nýja réttarfari
einveldis konungs og
kirkjuvalds var hefnd
ekki ákveðin af skyldu-
liði þess sem átti sök,
heldur samkvæmt al-
mennum ákvæðum
laga. Höfundar minna
á ákvörðun alþingis um
ein lög og einn sið (árið
999) og um það hafi
munað verulega í rétt-
arfari. Síðan kemur
fram hjá þeim hvernig kirkjan beitir
sér fyrir almennum rétti og þá
miklu frekar en konungur. Þá kom
að því að konungur tók sér einkarétt
til ofbeldis, en höfðingjar voru af-
vopnaðir (seint á 16. öld). Þeir skýra
samspil almenns réttarfars og
kristni. Þeir telja helgi valdsins hafa
haldist þrátt fyrir skýr ákvæði um
aðgreiningu veraldlegs valds og
trúarbragða og enda þótt þegar í tíð
upplýsingar á 18. öld sé farið að tala
um afhelgun valds. – Umfjöllun Jón-
asar og Péturs nær ekki til fram-
rásar heimsvaldsins á líðandi stund.
Höfundarleit Njálu í nýju ljósi
Það kann að þykja óvænt, að höf-
undar tengja ritun Njálu því réttar-
fari sem kemst á á Íslandi með at-
beina kirkjunnar. Þeir benda á, að
ritun Njálu sé mikið og dýrt verk,
og telja að tilgangurinn með sög-
unni sé að kenna með dæmum
hvernig illa fari þegar lög eru óvirt
til að útkljá deilumál, heldur ráði afl
og geðþótti. Í því sambandi má
benda á, að hingað kom fyrir nokkr-
um árum David Friedman, fjöl-
menntaður maður frá Kaliforníu, og
flutti erindi um Njálu í Háskólanum.
Friedman hélt því fram að Njála
væri dæmasafn um það til hvers það
leiði að óvirða lög, en hann setti rit-
un Njálu ekki í það samhengi sem
Jónas og Pétur gera, á það minntist
hann ekki. Þeir segja að leitin að
höfundi Njálu verði leit að þeim sem
vildi flytja þann boðskap sem að
framan greinir, að best fari á að
einn réttur ráði í landinu, og hafði
efni á því, og það hafi verið kirkjan.
Það er sjaldan, að svo margbrotið
og djúpstætt rit sé samið hér á
landi.
Trúarbrögð og
valdsbrögð í aldanna rás
Eftir Björn S.
Stefánsson » Bókin lýsir hvernig
ríki með einvald
konungs og eingyðistrú
verður til og síðan sam-
spili trúarbragða og rík-
isvalds um árþúsundir.
Björn S. Stefánsson
Höfundur er dr. scient.
Allt um sjávarútveg