Morgunblaðið - 20.07.2022, Qupperneq 4

4 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 2022
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
„Það hefur greinilega orðið hrun í
súlustofninum í Eldey. Í júlí í fyrra
voru um og yfir 300 fuglar fyrir
framan vefmyndavélina en nú eru
þeir rúmlega 100,“ segir Sigurður
Harðarson rafeindavirki. Hann hef-
ur umsjón með vefmyndavél í Eld-
ey. Myndir úr henni sjást á eldey.is.
Líklegasta skýringin er fuglaflensa.
„Ég sé ekki heldur neina súlu-
unga á myndinni. Þá hef ég ekki séð
neina nýja dauða fugla undanfarið
eins og var á tímabili. Maður sá allt-
af nýja og nýja dauða fugla,“ segir
Sigurður. Fuglshræin hverfa ofan í
drulluna á milli hraukanna sem súl-
an situr á. Þar er mikill fuglaskítur
og hræin virðast rotna mjög hratt.
„Það voru dauðir fuglar beint fyr-
ir framan myndavélina. Ég sé að-
eins móta fyrir þeim nú, vegna þess
að ég veit hvar þeir eru. Það er varla
hægt að sjá neitt lengur af fugl-
inum.“
Sigurður kvaðst nýlega hafa rætt
við skipstjóra sem rær frá Keflavík.
„Hann sagði að þeir sæju dauðar
súlur úti um allt í Faxaflóanum,
fljótandi á sjónum. Það voru að jafn-
aði um 40.000 súlur í Eldey. Ef við
gefum okkur að 30% af þeim hafi
drepist, þá er það gríðarlegur
fjöldi,“ segir Sigurður.
Súludauða hefur einnig orðið vart
í Færeyjum. Þar hafa einnig fundist
margir dauðir skúmar og er dauði
þeirra rakinn til fuglaflensunnar.
Gott ástand í Eyjum
Erpur Snær Hansen, forstöðu-
maður Náttúrustofu Suðurlands, fór
nýlega um allar úteyjar Vestmanna-
eyja og þar var súluvarp í góðu
standi.
„Þetta er svipað og menn sjá á
Nýfundnalandi. Þar eru örfáar sjó-
fuglabyggðir, þar sem er mikið um
dauða fugla en ekki í öðrum,“ segir
Erpur. „Þeir eru líka farnir að sjá
langvíur, álkur og lunda drepast og
fljóta dauða á sjónum við Nýfundna-
land eftir að hafa fengið fuglaflensu.
Hún hefur verið mjög svæsin á Bret-
landseyjum og eins í Noregi. Fugl-
arnir okkar virðast almennt hafa
sloppið vel hingað til, nema súlurnar
í Eldey.“
Erpur er nú í lundarallinu og var í
Grímsey í gær. „Hér eru allir klettar
fullir af fugli og það var eins í júní.
Ég keyrði eftir Landeyjasandi í maí
og júní til að sjá hvort eitthvað hefði
rekið þar af hræjum. Við höfum
fylgst með ástandinu þar í tvö ár.
Það var ekkert óvenjulegt að sjá nú
og ekkert meira rekið af dauðum
fuglum en venjulega.“
Mikið hefur drepist af súlu í Eldey
- Ástæðan líklega fuglaflensa - Dauðar súlur á Faxaflóa - Gott ástand í súlubyggðum í Eyjum
Ljósmynd/eldey.is
Eldey Mikið var af fugli og ungum framan við myndavélina í júlí 2021.
Ljósmynd/eldey.is
Júlí 2022 Nú eru mun færri fuglar og engir ungar framan við myndavélina.
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Sigurgeir Svanbergsson gefur sér
að sig taki fimm til sex klukkusundir
að synda frá Vestmannaeyjum upp á
Landeyjasand. Að því hefur hann
stefnt síðustu mánuði og nú nálgast
stóra stundin. Upphafleg áætlun var
að synda á morgun, fimmtudag, en
þar sem spáð er rigningu og hugs-
anlega gjólu er ekki ósennilegt að
frekar verði farið á laugardag.
Áheitum er safnað með sundinu og
renna þau til Barnaheilla. Fram-
lögin nýtast til að styðja við börn á
stríðshrjáðum svæðum.
Undirbúningur og
stífar æfingar
„Sjósundi fylgir að fylgjast þarf
vel með veðri og öðrum síbreyti-
legum aðstæðum. Stórir áfangar
eins og nú eru framundan krefjast
líka mikils undirbúnings og stífra
æfinga, eins og ég hef stundað að
undanförnu,“ segir Sigurgeir. Á síð-
asta ári synti hann af Kjalarnesi yfir
Kollafjörð og tók land í Bryggju-
hverfinu í Reykjavík. Það verkefni
segir okkar maður að hafi skilað sér
góðri þjálfun og miklum lærdómi –
og fyrir vikið sé hann í góðum fær-
um fyrir næsta verkefni.
„Úti fyrir suðurströndinni liggja
sjávarstraumar frá austri til vesturs.
Þetta eru miklir kraftar sem geta
hrakið til dæmis sjósundsfólk til og
frá, svo miklu munar. Samkvæmt
því kom best út að synda frá Eyjum
til lands, þá með því sem næst
óendanlega suðurströndina fyrir
framan sig. Landtaka ætti að vera
auðveldari þannig,“ segir Sigurgeir.
Í föruneyti hans í sundinu verður
mannskapur sem vel þekkir til stað-
hátta, bæði á slöngubát og kajak.
Liðsmenn Björgunarfélags Vest-
mannaeyja verða heldur ekki langt
undan.
„Fari ég á fimmtudag legg ég af
stað frá Eiðinu í Eyjum laust eftir
hádegi. Verði laugardagurinn hins
vegar niðurstaðan, yrði farið síðdeg-
is, en þar ráða sjávarföll og hvernig
straumar verða.“
Hitinn í heilann
Um þrjú ár eru síðan Sigurgeir
byrjaði að stunda sjósund. Hann seg-
ir að á barnsaldri hafi sér alltaf
fundist gaman að busla í lækjum og
vötnum og því verið fljótur að kom-
ast á bragðið, þegar hann kynntist
töfrum þess að synda í sjó. „Ég bý
austur á Eskifirði og segjast verður
að aðstæður þar eru ekki sem best-
ar, sjórinn aðeins fjögurra til fimm
gráðu heitur. Hér fyrir sunnan er
hitinn hins vegar 11 til 12 gráður.
Því finnst mér ég nánast vera kom-
inn til sólarlanda þegar ég æfi hér
fyrir sunnan, eins og gert hefur ver-
ið stíft síðustu daga. Þar koma
sterkt inn Nauthólsvík og Fossvog-
urinn, sem ég syndi jafnt þveran og
endilangan,“ segir Sigurgeir.
„Svo má líka segja að svaml í köld-
um sjó sé engu líkt. Andstæðurnar
eru skarpar og líkamsstarfsemin
breytist. Hitinn í líkamanum fer
beint upp í heila meðan á sundi
stendur og slíkt skapar í raun alveg
einstaka tilfinningu. Þess vegna
hlakka ég mikið til Eyjasunds.“
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Sund Sigurgeir er þess albúinn að leggja í Eyjasund og hefur í æfingum gefið sig að skriðsundi. Hann býr austur á
landi en er kominn í bæinn og safnar sér nú saman fyrir verkefnið. Átti í gær gæðastund með Erlu Dís dóttur sinni.
Eyjasundið háð veðri og sjávarföllum
Ljósmynd/Aðsend
- Sigurgeir legg-
ur senn á djúpið
- Beðið er færis
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Til stendur á næstu vikum að rífa
einn af þremur bröggum sem standa
á baklóð við
Austurveg í mið-
bænum á Hvols-
velli. Í fyllingu
tímans á raunar
að rífa alla bragg-
ana og lóðin sem
þeir standa á
verður tekin und-
ir nýjar verslun-
ar- og þjón-
ustubyggingar.
Mikil eftirspurn er nú eftir slíku
húsnæði á Hvolsvelli og mikilvægt
er að svara kalli þar um, segir Anton
Kári Halldórsson, sveitarstjóri í
Rangárþingi eystra.
Sveitamarkaður hafi aðstöðu
Braggarnir þrír voru reistir fyrir
áratugum af Kaupfélagi Rang-
æinga, sem þá var og hét. Þeir voru
lengi pakkhús, hvar fengust meðal
annars ýmsar vörur til landbúnaðar,
sem bændur í nærliggjandi sveitum
nýttu sér. Seinna var verslun Húsa-
smiðjunnar í bröggunum. Í einum
þeirra er nú markaður með ýmsar
vörur smáframleiðaenda á svæðinu.
„Nú verður að segjast eins og er
að braggarnir eru ónýtir. Til að
mynda er allt burðarvirki þeirra
ryðgað í gegn,“ segir Anton Kári.
„Við byrjum því á að rífa einn
bragganna og annan að hluta til.
Látum þó einn standa áfram, svo
sveitamarkaðurinn, sem er mikil-
væg starfsemi, hafi áfram aðstöðu.“
Verslanir, veitingahús og íbúðir
Nýtt deiliskipulag fyrir miðbæinn
á Hvolsvelli var samþykkt fyrir
þremur árum. Samkvæmt því verð-
ur útbúin gata að baki Austurvegi,
sem er aðalgata bæjarins og hluti af
Hringveginum. „Á þessu nýja mið-
bæjarsvæði sjáum við fyrir okkur að
verði einnar til þriggja hæða hús
þar sem gætu verið til dæmis veit-
ingastaðir, litlar verslanir og í ein-
hverjum tilvikum íbúðir. Slíkt hús-
næði er mikilvægt að fá hér, enda í
samræmi við þá þróun hér í byggð-
arlaginu sem við viljum sjá,“ segir
Anton Kári um framvindu þessara
mála sem hafa verið lengi í deigl-
unni.
Auglýst hefur verið eftir tilboðum
í niðurrif braggans – og því fylgir að
fyrirtækið sem verkefnið fær myndi
einnig annast gatnagerð og aðra
jarðvinnu á svæðinu. Ætlunin er síð-
an sú að hefjast megi handa við
byggingaframkvæmdir á svæðinu
undir lok þess árs eða á fyrri hluta
þess næsta.
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Byggingar Braggarnir þrír, lengi pakkhús Kaupfélags Rangæinga, hafa sett svip sinn á Hvolsvöll. Sá þeirra sem er
lengst hér til hægri verður rifinn fljótlega og hinir síðar. Frábært byggingarsvæði á allra besta stað opnast með því.
Braggi rifinn
og svæðið rýmt
- Nýr miðbær er í mótun á Hvolsvelli
Anton Kári
Halldórsson