Feykir - 25.01.2023, Qupperneq 6

Í september á liðnu ári var
hafist handa við að reisa
sérkennilegt mannvirki á Selfelli
á Skagaheiði, svokallaða
veðursjá (e. weather radar) sem
bætist við net veðurstöðva á
landinu og auka áreiðanleika
veðurspár. Að sögn Óðins
Þórarinssonar, sérfræðings á
athugana- og upplýsinga-
tæknisviði Veðurstofunnar, er
radarinn á Skaga, auk annars
sem fyrirhugað er að setja upp
á Melrakkasléttu, hugsaður til
þess að greina betur lægða-
gang og úrkomu sem kemur
að norðan og geta valdið
bæði snjóflóðum og
skriðuföllum.
Veðursjáin er þegar komin í
gagnið og segir Óðinn hana
hafa mikla þýðingu fyrir veður-
athuganir og þá sérstaklega þau
„veður“ sem koma að norðan.
Segir hann að á meðfylgjandi
skjáskoti hér að neðan sem
tekið er af vef Veðurstofunnar
síðasta föstudagsmorgun, megi
greinilega sjá úrkomu sem
laumar sér úr norðrinu. Með
þær tvær veðursjár sem áður
var treyst á, á Miðnesheiði og
Fljótsdalsheiði, sé ljóst að
greinanleikinn á veðrinu úti
fyrir Norðurlandi hefði verið
umtalsvert verri.
„Við höfum verið með
veðursjár í rekstri á Miðnes-
heiði í rúm 30 ár en í kjölfar
þess að herinn kvaddi Kefla-
víkurflugvöll var veðursjá sem
þeir skildu eftir keypt af þeim
og sett upp á Fljótsdalsheiði þar
sem heitir Miðfell. Við köllum
hann reyndar Egilsstaðaradar
en hann hefur verið í rekstri í
rúm tíu ár. Hann, ásamt tveim-
ur færanlegum veðursjám,
voru sérstaklega hugsaðir til
þess að fylgjast með gosmekki í
eldgosum og eru staðsettir við
okkar virkustu eldstöðvar, en
nýtast vel til veðurathugana.
Önnur færanlega veðursjáin er
í Gunnarsholti til vöktunar á
Heklu, Eyjafjallajökli og Kötlu
en hin á Kirkjubæjarklaustri og
sér einnig til Kötlu, Bárðar-
bungu og Grímsvatna. Veður-
sjáin á Fljótsdalsheiði sér til
sömu fjalla; Grímsvatna og
Bárðarbungu auk þess að horfa
til Öskju þannig að við höfum
með þessum færanlegu og föstu
radörum nokkuð góða sýn á
okkar virkustu eldfjöll, en get-
um jafnframt flutt þær færan-
legu ef önnur eldfjöll bæra á
sér.“
Í útskýringu Óðins kemur
fram að veðursjárnar senda frá
sér geisla sem getur lægstur
verið í láréttu plani og vegna
lögunar jarðarinnar hækki
geislinn eftir því sem fjær
dregur og tekur dæmi af því
þegar Miðnesheiðarveðursjáin,
sem horfði á gosið í Eyjafjalla-
jökli og var þá ein virk á þeim
tíma, sást gosmökkurinn ekki
fyrr en komið var í rúmlega
þriggja km hæð.
„Til þess eru færanlegu
veðursjárnar og með veður-
sjánni á Miðfelli sést betur til
eldfjalla á austanverðu landinu
og mögulegs gosmakkar áður
en hann nær þessari hæð.“
Þáttur í ofanflóða- og
snjóflóðaeftirliti
Óðinn segir að þetta verkefni
Veðurstofunnar sé unnið í
samstarfi við alþjóðaflugið sem
hafi í rauninni kostað kaupin á
VIÐTAL
Páll Friðriksson
Veðursjá á Skaga | Viðtal við Óðin Þórarinsson sérfræðing á Veðurstofunni
Veðursjá sem greinir lægðar-
gang og úrkomu úr norðri
báðum færanlegu veðursjánum
og uppsetningunni á veður-
sjánni á Miðfelli. Veðursjárnar
komi enda flug-inu til góða en
líkt og með dæmið um gos-
mökkinn hér að framan sást
hann ekki í ákveð-inni fjarlægð
með einni veður-sjá fyrr en í
mikilli hæð.
„Nú er verið að byggja upp
kerfi sem samanstendur af
þessum veðursjám sem taldar
eru upp hér að framan. Reyndar
erum við að skipta út veður-
sjánni á Fljótsdalsheiðinni því
þó að hann hafi góða sýn á eld-
fjöllin þá sér hann ekki nógu vel
út á haf í suðaustur. Þess vegna
er hún færð, eða byggð upp á
nýtt á Bjólfi fyrir ofan Seyðis-
fjörð. Sú veðursjá átti reyndar
að verða á undan í röð-inni en
vegna aðstæðna og veðurs í
haust varð Skagatá framar í
röðinni og er sú veðursjá þegar
komin í gagnið. Hún hefur
mikla þýðingu fyrir veður-
athuganir og þá sérstaklega þau
Í byrjun október var unnið við að ljúka uppsetningu mannvirkisins sem hýsir tæknibúnað veðursjárinnar á Skagaheiði.
MYND: JÓI ÞÓRÐAR.
Aðdráttur vegna framkvæmda í september. MYND: GUNNI RÖGG
6 04/2023