Morgunblaðið - 16.09.2022, Síða 16

Þær hræðilegu þjáningar sem úkra-
ínska þjóðin hefur þurft að ganga í
gegnum síðan Rússar réðust inn í
landið fyrir rúmu hálfu ári eru
þyngri en tárum taki. Það gott að Ís-
lendingar hafi tekið vel á móti þeim
úkraínsku flóttamönnum sem leitað
hafa hingað. Maður veltir því fyrir
sér hvað rússneska einræðisherr-
anum og fyrrverandi KGB-
manninum hafi gengið til með inn-
rásinni.
Voru það einhverjir hugarórar um
Stór-Rússland? Reiknaði hann
dæmið skakkt? Gerði hann ekki ráð
fyrir öflugum stuðningi NATÓ-
þjóða og Bandaríkjanna? Sér-
staklega ber að þakka öflugum
stuðningi bandarískra stjórnvalda
með það að hafa sent Úkra-
ínumönnum ýmis konar hergögn og
öflugan herbúnað.
Öllum styrjöldum lýkur einhvern
tímann. Vonandi lýkur þessu hræði-
lega árásarstríði Rússa gegn Úkra-
ínu og úkraínsku þjóðinni fyrr en
seinna. Þangað til er hugur okkar
hjá úkraínsku þjóðinni.
Sigurður Guðjón Haraldsson.
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Úkraína
AFP
16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 16. SEPTEMBER 2022
Það var verulegur
sómi að Kastljósþætti
RÚV að kvöldi andláts-
dags Elísabetar II
Bretadrottningar. Vel
var vandað til vals á
þátttakendum, þeirra
Ólafs Ragnars Gríms-
sonar fyrrverandi for-
seta og Boga Ágústs-
sonar fréttamanns hjá
RÚV til margra ára.
Báðir eru mennirnir einstaklega vel
máli farnir og kom það skýrt fram í
þættinum, svo unun var á að hlýða,
auk áhrifa hinnar gagnkvæmu virð-
ingar sem þeir sýndu hvor öðrum.
Eitt orð sem Ólafur Ragnar lét sér
um munn fara vakti mig til umhugs-
unar, en það var orðið „skyldurækni“,
sem ekki heyrist oft opinberlega á
landi voru nú um stundir.
Það er vart hægt að finna eitt ís-
lenskt orð sem lýsir betur þjóðhöfð-
ingjaferli Elísabetar II Bretadrottn-
ingar og hljómaði það vel af vörum
Ólafs Ragnars með skýringum.
Drottningin lét ávallt það sem hún
áleit skyldu sína fyrir land og þjóð
sitja í fyrirrúmi gagnvart fjölskyld-
unni og eigin óskum og þörfum. Bet-
ur verður drottningunni tæpast lýst
með einu orði.
Mér er til efs að yngra fólk hafi
heyrt orðið „skyldurækni“ mælt fram
opinberlega og skilji merkingu þess
til fulls. Enda varla von, því flestir
eru aldir upp við þá skoðun að eiga
rétt og kröfur á hendur
þjóðfélaginu
um heilbrigðisþjón-
ustu, menntun og at-
vinnu, allt endurgjalds-
laust. Ég minnist þess
ekki að jafnframt séu
ræddar skyldur við sam-
félagið vegna þeirra
miklu hlunninda sem
menn fá fyrir það eitt að
vera fæddir Íslendingar.
Ég vona að mér takist
að hafa rétt eftir þegar
Ólafur Ragnar beindi
orðum sínum að okkur hlustendum
og sagði að betra væri ef fleiri færu
að eins og Bretadrottning hafði gert
alla tíð; að setja skyldur sínar við
embætti og störf ávallt framar eigin
hagsmunum og þægindum.
Heimurinn tregar nú þann ljóma
virðuleika og prúðmennsku, mildi og
einstakrar snilligáfu sem hún var
gædd; að geta verið eiginkona og
móðir annars vegar og drottning
heimsveldis hins vegar.
Viðbúið er að bið verði á að fram á
sjónarsviðið komi jafn farsæll þjóð-
höfðingi og Elísabet II Bretadrottn-
ing var.
Werner Ívan
Rasmusson
Werner Rasmusson
»Drottningin lét ávallt
það sem hún áleit
skyldu sína fyrir land og
þjóð sitja í fyrirrúmi
Höfundur er eldri borgari.
Kastljós
Samfylkingin var
stofnuð úr fjórum
flokkum árið 2000 til
að verða mótvægisafl
við Sjálfstæðisflokk-
inn. Hvar stendur hún
nú með fylgi, forustu
og stefnumörkun?
Þróun fylgis og
ástæður
Samfylkingin, sem
náði því 2009 að verða
mótvægisafl við Sjálf-
stæðisflokkinn, með 30% fylgi og 20
þingmönnum, datt niður í 13% og
níu þingmenn 2013 og hrundi svo í
6% og þrjá þingmenn 2016.
Logi Einarsson, þá nýr formaður,
náði flokknum upp í 12% og sjö
þingmenn 2017, en svo kom smá
bakslag 2021, 10% fylgi og sex þing-
menn.
Margir Samfylkingarmenn virð-
ast telja að þessi dræmi árangur í
síðustu alþingiskosningum sé Loga
að kenna, hann hafi ekki verið nóg-
ur mikill leiðtogi. Skoðun undirrit-
aðs er önnur. Ég tel Loga mætan
mann með góðan skilning á mörgum
mikilvægum þjóðfélagsmálum,
glöggan og yfirvegaðan.
Í mínum huga urðu Loga þó á
tvenn mistök sem eflaust kostuðu
fylgi: 1. Hann beitti sér ekki nægi-
lega í uppstillingarmálum og vali á
lista og lét það viðgangast að úr-
valsmönnum var bolað út. 2. Hann
lét telja sig á, kannske af formanns-
kandídatinum, að setja nýjan stór-
eignaskatt á kosningastefnuskrá
flokksins, sem kostaði fylgi, því
margir skilja að eðlilegra sé að
skattleggja tekjur en eignir.
Hitt vandamál Loga var að flokk-
um hafði fjölgað á vinstri væng
stjórnmálanna og dreifðist því 30%
fylgið, sem Samfylking naut 2009, á
Pírata, Vinstri-græna, Flokk fólks-
ins og Sósíalistaflokkinn, auk Sam-
fylkarinnar.
Ný forysta og reynsla
Í framhaldinu hefur Samfylkingin
farið í ákveðna naflaskoðun. Minn-
ingin um 30% lifir og eru ýmsir að
ímynda sér að enn
megi ná slíku fylgi.
Halda margir að
þetta geti gerst með
nýjum formanni, lausn-
ara sem svo á að vera,
ungri og gjörvilegri
konu, Kristrúnu
Frostadóttur. Setur
undirritaður spurning-
armerki við þá skoðun,
trú eða von.
Kristrún er ung, 34
ára, með mikla og góða
skólagöngu, sem hún
endaði árið 2016, en lít-
ið og mjög einhæft reynslusvið,
mest á vettvangi fjár- og banka-
mála. Efast því undirritaður um að
hennar tími sé enn kominn.
Reynslan er gífurlega þýðingar-
mikil, en hluti hennar er að gera
mistök og læra af þeim og svo forð-
ast þau eftir föngum, jafnframt því
sem reynslan færir mönnum
þroska, dýpri sýn og betri skilning á
mönnum og málefnum sem með-
fædd greind eða góð menntun ná
ekki að jafna.
Stefnumál af skornum skammti
Kristrún hefur setið fyrir svörum
hjá Dagmálum/Mogga og Reyni
Traustasyni/Mannlífi. Virðast henn-
ar helztu stefnumál vera þessi:
– Umbætur í heilbrigðiskerfinu
– Sókn í húsnæðismálum
– Bætt samgöngukerfi
– „Kjarnamál jafnaðarmanna“
Þetta er magurt, eiginlega eru
þetta stefnumál flestra flokka og er
hér ekkert bitastætt, frumlegt, ein-
kennandi eða sérstakt fyrir kandí-
datinn á ferð.
Og það sem verra er, hér er ein-
göngu um útgjaldamál að ræða, án
þess að grein sé gerð fyrir tekjum á
móti.
Hvað með aukna tekjuöflun, aðra
en skatta, eða endurskoðun og nið-
urfærslu útgjalda, sparnað í ríkis-
kerfinu? Er þar allt í rjómalagi?
Stærstu mál okkar tíma
Undirritaður telur stærstu mál
okkar tíma þessi:
– Evrópumálin, full aðild að ESB,
sem meirihluti þjóðarinnar vill. Fyr-
ir öllum öðrum jafnaðarmanna-
flokkum er Evrópusamstarfið heil-
agt
– Upptaka evru, sem líka er
meirihluti fyrir, enda myndi hún
færa stöðugleika inn í íslenskt efna-
hagslíf, stórlækka vexti og til-
kostnað og laða að erlenda fjárfest-
ingu og fyrirtæki; stórskerpa á
samkeppni banka, verslunar- og
þjónustufyrirtækja
– Auðlindamálin, sem mikill hluti
þjóðarinnar vill breytingu á
– Ný stjórnarskrá, sama?
Með þessi stórmál hefur
formannskandídatinn lítið gert
Greining Svisslendinga
Í Lausanne í Sviss er háskóli sem
heitir International Institute for
Management Development, IMD,
og er hann flokkaður með bestu há-
skólum heims. Þessi háskóli hefur
um langt árabil gert úttekt á sam-
keppnishæfni 63 þjóða, og er Ísland
með.
Nýlega greindi IMD frá niður-
stöðum sínum fyrir 2022. Skilgreinir
háskólinn samkeppnishæfni með til-
liti til fjögurra þátta:
– Efnahagslegrar frammistöðu
– Skilvirkni hins opinbera
– Skilvirkni atvinnulífsins
– Stöðu samfélagslegra innviða
Í heild er Danmörk nr. 1, Sviss
nr. 2, Singapúr nr. 3, Svíþjóð nr. 4
og svo koma Finnland og Noregur í
8. og 9. sæti. Ísland er í 16. sæti.
Það sem dregur Ísland niður er
efnahagsleg frammistaða. Einn
allra þýðingarmesti þátturinn, því
efnahagslegar framfarir eru for-
senda aukinnar velferðar. Þar er Ís-
land aftast á merinni, í 56. sæti.
Ræður þar miklu um að erlend
fjárfesting og alþjóðaviðskipti eru
hér í lágmarki. Hlutfall erlendra
fjárfesta í kauphöllinni er t.a.m.
bara 5%.
Tálmanir erlendrar fjárfest-
ingar
Hvað skyldi valda þessari tregðu
erlendra fjárfesta til að koma hing-
að með sitt fjármagn? Svarið er ein-
falt: Fyrst og fremst íslenska krón-
an. Menn vilja ekki koma með sína
fjármuni inn í krónuhagkerfið. Þess
vegna er evran svo mikilvæg!
Þegar langt er leitað yfir stutt
Stundum fara menn yfir lækinn í
leit að vatni. Hví líta Samfylkingar-
menn sér ekki nær, t.a.m. til þing-
flokksformanns síns, Helgu Völu,
sem er fær og framtakssöm og býr
yfir mikilli og víðtækri reynslu og
verðmætum samböndum.
Sterkasti kandídat Samfylking-
arinnar til formanns og afgerandi
stjórnmálaáhrifa í landinu er þó
Dagur B. Eggertsson. Borgarstjór-
inn. Væri ekki ráð að ræða aðeins
betur við hann?
Á hvaða vegferð er
Samfylkingin?
Ole Anton Bieltvedt
Ole Anton
Bieltvedt
»Reynslan er þýðing-
armikil, færir mönn-
um þroska, dýpri sýn og
betri skilning á mönnum
og málefnum sem með-
fædd greind eða góð
menntun ná ekki að
jafna.
Höfundur er samfélagsrýnir og
dýraverndarsinni.
Móttaka aðsendra greina
Morgunblaðið er vettvangur lifandi umræðu í landinu og birtir aðsendar grein-
ar alla útgáfudaga.
Þeir sem vilja senda Morgunblaðinu greinar eru vinsamlega beðnir að nota
innsendikerfi blaðsins. Kerfið er auðvelt í notkun og tryggir öryggi í sam-
skiptum milli starfsfólks Morgunblaðsins og höfunda. Morgunblaðið birtir
ekki greinar sem einnig eru sendar á aðra miðla.
Kerfið er aðgengilegt undir Morgunblaðslógóinu efst í hægra horni forsíðu
mbl.is. Þegar smellt er á lógóið birtist felligluggi þar sem liðurinn „Senda inn
grein“ er valinn.
Í fyrsta skipti sem innsendikerfið er notað þarf notandinn að nýskrá sig inn
í kerfið. Ítarlegar leiðbeiningar fylgja hverju þrepi í skráningarferlinu. Eftir að
viðkomandi hefur skráð sig sem notanda í kerfið er nóg að slá inn kennitölu
notanda og lykilorð til að opna svæðið. Hægt er að senda greinar allan sólar-
hringinn.
Nánari upplýsingar veitir starfsfólk Morgunblaðsins alla virka daga í síma
569-1100 frá kl. 8-18.