Morgunblaðið - 21.11.2022, Qupperneq 4

FRÉTTIR
Innlent4
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 21. NÓVEMBER 2022
Finnur Bessi Finnsson var aðeins
fimmtán ára gamall þegar hann
ákvað að kaupa sér sérsmíðaðan
matarvagn frá Kína en hann
rekur núna hamborgarastaðinn
Bessa bita úr honum. Hann segir
í samtali við Morgunblaðið að
valið hafi staðið á milli þess að
kaupa matarvagn eða nýjan
BMW-bíl.
„Ég var búinn að vinna við að
helluleggja í smá tíma og það var
bara þetta eða BMW,“ segir hann
og bætir við að mesta vesenið hafi
falist í að sannfæra foreldrana
um uppátækið. Hann segist hafa
pantað matarvagninn í janúar
2021. Matarvagninn var þá sér-
smíðaður og barst til landsins sjö
mánuðum síðar. Að sögn Finns
kostaði vagninn og flutningur-
inn aðeins 2,2 milljónir. Segir
hann biðina eftir vagninum hafa
verið erfiða og lýsti henni sem
blöndu af stressi og spennu. „Ég
var mjög sáttur þegar ég opnaði
gáminn og sá að það var vagn inn
í honum en ekki lyklakippa.“
Finnur er núna sautján ára gam-
all og vinnur í vagninum og rekur
hann. Hann hóf nám í Mennta-
skólanum á Akureyri haustið
2021 en hætti fyrir skömmu í
skóla til að geta sinnt rekstrin-
um. Hann segir að reksturinn
sé búinn að ganga mjög vel og að
hamborgararnir séu vel liðnir af
flestum. Vagninn er nú staðsettur
fyrir utan Skógarböðin í Eyja-
firði gegnt Akureyri. Faðir Finns
var einn af þeim sem stóðu fyrir
smíði Skógarbaðanna og segir
Finnur það hafa komið sér vel.
„Ég fékk að sníkja mér á planið.“
Spurður hvort salan hafi gengið
nægilega vel til að kaupa BMW
segist Finnur hafa vaxið upp úr
því áhugamáli. tomasarnar@mbl.is
lKeyptimatarvagn fimmtán ára
Matarvagn eða
nýjan BMW?
Vagn Finnur Bessi Finnsson hóf að
selja hamborgara aðeins 16 ára.
„Þegar það kemur svona flokkur
manna minnir þetta mann bara á
Sturlungaöldina þegar íbúar héraða
herjuðu hverjir gegn öðrum.“ Þetta
segir Helgi Gunnlaugsson, prófessor
í afbrotafræði við Háskóla Íslands,
um stunguárás
sem átti sér stað
á Bankastræti
Club í miðbæ
Reykjavíkur á
f i m m t u d a g s -
kvöldið. Eins og
greint hefur ver-
ið frá strunsuðu
27 grímuklædd-
ir menn inn á
skemmtistaðinn
á fimmtudags-
kvöldið og réðust á þrjá unga menn
með hnefahöggum og eggvopnum.
Eitt fórnarlambanna var til dæm-
is stungið sjö sinnum. Allir þrír
særðust alvarlega. 20 manns hafa
verið handteknir en einum sleppt.
Nokkurra er enn leitað. Ríkissjón-
varpið greindi frá því um helgina að
tveir menn, grunaðir um verknað-
inn, hefðu flúið land en það er þó
enn óstaðfest. Mennirnir sem voru
stungnir kveðast rólegir yfir at-
burðinum og eru á batavegi.
Margeir Sveinsson aðstoðaryf-
irlögregluþjónn hjá lögreglunni á
höfuðborgarsvæðinu sagði í sam-
tali við Morgunblaðið í gær að mik-
ið hefði verið um hótanir á milli
stríðandi hópa sem áttu aðild að
stunguárásinni. Þá hefur mörgum
af þessum hótunum verið fylgt eftir
en sem dæmi var bensínsprengju
kastað að heimili einstaklings sem
tengist málinu.
Helgi segist hafa áhyggjur af því
að þessu máli sé hvergi nærri lok-
ið og hræðist þá hefndarkeðju sem
virðist vera að myndast á milli stríð-
andi fylkinga í undirheimum Íslands.
Hann segir mikilvægt að slíta þessa
atburðarás sem er að myndast sem
allra fyrst og að koma í veg fyrir að
hefnd fylgi hefnd eins og einkenni
Íslendingasögurnar.
Árásin ákveðið nýmæli
Hann segir árás sem þessa vera
ákveðið nýmæli á Íslandi og bendir
á að vanalega eigi töluvert færri hlut
að máli. Að mati Helga hljóta sterkir
leiðtogar að vera fyrir hendi innan
gengjanna til að hægt sé að sann-
færa svo stóran hóp til að taka þátt
í ódæði sem þessu. Hann segir því
líklegast aðeins hægt að flokka örfáa
sem gerendur í ofbeldinu og telur að
flestir hafi einfaldlega flotið með í
því skyni að ögra. „Að sumu leyti er
þetta eins og einelti á skólalóðinni.
Það eru nokkrir gerendur og síðan
er fullt af áhorfendum.“
Helgi segir að greinilega sé um að
ræða mjög þéttan hóp þar sem allir
þekkjast vel innbyrðis. Greinilega
hafi verknaðurinn verið skipulagður,
með tilliti til þess að mennirnir voru
með dulu yfir vitum sér.
Helgi bætir við að hálfgerð vit-
undarvakning þurfi að eiga sér
stað meðal þessara hópa sem beita
ofbeldi. Að hans mati virðast þeir
ekki gera sér nægilega grein fyrir
hversu hættuleg eggvopn eru. Hann
segir að hending ein hafi ráðið því
að mennirnir þrír hafi ekki látið líf-
ið við voðaverkið. Aðspurður segir
Helgi að árásarmennirnir hafi ekki
endilega ætlað sér að fremja morð
en að hans mati er það ákveðið form
af eitraðri karlmennsku sem ræður
för í þessari skaðlegu þróun sem á
sér stað hér á landi en líkamsárásum
virðist vera að fjölga.
„Það þarf að passa að þessir hópar
verði ekki viðskila við okkar sam-
félagsstofnanir. Þegar við missum
þessa hópa frá okkur verða þeir svo
berskjaldaðir gagnvart hugmynda-
fræði um eitraða karlmennsku og
leiðast út í ofbeldismenningu.“
Hann bætir við að samfélagsmiðlar
spili líklega stórt hlutverk gagnvart
hópum sem teljast á jaðrinum eða
séu með veikt bakland. Spurður
hvort mennirnir þrír sem urðu fyrir
árásinni þurfi á einhvers konar vernd
að halda svarar Helgi því játandi.
„Það er alveg klárt að þeir þurfa að
vara sig og hafa hægt um sig.“
lTelur málinu ekki lokiðlHefndarkeðja sem þarf að slíta
Sturlungastyrjöld
í undirheimunum
Tómas Arnar Þorláksson
tomasarnar@mbl.is
Morgunblaðið/Eggert
Aðför 27 menn réðust inn á skemmtistaðinn Bankastræti Club á fimmtu-
dagskvöldið en Helgi segir að það dragi líklega dilk á eftir sér.
Helgi
Gunnlaugsson
Öll sveitarfélög landsins eru farin
að innleiða breytingar á meðhöndl-
un úrgangs sem boðaðar eru í
lögum sem taka gildi um áramót.
Þröngur tímarammi og óvissa um
kostnað hafa gert það að verkum
að sveitarfélög-
in eru komin
mislangt á veg.
Nýju lögin
kveða á um það
að öll heimili
í þéttbýli eigi
að flokka sorp
í fjóra flokka;
pappa og pappír,
plast, lífrænan
úrgang og bland-
aðan úrgang.
Auk þess á að skila gleri, málmum
og textíl á grenndarstöðvar.
Eygerður Margrétardóttir, verk-
efnisstjóri hjá Sambandi íslenskra
sveitarfélaga, segir í samtali við
Morgunblaðið að aukin samvinna
milli sveitarfélaga verði lykillinn
að farsælli innleiðingu. Hún bendir
á að könnun sem samtökin stóðu
fyrir í sumar hafi leitt í ljós mikinn
samstarfsvilja milli sveitarfélaga
sem ekki hafi sést áður.
Vantar upplýsingar
„Ef við horfum til nágrannalanda
okkar þá er miklu meiri hefð fyrir
samstarfi sveitarfélaga yfir stór
svæði, þar sem sveitarfélög bjóða út
sameiginlega og reka innviði saman
eins og til dæmis endurnýtingar-
stöðvar. Ég held að kostnaðurinn
og hvernig það gengur að innleiða
þessar breytingar velti á því hversu
dugleg sveitarfélögin eru að vinna
saman að þessu,“ segir hún.
Eygerður segir það áskorun fyrir
sveitarfélög að uppfylla þessar
kröfur á svo skömmum tíma, en
lögin voru samþykkt í júní 2021,
fyrir aðeins um einu og hálfu ári.
Hún bendir til dæmis á það að gert
sé ráð fyrir að innleiða farsældar-
Þörf á sam-
vinnu um sorp
lÞröngur tímarammihaft áhrif
lögin á fimm árum. „Sveitarfélögin
eru mörg hver með þessa þjónustu
í útboði og þá með innkaupasamn-
inga við verktaka um þjónustuna.
Þessir samningar eru margir
hverjir til fimm, jafnvel sjö ára,
þannig að þau þurfa að taka upp
þessa samninga og nú eru þau að
vinna með sínum verktökum að því
að innleiða þetta.“
Eygerður gagnrýnir að ekki
séu aðgengilegar upplýsingar um
það hve mikill úrgangurinn er og
hvernig tegundir úrgangs skiptist
niður á milli sveitarfélaga. Sveitar-
félögin þurfa að uppfylla ákveðin
markmið sem sett eru fyrir í lög-
unum. Minnka þarf urðun og auka
endurvinnslu. Þessi óvissa gerir
það erfitt fyrir sveitarfélögin að
reikna út stöðu sína þegar kemur
að áðurnefndum markmiðum.
Margir óvissuþættir
„Það þarf líka að horfa til þess
að það er eitt að safna úrgangi,
en svo þurfa að vera innviðir til
þess að meðhöndla úrganginn
sem safnast með réttum hætti.
Það þarf að skoða sérstaklega, til
dæmis hvað varðar meðhöndlun á
lífrænum úrgangi. Ef við förum að
safna lífrænum úrgangi við heimili
í þéttbýli á öllu landinu þá hefur
ekki verið skoðað hvort að það séu
hreinlega til staðar innviðir til þess
að meðhöndla allan þann úrgang.
Það er ákveðinn óvissuþáttur.“
Spurð út í kostnað við inn-
leiðinguna segir Eygerður kveðið
á um í lögunum að tekjur frá úr-
vinnslusjóði eigi að vega upp á móti
auknum kostnaði við innleiðinguna,
en óljóst er upp að hvaða marki
sjóðurinn muni hlaupa undir bagga.
„Það hefði verið betra ef það væri
ljóst að hve miklu leyti úrvinnslu-
sjóður mun greiða aukinn kostnað.
En ég held að það muni klárlega
skila sér í aukinni hagræðingu og
ef við horfum á næsta ár, þá þarf að
bæta verulega í fjárfestingu og upp-
byggingu innviða til að meðhöndla
úrgang.“
Logi Sigurðarson
logis@mbl.is
Eygerður
Margrétardóttir