Morgunblaðið - 20.07.2022, Qupperneq 12

12
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 2022
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Mikill er
máttur
Pútíns, ef
marka má að um
langt skeið hefur
hann verið skálka-
skjól fyrir margra
þjóðarleiðtoga,
gangi ekki allt í haginn. Geri
þeir mistök eða séu óþægi-
lega langt frá því að efna há-
stemmd loforð, sem hjálpuðu
þeim í kosningum, skal Pútín
leika stóra rullu í þeim hrak-
förum öllum.
Þegar Donald Trump sigr-
aði nokkuð óvænt í kosning-
um var sett upp gríðarlega
langt og snúið leikrit um
samantekin ráð þeirra
Trumps og Pútíns og samsæri
um að tryggja slíka niður-
stöðu. Tugir saksóknara og
löglærðra aðstoðarmanna
undir forystu fyrrum for-
stjóra FBI voru látnir liggja
yfir þeim „ásökunum og yfir-
heyrslum“ á þriðja ár! Helstu
fjölmiðlar vestra, kenndir við
meginstraum fjölmiðlunar í
landinu, að ógleymdum „stór-
blöðunum tveimur“, Wash-
ington Post og New York
Times, tóku virkan þátt í
leiknum með birtingu lekinna
frétta, stundum vikulega, frá
sérstaklega áreiðanlegum
heimildum, enda „stór-
blöðum“ varla trúað til ann-
ars.
Allt var þetta á sandi byggt
og fyrrnefndum fjölmiðlum til
hneisu. Á daginn kom að
kosningastjórn
Hillary Clinton
hafði pantað þessa
samsuðu í
skýrsluformi um
mótframbjóðand-
ann frá fyrrum
breskum njósnara
og greitt fyrir.
Biden ákvað með forseta-
tilskipun, á fyrstu dögum í
embætti, að leggja stein í
götu þess að Bandaríkin væru
áfram sjálfbær í olíufram-
leiðslu. Verð eldsneytis í
Bandaríkjunum hefur rokið
upp úr öllu valdi, en sú verð-
hækkun, segir Biden, er
„Pútín að kenna“ en ekki
ákvörðunum hans sjálfs!
Verðbólga í Bandaríkjunum
er að sögn Bidens einnig al-
farið sök Pútíns, en Powell,
seðlabankastjóri Bandaríkj-
anna, blés á þá kenningu við
yfirheyrslu á þingi. Verðbólg-
an hafi verið komin á fulla
ferð, löngu fyrir innrás
Rússa, og stafi fyrst og síðast
af ógætilegum fjárlaga-
sprengingum sem álpast var
í.
Tæknikratastjórn Marios
Draghi, forsætisráðherra
Ítalíu, virðist nú riða til falls,
en um það verður kosið á
þingi í dag, miðvikudag. Þeir,
sem vilja verja Draghi falli,
segja að aðförin að stjórn
hans sé gerð til að styrkja
stöðu Pútíns í stríði hans við
Úkraínu og þykir betra að
veifa röngu tré en öngvu.
Fokið er í flest skjól
önnur en þau sem
Pútín „mikli“ er
sagður veita skálk-
um nær og fjær.}
Er Pútín skjól skálka?
S
igurður Ingi Jóhannsson innviða-
ráðherra, boðar frumvarp um
gjaldtöku í jarðgöngum landsins.
Þessum nýju sköttum er ætlað að
standa undir kostnaði við Fjarð-
arheiðargöng og að nokkru leyti öðrum jarð-
göngum einnig. Eftir sigurgöngu Framsókn-
arflokksins í sl. alþingiskosningum, kemur á
óvart að Sigurður Ingi þakki landsmönnum
stuðninginn með því að boða aukna skatt-
píningu. Flokkur fólksins var stofnaður til
þess að berjast fyrir auknum réttindum og
bættum kjörum þeirra sem höllustum fæti
standa í samfélaginu og munum við aldrei
hvika frá þeim markmiðum okkar. Flokkur
fólksins mótmælir því harðlega þessum vilja
ráðherrans til enn frekari skattlagningar, sem er
hrein og klár atlaga að möguleikum fátæks fólks til
ferðalaga innanlands. Fólksins sem á engan kost á að
kaupa sér fínar utanlandsferðir.
Íslenskir skattgreiðendur greiða nú þegar vel yfir
70 milljarða króna til ríkisins árlega í álögur og gjald-
töku af ýmsum toga vegna bifreiðaeignar sinnar. Það
er víst ekki nóg, því nú ætlar ríkisstjórnin að bæta
við enn einum skattaliðnum á þá sem ferðast innan-
lands. Mér er með öllu fyrirmunað að skilja hvers
vegna þessir gífurlegu fjármunir, sem ríkissjóður inn-
heimtir af bílaflotanum okkar, hafa ekki verið nýttir
til endurbóta, viðhalds og uppbyggingar samgöngu-
mannvirkja í miklum mun meira mæli en
raun ber vitni. Ef Sigurð Inga skortir enn
fé til framkvæmda, þá væri ekki úr vegi að
þjóðin fengi frekari rentur af sjávar-
auðlind sinni og þó fyrr hefði verið. Allt
annað en aukna gjaldtöku á almenning.
Fjöldi fólks býr við það stóran hluta
ársins að eiga þess ekki kost að ferðast á
milli byggðarlaga á öruggan hátt. Ef
skattleggja á íbúa landsbyggðarinnar um-
fram aðra, fyrir það eitt að ferðast með
öruggum hætti milli byggða, þá er það
ekkert annað en mismunun á grundvelli
búsetu.
Kjarni vandans er áberandi skeytingar-
leysi stjórnvalda gagnvart aðstæðum fólks,
sérstaklega þeirra sem eru að sligast nú þegar undan
skattaokri og dýrtíð sem á sér fáar hliðstæður á
byggðu bóli. Einstaklingar af holdi og blóði með til-
finningar, vonir og þrár um betra líf. Ekki lífvana
súlurit eða Excel-skjöl á tölvuskjá í einhverju ráðu-
neytinu. Það ætti að vera forgangsverkefni stjórn-
valda að losa þetta fólk úr köldum faðmi skilnings-
vana kerfis. Jarðgöng eru frábær, svo lengi sem þau
leggja ekki auknar álögur á efnalítið fólk. Það er ekki
nóg að klippa á borða við hátíðlega athöfn. Sanngirni
og réttlæti þarf að ráða för.
Inga Sæland
Pistill
Óverjandi skattpíning
Höfundur er formaður Flokks fólksins
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
Verðbólga í ríkj-
um Evrópu-
sambandsins er
tæp tíu prósent og
á evrusvæðinu tæp
níu prósent. Verð-
bólgan í Bandaríkj-
unum er svipuð. Þar hefur ver-
ið gripið til verulegra
vaxtahækkana, ólíkt því sem
gert hefur verið í seðlabanka
evrunnar, enda verið talið að
efnahagsástandið þar standi
ekki undir vaxtahækkunum.
Ekki er ólíklegt að þetta breyt-
ist á fimmtudag, þegar næsta
vaxtaákvörðun verður tekin
fyrir evrusvæðið. Seðlabankinn
þar á orðið erfitt með að láta
eins og verðbólgan komi hon-
um ekki við og megi óáreitt
fara í tveggja stafa tölu.
Verðbólgan hér á landi er á
svipuðu róli og í Evrópu og
Bandaríkjunum, en ástæður
hennar eru að hluta til aðrar.
Orkuverð hefur snarhækkað
erlendis og hefur mest um
hækkun verðbólgunnar að
segja, bæði í Bandaríkjunum
og Evrópu. Hér á landi er það
hins vegar ekki orkan sem
veldur verðbólg-
unni. Í staðinn er
það að stórum
hluta húsnæðis-
skortur í boði
meirihlutans í
Reykjavík.
En hækkar ekki olían hér á
landi líkt og erlendis, kynni
einhver að spyrja. Svarið er
vissulega jú, það hækkar hér,
eins og sjá má á bensínstöðv-
unum. En orka er ekki aðeins
innflutt jarðefnaeldsneyti,
fjarri því. Hér á landi er hún að
stærstum hluta innlend raf-
orka úr vatnsföllum og heitt
vatn úr iðrum jarðar.
Væri Ísland tengt orkumark-
aði Evrópusambandsins, væri
verðbólgan talsvert hærri hér á
landi. Ef Ísland þyrfti ekki að
búa við meirihlutann í Reykja-
vík væri verðbólgan nær því
sem hún er í Sviss, þar sem hún
er rúm þrjú prósent. Sviss hef-
ur einnig borið gæfu til að vera
ekki beintengt orkumark-
aðnum evrópska og þarf því
ekki að þola höggið af hækk-
andi orkuverði með sama hætti
og ríki Evrópusambandsins.
Innlend orka
og sjálfstæður
orkumarkaður
kemur sér vel}
Verðbólgan gæti verið verri
BAKSVIÐ
Andrés Magnússon
andres@mbl.is
Þ
rátt fyrir að hitasvækjan sé
að gera út af við megin-
landsbúa Evrópu þessi
dægrin, þá hafa þeir þó
ekki síður áhyggjur af kuldunum á
vetri komanda, því það kemur vetur
og þessi á eftir að verða kaldari en
vanalega vegna orkukreppu.
Mikið er látið með að fólk geispi
golunni í hitabylgjum, en í Evrópu
krókna árlega margfalt fleiri úr
kulda, einkum gamalt, efnalítið fólk.
Það er þó ekki það eitt sem hryllir
sig við vetrinum, stjórnmálastéttin
er sem lömuð og það hriktir í
fjármálamörkuðum.
Áðurnefnda orkukreppu má eink-
um rekja til innrásar Rússa í Úkra-
ínu, sem hófst fyrir fimm mánuðum,
og mun hafa bein eða óbein áhrif um
gervalla Evrópu. Þar er Þýskaland í
sérflokki, en sú efnahagsaflvél meg-
inlandsins má heita ofurseld rúss-
neskri orku og þrátt fyrir ótal við-
varanir, árum saman, létu þýskir
valdhafar í öllum helstu stjórnmála-
flokkum sér þær í léttu rúmi liggja.
Hrollvekjandi viðvörun
Orkukreppan snertir þó ekki
Þýskaland eitt eða aðeins Evrópu,
því Alþjóðaorkumálastofnunin (IEA)
gaf á mánudag út hrollvekjandi við-
vörun um að í fyrsta sinn í sögunni
vofði yfir orkukreppa á heimsvísu og
hún myndi reynast Evrópu einkar
erfið.
Dr. Fatih Birol, framkvæmda-
stjóri IEA, sagði að evrópsk ríki
yrðu að taka höndum saman til þess
að afstýra skorti á jarðgasi til húshit-
unar á komandi vetri vegna minnk-
andi framboðs á rússnesku gasi. Það
er nú þegar aðeins um 40% af því
sem vant er.
Dr. Birol minnti á að stofnunin
hefði varað við þessari stöðu í sept-
ember í fyrra, löngu áður en til inn-
rásar Rússa kom, en að ríki Evrópu-
sambandsins hefðu ekki brugðist við
svo nokkru næmi.
Nú sé hins vegar raunveruleg
hætta á að Vladímír Pútín skrúfi al-
veg fyrir gasið til Evrópu, til þess að
knýja Þjóðverja til undirgefni. Það
mun reynast alvarlegt högg fyrir at-
vinnulíf og grafalvarlegt fyrir heim-
ili, jafnvel þó svo þeir gefist skjótt
upp gagnvart Rússum.
IEA segir að ekki verði hjá því
komist að minnka orkunotkun veru-
lega, hvað sem líður tilraunum til
þess að tryggja jarðgas annars stað-
ar frá. Og það kemur niður á þjóð-
arframleiðslunni þegar í stað. Skrúfi
Rússar ekki frá Nordstream gas-
leiðslunni aftur núna í vikunni, er
hætt við að iðnaðarframleiðsla drag-
ist saman um 30-60%, sem væri nán-
ast rothögg fyrir þýskt efnahagslíf.
Áhrif um allan heim
Aðrar ráðstafanir, svo sem
skömmtun eða orkuuppboð, fælu í
sér þrengingar, sem Þjóðverjar hafa
ekki upplifað síðan í Seinna stríði.
Samt sem áður er þetta rétti tím-
inn til þess að grípa til slíkra ráða í
Þýskalandi og fleiri ríkjum Evrópu-
sambandsins, til þess að eiga von
um að geta birgt sig nægilega upp af
gasi fyrir veturinn ef Pútín skyldi
loka á allt gas um leið og kólna fer.
En þetta á ekki aðeins við um þau
lönd, sem eru háð rússnesku gasi,
enda orkumarkaðir mjög samofnir.
Jafnvel Norðmenn – með sína gnótt
af olíu, gasi og raforku frá fall-
vötnum – velta fyrir sér skömmtun
á raforku. Ekkert ríki fer varhluta
af alþjóðlegri orkukreppu, sem
snýst ekki síður um þjóðaröryggi en
framboð og eftirspurn. Komandi
vetrarhörkur geta reynst dauðans
alvara.
Rússneskar vetrar-
hörkur bíða Evrópu
Ina Fassbender/AFP
Þýskaland Á síðustu dögum hafa þýskar orkuveitur þurft að ræsa aftur
gömul kolaorkuver, líkt og þetta skammt frá Köln, við lítinn fögnuð.
Vestur-Þjóðverjar hófu orku-
kaup frá Sovétríkjunum árið
1970, í nafni Ostpolitik, þíðu í
von um að viðskipti gætu mild-
að einræðisöflin. Þeirri sjálfs-
blekkingu var við haldið fram á
þetta ár, þrátt fyrir ótal viðvar-
anir. Eina afleiðingin er sú að
þýskt efnahagslíf og velferð
milljóna Þjóðverja er háð duttl-
ungum valdhafa í Kreml.
Þjóðverjar fluttu í fyrra inn
55% af jarðgasi, 35% olíu og
45% kola inn frá Rússum og
borga þannig fyrir hernað
Rússa gegn Úkraínu.
Þýska efna-
hagsklúðrið
ORKUKAUP ÞJÓÐVERJA
AFP
Jarðgas er mikið notað sem beinn
orkugjafi og til vatns- og húshitunar
.