Austurglugginn - 02.09.2011, Side 9

FRÉTTIR ÚR FLJÓTSDALSSTÖÐ
Sjálfbærniverkefni Alcoa Fjarðaáls og Landsvirkjunar var komið
á laggirnar árið 2004 í upphafi framkvæmda við byggingu álvers
Fjarðaáls og Kárahnjúkavirkjunar. Markmiðið með verkefninu var
að styðja hugmyndafræði um sjálfbæra þróun og fylgjast með áhrifum
framkvæmda við Kárahnjúkavirkjun og álverið á Reyðarfirði á sam-
félag, umhverfi og efnahag á Austurlandi.
Hugtakið sjálfbær þróun var fyrst kynnt til sögunnar í skýrslu
Sameinuðu þjóðanna um umhverfi og þróun sem kom út árið 1987
en þar var hugtakið skilgreint sem: „Mannleg starfsemi sem full-
nægir þörfum samtímans án þess að draga úr möguleikum fram-
tíðarkynslóða til að fullnægja sínum þörfum.“ Þegar sjálfbærniverk-
efninu hér fyrir austan var komið af stað, eins og áður sagði árið
2004, hafði hvorugt fyrirtækjanna, Alcoa Fjarðaál og Landsvirkjun,
forskrift að því hvernig staðið skyldi að því og kom fljótlega í ljós
að þar var um frumkvöðlastarf að ræða, ekki eingöngu hér á landi
heldur á heimsvísu. Ráðnir voru íslenskir og erlendir ráðgjafar til
aðstoðar við verkefnið auk þess sem fyrirtækin fengu
til liðs við sig fulltrúa ýmissa hópa, bæði með og á
móti framkvæmdunum, og var þannig myndaður
samráðshópur sem vann að verkefninu.
Yfirlýsing um vilja
Notkun hugtakanna sjálfbær þróun og sjálfbærni
felur ekki í sér yfirlýsingu um að framkvæmdir og
rekstur fyrirtækjanna séu eða verði sjálfbærar heldur
felst í þeim vilji fyrirtækjanna að fylgja þeirri stefnu
að framkvæmdir og rekstur falli sem best að hug-
myndafræði sjálfbærrar þróunar og hafa fyrirtækin því
mótað stefnumið í samræmi við það. Miðar sú stefna
að því að virða skoðanir fólks og vernda þá sem bæði
vinna fyrir fyrirtækin og búa í þeim samfélögum sem
fyrirtækin starfa. Þá miðar hún einnig að því að hafa uppbyggileg
áhrif á samfélagið, stuðla að langtíma efnahagslegum ábata, nýta
auðlindir með hagkvæmum hætti og nota hreinni framleiðslutækni,
viðhalda líffræðilegri fjölbreytni og heilbrigði vistkerfa, taka tillit
til þarfa núlifandi og komandi kynslóða, hvetja til samstarfs við
hagsmunaaðila og sýna ábyrgð og góða stjórnun.
Sjálfbærnivísar
Við mælingar á sjálfbærni eru notaðir svokallaðir sjálfbærnivísar
sem eiga að endurspegla hinar þrjár stoðir sjálfbærrar þróunar, þ.e.
samfélag, umhverfi og efnahag. Sextán samfélagsvísar voru mót-
aðir og teknir til vöktunar í sjálfbærniverkefninu á Austurlandi og
má þar nefna kynjahlutfall í vinnuafli, ánægju starfsfólks, öryggi
starfsfólks, menntun og þjálfun, samfélagslega virkni starfsfólks
o. s. frv. Þá voru 24 umhverfisvísar mótaðir og teknir til vöktunar
og má þar nefna gæði grunnvatns og yfirborðsvatns við álver,
rennsli fossa, magn og meðhöndlun úrgangs, hljóðmengun við
Fjarðaál og í Reyðarfirði, rykmistur o. s. frv.
Fimm efnahagsvísar voru ennfremur mótaðir en
þeir snúa að ferðaþjónustu, útflutningi Fjarðaáls,
efnahagslegum ábata við þjóðarframleiðslu,
fjárhagsstöðu sveitarfélaga og magni vöru og
þjónustu framleiddu á Íslandi. Hægt að fara inn
á heimasíðu sjálfbærniverkefnisins, sjalfbaerni.
is og skoða markmið, árangur, áætlanir o.fl.
tengdum hverjum þessara sjálfbærnivísa. Þá hafa
nokkrar áfangaskýrslur verið gerðar frá upphafi
sjálfbærniverkefnisins til að gera grein fyrir
þeirri vinnu sem fram hefur farið ásamt stöðu
verkefnisins á hverjum tíma. Þessar skýrslur er
einnig hægt að nálgast á heimasíðunni.
Sjálfbærniverkefni –
frumkvöðlastarf á heimsvísu
2.
T
B
L
.
3.
Á
R
G
.
S
E
P
T
E
M
B
E
R
2
0
11
Mynd: Þórhallur Árnason