Morgunblaðið - 28.12.2022, Blaðsíða 25

MENNING 25
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 28. DESEMBER 2022
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
FRÁ ÞEIM SÖMU OG FÆRÐU OKKUR ENCANTO
KOMIN Í BÍÓ
SÝND MEÐ ÍSLENSKU OG ENSKU TALI
N Ý T T ÆV IN T Ý R I Ú R HE IM INUM
71%
REEL VIEWS EMPIRE AV CLUBNEW york post indie wire
entertainmentweekly the atlantic chicaco sun-times the playlist
E
gill Ólafsson, höfundur
ljóðabókarinnar Sjófuglsins
er þekktari á sviði tónlistar
og kvikmynda en ljóða. Líkt
og segir í eftirmála bókarinnar er
textinn ritaður við dánarbeð föður
höfundar og er verkið því hugljúfur
óður um lífshlaup hans. Faðir Egils
hafði marga fjöruna sopið; hann var
dyggur sjómaður og því gjarnan
kallaður Sjófuglinn. Óhætt er að
segja að hann hafi upplifað ýmsa
erfiðleika, til að mynda framan af,
þegar hann vann mikla erfiðisvinnu
í seinna stríðinu
og þegar hann
þurfti að horfa
á eftir mörgum
vinum sínum
í gröfina af
völdum berkla,
en sjálfur glímdi
hann við alvar-
lega berklaveiki.
Fagurblá kápa
bókarinnar, með útlínum fjalltind-
anna, endurspeglar náttúrufeg-
urðina sem vinnur með og gegn
Sjófuglinum samtímis — hann er
hafið og hafið er hann. Hann þekkir
einungis það að vera sjómaður sem
er hans lifibrauð og ævistarf. Líkt
og skipið á miðju hafi, frammi fyrir
sjóndeildarhringnum, vagga ljóð-
línur verksins um á miðri blaðsíðu,
sem teljast má óvenjulegt miðað við
flestar ljóðabækur. Gagnrýnanda
finnst það þó áhugaverð nálgun sem
auðgar merkingarsvið bókarinnar.
Kápan orkar því eins og hafið sem
fjöllin umlykja og á hafinu leynist
báturinn og sjómaðurinn sem les-
andi fylgist með.
Umfjöllunarefni bókarinnar er
áhugavert, en þó verður að segjast
að höfundur er ekki að finna upp
hjólið í umfjöllun sinni. Raunir
sjómannsins og saga Íslands eru
þekkt stef en eins og góður maður
sagði eitt sinn, þá er góð vísa aldrei
of oft kveðin. Umfjöllunarefnið er
því ágætt, en framkvæmdin hefði þó
mátt vera betri.
Til að byrja með eru ljóðin nokk-
uð yfirborðskennd og skortir rými
til túlkunar. Þetta merkingarhyl-
dýpi, sem sjórinn býður upp á,
tapast þegar ekki er farið dýpra í
eðli mannsins og fortíðar hans og
uppi stendur einfaldur texti sem
skilur lítið eftir sig. Tenging manns-
ins, og auk þess sjómannsins og
hins almenna Íslendings, við hafið
er ótvíræð og sterk og hefur verið
áberandi í verkum skálda hérlendis
frá örófi alda. Tenging tímans við
vatnið, tímans við æviskeið manns-
ins, tímans við lifibrauð mannsins,
allt þetta hefði mátt tengja betur
við verk höfundar til að styrkja
stoðir verksins. Verk byggjast alla
jafna á textatengslum, það er að
segja að þau tengjast öðrum verk-
um sem á undan þeim komu. Það er
því vankantur á ef hvorki tekst að
tengja verkið inn í bókmennta- og
ljóðahefðina, né að það skapi sér
nýjan sess innan flórunnar. Eftir
stendur ágætt umfjöllunarefni á
brigðulum framkvæmdarstólpum
sem segja má að bresti undan
þyngd textans. Þrátt fyrir að text-
inn sé nátengdur hafinu flæðir hann
illa — hann býr yfir lítilli sem engri
hrynjandi sem brestur þegar hann
tekur loks af stað. Taktfastur dynur
aldanna er svo sterkt einkenni
hafsins og veltir gagnrýnandi fyrir
sér hvort það hefði ekki verið merk-
ingaraukandi að hafa hrynjandina
jafna og taktfasta líkt og öldunið
hafsins. Ljóðin verkuðu á undirrit-
aða sem sundurslitin og taktlaus,
sem gerði lesturinn dálítið erfiðan
á köflum.
Það má því segja að framkvæmd
verksins geri það að verkum
að fallegur þráður þess glatast
eilítið. Þess hefði verið óskandi að
höfundur hefði annað hvort haldið
sig nær hefðinni eða slitið sig betur
frá henni — úr verður eins konar
millibilsástand sem hittir ekki
alveg í mark hjá gagnrýnanda. Þó
ber að hrósa myndunum sem Egill
dregur upp af íslensku samfélagi
og sambandi hans við föður sinn.
Lesandinn finnur vel fyrir nístandi
tilfinningum skáldsins og sorginni
sem sameinast hafinu og eru það
helstu þættirnir sem standa upp úr
í annars þokkalegu verki.
Sjófuglinn sem flýgur
handan sjóndeildarhrings
BÆKUR
INGIBJÖRG IÐA
AUÐUNARDÓTTIR
Ljóð
Sjófuglinn 
Eftir Egil Ólafsson.
Bjartur 2022. Innb. 104 bls.
Morgunblaðið/Kristinn Ingvarsson
Egill „Umfjöllunarefni bókarinnar er áhugavert,“ segir gagnrýnandinn.
Mælt með plötunni með verkum Huga
Ný plata Kammersveitar Reykja-
víkur með tónsmíðumHuga
Guðmundssonar,Windbells, er
ein þeirra platna sem ritstjórar
tónlistartímaritsins virta Gramo-
phone mæla sérstaklega með nú í
janúartölublaðinu eftir uppskeru
jólaútgáfunnar. Mælt er með tólf
nýjum plötum sem gagnrýndar
hafa verið í tímaritinu undan-
farið. VerkumHuga og flutningi
Kammersveitarinnar er hrósað –
verkin sögð kristaltær og áferðin
hrein og fögur.
Hugi er hvað kunnastur fyrir
tónverk fyrir kóra en áWindbells
eru hljómsveitarverk eftir hann,
samin á löngu tímabili, 17 árum
og þá kemur sópransöngkonan
Hildigunnur Einarsdóttir að
flutningi eins verksins. „Mig
hefur langað til að kynna betur
þessa hlið á mér. Á fyrri disk-
ummeð tónlist eftir mig hefur
fókusinn verið á kórtónlist og
mér finnst gaman að geta nú sýnt
þessa hlið, hljófæratónlist, og líka
hljóðfæratónlist með elektróník
en ég gerði talsvert af slíku
fyrir nokkrum árum og það hefur
alltaf verið hluti af því sem ég hef
samið,“ sagði Hugi í samtali við
Morgunblaðið um nýju plötuna.
Ljósmynd/Ari Magg
Tónskáldið Á Windbells hljómar hljóð-
færatónlist eftir Huga Guðmundsson.
Hátíðartónleik-
ar verða haldn-
ir í Akureyrar-
kirkju – kirkju
Matthíasar
Jochumsson-
ar í kvöld,
miðvikudaginn
28. desember,
og hefjast þeir
klukkan 20.
Yfirskrift tón-
leikanna er „Á hæstri hátíð nú“.
Fam koma sópransöngkonurn-
ar María Sól Ingólfsdóttir og
Snæbjörg Gunnarsdóttir sópran.
Með þeim leikur Þóra Kristín
Gunnarsdóttir á píanó.
Í tilkynningu segir að á tón-
leikunum bjóði þær stöllur upp á
„fjölbreytta dagskrá með íslensk-
um hátíðarlögum, söngleikja-
slögurum, einleiksverkum á
píanó, óratóríum og að sjálfsögðu
óperuaríum“.
María Sól hlaut Grímuverðlaun
2021 fyrir söng sinn í óperunni
Ekkert er sorglegra en manneskj-
an. Hún nam söng við LHÍ, í Den
Haag og í Saarbrücken. Snæbjörg
nam einnig við LHÍI og síðar í
Stuttgart.
Hátíðartónleikar í Akureyrarkirkju
Snæbjörg
Gunnarsdóttir
Maxi Jazz,
söngvari
bresku
raftónlist-
arsveitarinnar
Faithless, er
látinn, 65 ára
að aldri. Hann
lést í svefni.
Faithless
var stofnuð
árið 1995 og frá byrjun voru
meðlimir kjarna sveitarinn-
ar þau Rollo, Sister Bliss og
Maxi Jazz. Fyrsta plata þeirra,
Reverence, sló strax í gegn og
seldust smáskífurnar af henni
í yfir einni milljón eintaka. Á
annarri plötu þeirra sem kom á
markað árið 1998, Sunday 8PM,
er vinsælasta lag sveitarinnar,
„God Is A DJ“.
Maxi Jazz hefur notið mikilla
vinsælda og virðingar innan
danstónlistarsenunnar, þar
sem hann hefur verið áberandi
um langt árabil, og hafa margir
tónlistarmenn minnst hans með
virðingu um jólin. Hann hefur
verið sagður góður og heiðvirð-
ur maður, búddisti sem var líka
frábær plötusnúður.
Maxi Jazz, söngvari Faithless, allur
Maxi Jazz