Morgunblaðið - Sunnudagur - 19.06.2022, Blaðsíða 15

Morgunblaðið/Eggert
Hluti fíkniefnanna
sem lögregla hald-
lagði á dögunum.
Morgunblaðið/Eggert
legir borgarar þurfi að hafa áhyggjur af of-
beldi en á móti kemur að maður veit ekki
hvaða mynd þeir hafa af venjulegum borg-
urum. Dílerarnir ráða för, hvar efnin eru seld
og afhent og opinber neytendavernd er engin.
Ótti við afskipti lögreglu virðist sömuleiðis lít-
ill.“
Viðskiptin orðin dulkóðuð
Að sögn Helga var Facebook virkur miðill í
viðskiptum með fíkniefni og þar mátti um
tíma finna um 30 lokaða hópa með þúsundir
meðlima. „Markaðssetningin var líka ágeng.
Birtar voru lokkandi auglýsingar um fíkni-
efni, alla flóruna, og engu líkara en fagmenn
stæðu að baki. Maður varð alveg gáttaður.
Facebook er ekki notuð í dag og viðskiptin á
netinu hafa meira og minna færst yfir á dul-
kóðuð svæði. Þessir aðilar eru vanir að laga
sig að aðstæðum enda þurfa þeir alltaf að
vera einu skrefi á undan lögreglunni. Fíkni-
efnasalar haga sér á margan hátt eins og
amöbur.“
Það er borin von að útrýma fíkniefnum, um
það eru flestir sammála, og Helgi segir hlut-
verk lögreglu að reyna að höggva í framboðið,
með því að uppræta sölu, framleiðslu og inn-
flutning á efnum og senda þannig út skýr
skilaboð. Það hafi verið gert með myndar-
legum hætti nú og fleiri dæmi séu um slíkar
aðgerðir, eins og Skútumálið og Stóra fíkni-
efnamálið um aldamótin. „Þetta nýja mál mun
vafalítið hafa tímabundin áhrif á markaðinn
en mín skoðun er sú að þau muni ekki vara
lengi. Markaðurinn mun fljótt ná jafnvægi
aftur.“
Hann segir ýmislegt hægt að læra af þjóð-
um sem séu frjálslyndari gagnvart fíkni-
efnum, eins og Hollendingum. „Umburð-
arlyndið er meira þar gagnvart neyslu
vægari efna en á móti kemur að Hollend-
ingar eru að haldleggja einna mest af fíkni-
efnum allra þjóða í Vestur-Evrópu; þeir eru
mjög harðir gagnvart ólöglegri sölu og
dreifingu.“
Neyslan í reynd mjög lítil
Oft er sagt að stríðið gegn fíkniefnum sé tapað
en Helgi er þeirrar skoðunar að það sé orðum
aukið. „Þegar allt kemur til alls er fíkniefna-
neysla á Íslandi í reynd mjög lítil og miklu
minni en til dæmis áfengisneysla. Hugsanlega
er pottlok á þessum markaði sem bannið veitir
þótt andstaðan við fíkniefni sé einnig félags-
og menningarleg. Brýnast er að nálgast betur
fólk með fíknivanda eins og þau sem sprauta
sig í æð og huga að forvörnum. Eldra fólkið
hefur mun meiri áhyggjur af fíkniefnum en
það yngra enda með börnin og barnabörnin sín
í huga stundum í neyslu. Yngra fólkið hefur
minni áhyggjur.“
Helgi minnir á að dregið hafi úr áfengis-
vanda ungs fólks eftir að bjórinn var leyfður
árið 1989, auk þess sem verulega hafi dregið úr
tóbaksnotkun án refsilíkansins. Í dag fer ís-
lenska forvarnarmódelið Planet Youth sigur-
för um heiminn þar sem refsivöndurinn kemur
hvergi við sögu. Forvarnir skipti því óneitan-
lega miklu máli.
– Er eitthvað sem lögregla getur gert sem
hún er ekki að gera nú þegar? Erum við að
missa af einhverjum tækifærum?
„Lögreglan er einfaldlega að fylgja lögum
landsins. Í grunninn vinnur hún eins og lög-
reglan í nágrannalöndunum og eins og þetta
nýja mál sýnir er góð samvinna í gangi við til
dæmis Europol. Eigi að skipta um kúrs er það
fyrst og fremst pólitísk spurning.“
Að áliti Helga er árangursríkast að heyja
þessa baráttu á alþjóðavettvangi í góðu sam-
starfi við aðrar þjóðir. „Ísland, sem nýbúið er
að leyfa bjór, er ekki líklegur brautryðjandi að
breyttri fíkniefnapólitík, þótt hægt sé að taka
smærri skref. Þetta er alþjóðlegur vandi og
farsælast að leysa hann í samstarfi við aðrar
þjóðir.“
Morgunblaðið/Golli
19.6. 2022 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 15