Morgunblaðið - 14.11.2022, Qupperneq 18

18 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 14. NÓVEMBER 2022
Bankastræti 4 • 101 Reykjavík • aurum.is
Það líður að næstu
stórráðstefnu SÞ um
loftslagsmál. Hún er
kölluð COP27 (Confe-
rence of the Parties
27=27. ráðstefna þátt-
takenda) og verður
haldin í Sharm el-
Sheikh syðst á Sínaí-
skaga dagana 6. til 18.
nóvember. Ráðstefnan
er undir hatti
UNFCCC (United
Nations Framework Convention on
Climate Change = Rammasáttmáli
Sameinuðu þjóðanna um loftslags-
breytingar). Þar mun mæta fjöldi
framámanna og einnig áhugamenn
um loftslagsbreytingar, áhrif CO2 á
þær og hlut manna í þeim. Hinir
mektugu koma á einkaþotum sínum
en mengunin frá þeim skiptir engu
af því að erindið er brýnt. Framtíð
mannkynsins og heimsins er í húfi
og þá eru nokkur tonn af útblæstri
í himnalagi! Við sem heima sitjum
fáum í lokin reikninginn. Við fáum
líka að „njóta“ aðdragandans í sí-
bylju hræðsluáróðurs sem lapinn er
í okkur af t.d. hinum íslenska ríkis-
fjölmiðli – svo óþreytandi sem hann
er í því hlutverki sínu.
António Guterres
Á fundi 19. október á þessu ári í
höfuðstöðvum SÞ í New York
hvatti aðalritari þeirra, António Gu-
terres, leiðtoga heimsins til þess að
bregðast við loftslagsbreytingum
og sagði að tilraunir til þess að
halda hækkun hitastigs innan við
1,5 gráður væru í því sem hann
kallaði gjörgæslu. Hann sagði: „Sá
iðnaður sem byggist á jarðefnaelds-
neyti er að drepa okkur.“ Og hann
bætti við: „Leiðtogar okkar eru
ekki samstiga almenningi, sem kall-
ar eftir aðgerðum í loftslags-
málum.“ Nokkuð skondin fullyrðing
í ljósi þess að t.d. samkvæmt skoð-
anakönnunum í aðdraganda kosn-
inga 8. nóvember í Bandaríkjunum
eru loftslagsmál mjög neðarlega á
lista áhyggjuefna almennings.
Hinn 27. október í ár fjallaði Gut-
erres um nýja skýrslu um loftslags-
mál og sagði: „Hættum að reiða
okkur á jarðefnaeldsneyti. Forð-
umst nýja notkun slíks eldsneytis.
Fjárfestum ríkulega í
endurnýjanlegum
orkugjöfum.“
Í orðum Guterres
býr að verði ekki unn-
ið að loftslagsmálum
með þeim hætti sem
hann vill muni mann-
kynið glatast. Í þessu
efni er hann á sömu
nótum og fyrirrenn-
arar hans, sem ekkert
lærðu af liðnum tíma
en birtu áratugum
saman hvern feigð-
ardóminn af öðrum – og engir
gengu eftir.
Hvað er að baki?
Allir sem hátt hafa um loftslags-
breytingar – Guterres líka – segja
þær CO2 og – framar öðru – mann-
kyninu að kenna. Þessi skoðun
byggist í grunninn á skýrslu frá
1979 sem kölluð er Charney-
skýrslan eftir bandaríska veður-
fræðingnum Jule Gregory Charney.
Hann stýrði fundi vísindamanna um
áhrif CO2 og aðgerða mannsins á
loftslagið. Fundurinn var haldinn í
Woods Hole-hafrannsóknastofn-
uninni í Massachusetts. Höfuð-
niðurstaðan var: „Við teljum að lík-
legasta hlýnunin af tvöföldun
magns CO2 sé um 3°C með hugs-
anlegri 1,5°C skekkju.“
Á árunum sem liðin eru frá því
að Charney-skýrslan kom fram
hafa gervitungl safnað viðamiklum
vitnisburði um það að niðurstöður
hennar um áhrif CO2 og gerðir
manna séu ekki meginástæða
breytinga á loftslagi. Þetta breytir
engu. Áróðursmennirnir halda sínu
striki og hafa ekkert lært.
Nokkur dæmi
Árið 1982 var haft eftir Mostafa
K. Tolba, þáverandi höfuðstjórn-
anda umhverfismála hjá SÞ, að yrði
ekkert að gert fyrir aldamótin 2000
myndi heimurinn standa frammi
fyrir „umhverfishamförum sem
leiða munu til jafn gjörtækrar og
óbætanlegrar eyðileggingar og
kjarnorkustyrjöld“.
Enga breytingu var að finna all-
an tíunda áratuginn, en það skipti
engu, og árið 2004 birti dagblaðið
Guardian grein þar sem vitnað var
til leyndarskýrslu sem Pentagon í
Washington hafði afhent George W.
Bush, þáverandi forseta Bandaríkj-
anna. Í skýrslunni var staðhæft að
loftslagsbreytingarnar myndu tor-
tíma mannkyninu. Á meðal spá-
dómanna sem fram komu voru
þessir: Ýmsar meginborgir Evrópu
munu kaffærast vegna hækkandi
sjávarstöðu; árið 2020 verður lofts-
lag á Bretlandi eins og í Síberíu;
kjarnorkustyrjöld, miklir þurrkar,
hungursneyð og víðtæk upphlaup
munu ríða yfir heiminn.
Loftslagið í Bretlandi er enn
mjög svo bærilegt og lítið hefur
frést af kaffærðum borgum í Evr-
ópu, en svo sem til áherslu og vel
fyrir árið 2020 sagði Rajendra
Pachauri, æðsti maður innan lofts-
lagsráðs SÞ, árið 2007: „Við höfum
einungis tvö til þrjú ár til þess að
bjarga framtíð okkar“ og: „Ef ekk-
ert verður gert fyrir árið 2012
verður það um seinan“.
Árið 2012 leið og enn rættist ekki
spádómurinn. En því var kippt í lið-
inn. Brýnt var að halda ógninni við,
svo SÞ gerðu sér lítið fyrir árið
2019 og fluttu lokamarkið og lýstu
því yfir að mannkynið hefði ellefu
ár enn til þess að koma í veg fyrir
óbætanlegar hörmungar vegna
loftslagsbreytinga. Í ljósi reynsl-
unnar – eigum við virkilega að
gleypa við þessu líka?
Lærum við?
Loftslag á jörðinni hefur aldrei
verið stöðugt og verður það aldrei.
Alvöruvísindamenn á sviði lofts-
lagsmála miða við loftslag í áratugi
þegar þeir ræða loftslagsbreyt-
ingar. Því eru einstakir atburðir,
s.s. tilfallandi hitabylgjur, flóð og
ofviðri, ekki hæfir sem viðmið um
breytingar á loftslagi. Þetta verðum
við að vita (og reyndar vitum), læra
af því og láta ekki ógnaspámenn
hræða okkur enn og aftur til hlýðni
við skaðlegar aðgerðir sínar.
Strikinu haldið
Haukur Ágústsson »Hvað sem líður hrap-
allegum ferlinum
halda áróðursmennirnir
sínu striki og hafa ekk-
ert lært.
Haukur Ágústsson
Höfundur er fyrrverandi kennari.
Eftir að RÚV er búið að flytja um 20
sinnum sömu fréttina af sama hjóla-
stólnum er ljóst að þar á bæ er kom-
in upp flóttamannamóðursýki. Al-
þjóðleg verkaskipting og samstarf
virðist engu máli skipta, heldur ekki
að sveitarfélög vilja meðgjöf með
flóttamönnum, 4-6 milljónir á mann.
Hér á engum að vísa úr landi, heldur
ekki þeim sem er búið að neita um
dvalarleyfi. Það á að sýna mannúð
og leyfa öllum að vera. 1-20 milljónir
væru til í það. Hvað á að kalla svona
málflutning? Hér er tillaga: Mann-
úðarmont.
Jónas Elíasson
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Flóttamannamannúð