Austurglugginn - 02.09.2011, Síða 19

Föstudagur 2. september AUSTUR · GLUGGINN 19
Mikil umræða fór fram í stjórnlaga-
ráði um þingræði og forsetaræði.
Forsetaræði þýðir að forseti eða for-
sætisráðherra er kosinn beint af
þjóðinni, fyrirmyndirnar sjáum við
í Bandaríkjunum og Frakklandi.
Niðurstaða ráðsins varð sú að taka ekki
þetta skref og halda sig við þingræðið.
Krafa þjóðfundar var aukin valddreif-
ing og því þótti rétt að ráðherrar sætu
ekki á þingi sem þingmenn né höfðu
þar atkvæðisrétt. Greinin um þetta er
svohljóðandi:
89. gr.
Ráðherrar og Alþingi.
Ráðherrar mæla fyrir frumvörpum og
tillögum frá ríkisstjórn, svara fyrir-
spurnum og taka þátt í umræðum
á Alþingi eftir því sem þeir eru til
kvaddir, en gæta verða þeir þing-
skapa. Ráðherrar hafa ekki atkvæðis-
rétt á Alþingi. Sé alþingismaður skip-
aður ráðherra víkur hann úr þingsæti
á meðan hann gegnir embættinu og
tekur varamaður þá sæti hans.
90. grein fjallar um stjórnarmyndun:
90. gr.
Stjórnarmyndun.
Alþingi kýs forsætisráðherra. Eftir
að hafa ráðfært sig við þingflokka og
þingmenn gerir forseti Íslands tillögu
til þingsins um forsætisráðherra. Er
hann rétt kjörinn ef meirihluti þing-
manna samþykkir tillöguna. Að öðrum
kosti gerir forseti Íslands nýja tillögu
með sama hætti. Verði sú tillaga ekki
samþykkt fer fram kosning í þinginu
milli þeirra sem fram eru boðnir af
þingmönnum, þingflokkum eða for-
seta Íslands. Sá er flest atkvæði hlýtur
er rétt kjörinn forsætisráðherra. Hafi
forsætisráðherra ekki verið kjörinn
innan tíu vikna skal Alþingi rofið og
boðað til nýrra kosninga.
Forsætisráðherra ákveður skipan
ráðuneyta og tölu ráðherra og skiptir
störfum með þeim, en ráðherrar skulu
ekki vera fleiri en tíu. Forseti Íslands
skipar forsætisráðherra í embætti.
Forseti veitir forsætisráðherra lausn
frá embætti eftir alþingiskosningar,
ef vantraust er samþykkt á hann á
Alþingi, eða ef ráðherrann óskar þess.
Forsætisráðherra skipar aðra ráðherra
og veitir þeim lausn. Ráðherrar undir-
rita eiðstaf að stjórnarskránni þegar
þeir taka við embætti.
Hér er nýnæmið það að kosning for-
sætisráðherra er formleg
og skal fara fram á alþingi.
Forseti Íslands veitir eins og
nú stjórnarmyndunarumboð
en þó er fastar að því kveðið.
Hann skipar og forsætisráð-
herra formlega í embætti.
Að öðru leyti skýrir greinin
sig sjálf.
91. gr.
Vantraust.
Leggja má fram á Alþingi tillögu um
vantraust á ráðherra. Í tillögu um van-
traust á forsætisráðherra skal felast
tillaga um eftirmann hans. Ráðherra
er veitt lausn úr embætti ef meirihluti
þingmanna samþykkir tillögu um van-
traust á hann. Ríkisstjórn er veitt lausn
ef meirihluti þingmanna samþykkir
tillögu um vantraust á forsætisráðherra.
Greinin um vantraust lýtur aðallega
að því að berist tillaga um slíkt frá
alþingi skal hún innibera tillögu um
eftirmann og er þetta gert til að auka
ábyrgð þingsins. Alþingi getur borið
fram vantraust á hvern ráðherra fyrir
sig en sé vantrauststillaga
samþykkt á forsætisráðherra
fýkur öll ríkisstjórnin með
honum.
Þessi þrjú ákvæði eru helstu
nýjungarnar sem lúta að
ráðherrum. Eins og fram
kemur í upphafsorðunum
var þetta mikið rætt og sér-
lega dreginn í efa nægilegur
aðskilnaður þings og ráðherra með
þessum tillögum. Í alþingiskaflanum
er þó að finna nokkur ákvæði sem auka
sjálfstæði þingsins gegn framkvæmda-
valdinu. Líka má benda á málskotsrétti
forseta og þjóðar til hömlunar þingi og
ráðherrum sem missa sjónar af umboði
sínu. Með þetta aukna aðhald í huga
ákvað stjórnlagaráð að fara þessa leið.
Lýður Árnason, læknir og fyrrum
fulltrúi í stjórnlagaráði.
Ráðherrar í nýrri stjórnarskrá
Austurglugginn hefur undan-
farið birt greinar og viðtöl vegna
Norðfjarðarganga. Í viðtali við mig
sem birtist í blaðinu þann 12 ágúst
s.l. reyndi ég að upplýsa lesendur um
stöðu mála hvað Norðfjarðargöng
varðar. Hinn 19. ágúst birtist svo við-
tal við Ögmund Jónasson, innanríkis-
ráðherra, þar sem hann var spurður út
í stöðu mála. Ég skal játa það hrein-
skilningslega að ég varð fyrir miklum
vonbrigðum með svör hans og stefnu.
Ég neita að trúa því að hann ætli sér
að slá þessa mikilvægu framkvæmd
af. Í viðtalinu er Ögmundur m.a.
spurður út í ummæli mín þess efnis
að hann væri að fara gegn vilja Alþingis
og svíkja þær samþykktir sem fyrir
lægju. Orðrétt svarar Ögmundur: „...
ekki vera að svíkja Kristján Möller
því hann tók þátt í atkvæðagreiðslu
um málið þar sem hann felldi út fjár-
heimildir til Norðfjarðarganga.“ Mér
er lífsins ómögulegt að skilja hvað
Ögmundur er að fara með þessu og
mótmæli ummælum hans harðlega.
Engin atkvæðagreiðsla hefur farið
fram á Alþingi þar sem felldar voru
út fjárheimildir til Norðfjarðarganga.
Gildandi samgönguáætlun
Í gildandi samgönguáætlun (vega-
áætlunarhluta) sem ég lagði fram á
Alþingi stendur m.a. eftirfarandi um
Norðfjarðargöng:
„Eins og kunnugt er þá er jarð-
gangaáætlun hluti vegaáætlunar. Í
gildandi vegáætlun var gert ráð fyrir
að framkvæmdir við Norðfjarðargöng
hæfust 2009 en nú er gert ráð fyrir
að þær hefjist 2011. Gert er ráð fyrir
220 millj. kr. framlagi 2011 og 1.174
millj. kr. 2012.”
Tillagan var samþykkt með 42 sam-
hljóða atkvæðum á Alþingi þann 15.
júní 2010. Rétt er að ítreka það sem
þarna stendur, að jarðgangnaáætlun er
hluti af vegaáætlun. Þetta þýðir ein-
faldlega að samgönguáætlun er eina
áætlunin sem í gildi er. Þessari sam-
þykkt hefur aldrei verið breytt og þessi
fjárhæð, um 1.5 milljarður króna árin
2011 og 2012 er til upphafsfram-
kvæmda eins og áætlanir
gera ráð fyrir.
Með samþykkt Alþingis
var ekki verið að vekja upp
neinar falsvonir eins og
Ögmundur hefur kallað það.
Með þessu var Alþingi að
veita upphafsfé og ákveða að
ráðast í þetta brýna verkefni.
Sami háttur var hafður á með
Norðfjarðargöng og önnur langtíma-
verkefni, þ.e. tiltekið var að frekara fé
vantaði í samgönguáætlun 2013 og
áfram. Nákvæmlega sama fyrirkomu-
lag eins og t.d. á við um framkvæmdir
á sunnanverðum Vestfjörðum sem
Ögmundur hefur sagst ætla að standa
við. Þar vantar fjármuni fyrir árin 2013
og næstu ár þar á eftir. Það stöðvar
ráðherrann þó ekki í loforðum um
framkvæmdir þar. Er þessu eitthvað
öðruvísi háttað með Norðfjarðargöng
Ögmundur ?
Samstaða allra þingmanna
NA kjördæmis
Rétt er að ítreka enn einu sinni að allir
þingmenn NA kjördæmis hafa sam-
þykkt að Norðfjarðargöng verði aðal
verkefni samgöngumála í kjördæminu
á næstu árum. Verkefnið er brýnt og
þolir enga bið. Þess vegna er um 90%
af framkvæmdafé kjördæmisins varið
í Norðfjarðargöng árið 2012.
Vilja Alþingis er að finna í samþykkt
samgönguáætlunar og fjárhæðir
áætlaðar til að hefja framkvæmdir á
næsta ári. Það er síðan Ögmundar
Jónassonar að fylgja þessu
máli eftir, eins og öðrum
verkum, nema að hann sé
að undirbúa okkur undir
að hann vilji hætta við þessa
framkvæmd.
Ekki frekari niðurskurður
Innanríkisráðherra hefur
sagt að ríkisstjórnin hafi
ákveðið að ráðast ekki í
frekari niðurskurð í samgöngumálum
en verið hefur. Því er mér óskiljanlegt
hvers vegna hann ræðst með þessu
offorsi gegn Norðfjarðargöngum sem
allir eru sammála um að sé mjög brýn
framkvæmd. Í fyrrnefndu viðtali við
Austurgluggann segir Ögmundur
einnig: „...sá er munur á Vestfjörðum
og öðrum landshlutum að þar er víða
hreinlega ekki hægt að komast leiðar
sinnar og til þess þurfum við að horfa “
Hið sama má segja um núver-
andi veg og göng um Oddsskarð.
Umferð um Oddskarðið er hins
vegar margfalt meiri og þungaflutn-
ingar miklir. Höfum það hugfast að
um 30% útflutningstekna koma úr
Fjarðarbyggð.
Um Vaðlaheiðargöng
Að gefnu tilefni er rétt að árétta
að fyrirhugaðar framkvæmdir við
Vaðlaheiðargöng hafa engin áhrif
á hefðbundnar ríkisframkvæmdir í
samgöngumálum. Um þetta vísast
til fyrrnefndrar samgönguáætlunar
en þar segir: „Mikilvægt er að með
gjaldtöku á notendur er annars vegar
hægt að leggja í mannaflsfrekar sam-
gönguframkvæmdir til að halda upp
atvinnu í landinu og hins vegar til að
flýta einstökum framkvæmdum í for-
gangsröðun sem hefur þó ekki áhrif á
röðun annarra framkvæmda sem fyrir-
hugað er að fara í í samræmi við lang-
tímaáætlun í samgöngumálum.“
Norðfjarðargöng eru eins og áður
hefur komið fram á samgön-
guáætlun. Einkaframkvæmd við
Vaðlaheiðargöng hefur því engin áhrif
á framgang Norðfjarðarganga.
Verk að vinna - Hefjumst handa
Höldum okkur við gildandi samgön-
guáætlun og hefjumst handa við gerð
Norðfjarðarganga þegar á næsta ári.
Engar fjárheimildir til verksins hafa
verið felldar niður.
Kristján L. Möller
alþingismaður og fyrrv. samgöngu
og sveitarstjórnarráðherra
Fjárheimildir til Norðfjarðarganga
hafa ekki verið felldar niður
Lýður Árnason
Kristján L. Möller