Vestfirðingur - 04.06.1999, Side 3

Vestfirðingur
3
-viðtal við Sturlu Halldórsson
Ritstjóri Vestfirðings hefur allt frá því hann var drengur í
Grunnavík í Jökulfjörðum séð viðmælandann Sturlu Halldórsson
í nokkrum ævintýraljóma. í JökulQörðunum var takmark ungra
drengja í lífinu það eitt að komast á sjóinn og standa sig.
Skipstjórarnir á línubátunum, sem hlustað var á eftir hverjar
veðurfregnir voru fyrirmyndirnar. Vegna fjölskylduvensla kynntist
ég Sturlu snemma, en þó enn betur síðar meir þegar leiðir okkar
lágu saman í gegn um hafnarmalin á ísafirði. Sturla er einn af
þeim mönnum sem maður metur því meir sem maður kynnist
betur.
Sturla hefur víða komið við, bæði til sjós og lands, í störfum
sínum jafnt sem áhugamálum. Lengi hefur ritstórann langað til
að forvitnast um lífshlaup hans. Eitt lítið blaðaviðtal gerir því á
engan hátt skil en er þó vonandi í áttina.
Sturla var 28 ár á sjó og 29 ár á höfninni. Þar við bætist
pólitíkin, bæjarmálin, störfin í stéttarfélögunum og í
Kiwanisklúbbnum. Og margt fleira.
Nú búa þau hjónin Sturla og Rebekka á Hlíf II á ísafirði og una
hag sínum vel. Þar sinnir Sturla nýjasta hugðarefni sínu. Hann
smíðar líkön af bátum og skipum. Þessi líkön eru listavel gerð og
undirstrika listhneigðina og handlægnina í þeim systkinum.
Ritstjórinn áræddi einn dag í maí að heimsækja Sturla á Hlíf og
biðja um viðtal í sjómannablað Vestfirðings. Eftir smá fortölur
hafði ritstjórinn sitt fram.
Ætt og uppruni
Ég er fæddur hér á
ísafirði þann 13 júlí 1922.
Sonur hjónanna Svanfríð-
ar Albertsdóttur og Hall-
dórs Friðgeirs Sigurðsson-
ar, skipstjóra.
Pabbi varð formaður á
áttæringi, 18 ára og réri þá
frá Höfnunum, austan á
Arnarnesinu. Hann var
formaður og skipstjóri í
rúm fimmtíu ár.
Foreldar mínir eignuðust
12 börn. Ellefu þeirra
komust upp. Þau voru:
Anna, Katrín, Guðjón,
Lilja, Sigurður, Sturla,
Guðmundur Guðjón,
Steindór, Ólafur, Málfríður
og Jón Laxdal. Þau misstu
íyrsta barnið mjög ungt og
Guðmundur Guðjón dó
ungur. Anna, Guðjón og
Katrín eru látin. Auk sinna
barna ólu þau upp dóttur-
son sinn Jón Hjört, son
Katrínar sem dó 28. apríl
1935 daginn eftir að Jón
Hjörtur fæddist.
Fjórtán ára sjómaður
Ég byrjaði sjómennsku
1936, fjórða júní, þá sem
hálfdrættingur á ísbirnin-
um ÍS 15 hjá Jakobi
Gíslasyni skipstjóra. Hann
hafði það fyrir vana að taka
einn ungling með sér á
sumarvertíð. Það var sett í
sjóferðabók mína, að ég
væri ráðinn upp á hálfan
hlut en ef tveir þriðju
skipshafnar samþykktu í
lok vertíðar að ég hefði
unnið fyrir meira en hálf-
um hlut fengi ég fullan hlut.
Það samþykktu það allir
nema einn. Jakob var
frábær skipstjóri og kenn-
ari. Ég var á ísbirni til
sjöunda mars 1940, en þá
strandaði báturinn á skeri
við Kerlinguna í Deildinni
hér við Djúp, og sökk, en
allir skipsmenn björguðust
við illan leik á björgunar-
bátnum inn á Skálavík.
Aftaka veður var af norð
austan og blindbylur. Við
vorum á útilegu, á ísfisk-
eríi. Við lönduðum á Bíldu-
dal leguna á undan og
þaðan var haldið út af
Barða. Þegar átti að fara
að leggja spáði aftaka veðri
og ákvað Jakob að halda
heim til ísafjarðar. Var öllu
skellt niður í lest og haldið
af stað heimleiðis. Vélin var
alltaf að smábila á leiðinni
og þess vegna hefur afdrifið
verið meira en Jakob
reiknaði með. Égvarávakt
til kl. 2 um nóttina og fór
þá í koju. Ég vakna svo við
það að ég hendist fram á
gólf. Það var um kl. 4 um
nóttina.
Jakob tók strax að
stjórna björgunaraðgerð-
um af mikilli festu og
yfirvegun. ísbjörninn hafði
björgunarbát í davíðum, en
hann var svo lítill að hann
bar varla allan mannskap-
inn. Jakob lét okkur því
setja alla belgina nema 4 á
tvö bönd. Belgina átti að
binda á borðstokk björg-
unarbátsins. Fjórir belgir
voru settir á styttra band
og voru þeir settir undir
kjöl á bátnum. Stór alda
skolaði ísbirninum fljót-
lega af skerinu. Þá voru
sett upp segl og farið að
sigla inn á Skálavíkina.
Báturinn lak svo mikið að
það var ljóst að hann sykki
fljótlega. Þá fórum við í
björgunarbátinn. Jakob
stóð við afturmastrið og
vildi ekki koma með í
bátinn og þurfti nánast að
taka hann með valdi. Tók
hann þá strax við að
stjórna björgunarbátnum.
Var nú róið stystu leið í
land. Rétt við land vorum
við nærri komnir á sker.
Éggleymi aldrei hrópunum
í mönnunum þegar þeir
sáu skerið. Okkur tókst
með naumindum að róa
frá skerinu. Þegar í land
kom urðum við að grafa
okkur í gegn um móðinn í
fjörunni. Það var svo mikill
snjór. Við gengum að næsta
bæ en þar tókst okkur ekki
að gera vart við okkur. Þá
gengum við að Meiribakka
til Páls bónda Pálssonar.
Þar var okkur tekið mjög
vel. Hann sendi Pál son
sinn til Bolungarvíkur til
að láta vita um okkur.
Daginn eftir gengum við svo
til Bolungarvíkur þar sem
Einar Guðfinnsson og
fjölskylda tók afskaplega
vel á móti okkur.
ísbjörninn var sá eini af
Samvinnufélagsbátunum
sem hlekktist á. Þetta voru
hundrað prósent skip.
Ég var á ýmsum bátum
eftir þetta t.d. Ara RE 53
með Jakobi Gíslasyni,
Ásbirni ÍS 12, Vébirni ÍS
14 með föður mínum,
Auðbirni ÍS 17, Morgun-
stjörnunni IS 87 ogHafdísi
ÍS 75, skipstjóri Guð-
mundur Guðmundsson. í
september 1951 fékk ég
pláss, sem háseti á Sól-
borgu ÍS 260, til reynslu.
Á Sólborginni
Ég var á Sólborginni,
sem netamaður, annar
stýrimaður, fyrsti stýri-
maður og sem skipstjóri
um átta mánuða skeið árið
1959. Ég var mjög fallvalt-
ur á Sólborginni, því ég
fékk oft að heyra það, þegar
fækkað var í skipshöfn, en
ég hélt plássi, að ég væri
eini kratinn, sem héldi
plássi, en það á ég skip-
stjóra mínum Páli Pálssyni
að þakka , því hann hljóp
alltaf til, þegar gerðar voru
tilraunir til að stjórna úr
landi, hverjir héldu plássi.
Hann sagði stjórnendum í
landi, að hann ætlaði að
ráða því, hverjir væru í
sinni skipshöfn. Páll var
frábær skipstjóri, aflamað-
ur mikill og vinur vina
sinna. Ég saknaði hans
mikið, þegar hann hætti á
sjónum.
Páll fékk mig til að koma
sem stýrimaður hjá sér í
ársbyrjun 1959,enéghafði
slasast á fæti þegar við
fengum brotsjó á okkur við
Grænland nokkrum túr-
um áður. Ég hafði þá gefið
mig fram til að fara upp
hvalbak til að laga stag sem
hafði losnað þegar skipið
tók yfir sig dýfu og ég flaut
aftur á dekk. Ég var ekki
orðinn góður í fætinum en
Páll sagði að ég þyrfti ekki
að standa mikið bara ef ég
kæmi með því að sig vant-
aði stýrimann. Það varð því
úr að ég fór í þennan túr. Á
þessum árum voru togar-
arnir mikið á karfaveiðum
við Nýfundanland. Við
héldum þangað og vorum
að láta trollið fara þegar
Skúli Hermannsson mágur
Páls skipstjóra féll í sjóinn.
Það var logn en mikil
undiralda og skipið valt
mikið. Við náðum honum
inn eftir nokkra stund en
þá var hann látinn. Hjartað
hefur gefið sig, sjórinn var
svo óskaplega kaldur
þarna. Það var strax farið
til St. John á Nýfundna-
landi og líkið sett í land.
Páll fór þar líka af skipinu.
Hann sagði mér að ég
skyldi bara sigla beinustu
leið heim, en ég réði þó
alveg hvað ég gerði. Þegar
við vorum að sigla yfir
Nýfundnalandsbankana
var ég með dýptarmælinn í
gangi. Þá sá ég allt í einu
miklar lóðningar og ákvað
að láta trollið fara. Við
lentum þarna í mokfiskeríi
og fylltum skipið á 3
sólarhringum. Það varð úr
við sigldum með aflann til
Þýskalands. Þegar við
vorum komnir rúmar 100
mílur austur fyrir Ný-
fundnalandsmiðin brast á
aftakaveður. í því veðri
fórst togarinn Júlí frá
Hafnarfirði og margir tog-
arar lentu í erfiðleikum á
Nýfundnalandsmiðum
vegna ísingar. Við vorum
hins vegar komnir austur
úr kuldanum og lentum
ekki í neinum erfiðleikum.
Ég breytti aðeins stefnunni
til suðurs á meðan að
veðrið gekk yfir þannig að