Bautasteinn - 01.04.2004, Síða 12

12
Gróðursetning hefst upp úr 1900
Talið er að notkun trjágróðurs á leiði
hafi hafist upp úr 1900 í garðinum en al-
menn gróðursetning á árunum á milli
heimsstyrjaldanna. Skipulagsnefnd kirkju-
garða hafði frumvæði að skráningu gróð-
urfarsins og um leið var óskað eftir tillög-
um um hvar skyldi grisja. Oft er það mats-
atriði hvaða tré skuli grisja, sérstaklega í
kirkjugörðum, þar sem tilfinningar geta
verið tengdar ákveðnum plöntum og því
nauðsynlegt að vinna slíkt verk í sem
mestri sátt við aðstandendur þeirra er í
garðinum hvíla. Markmiðið með grisjun-
inni er hins vegar að skapa betri vaxtar-
skilyrði fyrir þau tré sem eru heilbrigð og
gróskumikil samhliða því að hleypa meiri
birtu inn í garðinn og skapa þannig um
leið betri vaxtarskilyrði fyrir grasið og
undirgróðurinn í garðinum. Óli Valur seg-
ist hafa merkt hluta af þeim gróðri sem
hann taldi orðið mál að fjarlægja. „Sumt af
því er orðið of gamalt eða skyggir of mikið
á eitthvað annað og það þyrfti að fjarlægja
til að leyfa öðrum gróðri að njóta sín bet-
ur.“
Garðurinn mér hugleikinn
Óli Valur er garðyrkjumaður að mennt,
lærði hér heima og síðar erlendis, bæði í
Danmörku og Þýskalandi þar sem hann
dvaldi á stríðsárunum. Þegar hann sneri
heim hóf hann störf hjá Garðykjuskólan-
um og starfaði þar sem kennari í átta ár.
Síðan gerðist hann landsráðunautur í
garðyrkju hjá Búnaðarfélagi Íslands. „Þá
ferðaðist ég vítt og breitt um landið, heim-
sótti þorp og kaupstaði og starfaði svo
auðvitað líka með bændum, bæði gróður-
húsabændum og þeim sem ræktuðu mat-
jurtir utandyra. Þannig að maður fór víða
og kynntist mörgum, en í sjálfu sér hafði
ég aldrei nein afskipti af kirkjugörðum
fyrr en núna. Þessi garður er mér hins
vegar hugleikinn því hér er móðir mín og
fleira af mínu fólki jarðsett. Móðir mín
sótti mikið í kirkjugarðinn á sínum tíma til
að lagfæra leiði okkar fólks og ég fylgdi
henni á þeim tíma. En ég man þó ekki eft-
ir miklum trjágróðri í garðinum þegar ég
var barn, en þeim mun meira af fjölærum
plöntum var hér að finna. Sennilega hefur
sá gróður hopað þegar trjágróðurinn
breiddi meira úr sér. Það var aldrei mikil
umferð í garðinum, en einhverjir sinntu
þó leiðum vel.“
Lærum af reynslunni
Gróðursaga garðsins er ekki löng, telst
í nokkrum tugum ára, en í dag er garður-
inn þó einn gróðursælasti reitur borgar-
innar. Upphafið má rekja til þess að ætt-
ingjar og aðstandendur gróðursettu ýmsar
plöntur á leiði ástvina sinna. „Þetta voru
að mestu leyti innfluttar plöntur og alls
ekkert skipulag á gróðursetningunni. Í
seinni tíð hefur þetta orðið að ákveðnu
vandamáli, allt of þéttur gróður og óskipu-
lagður sem skyggir á bæði birtu og yl.
Það er ekki gott að kirkjugarðurinn sé
dimmur og drungalegur. Svo þarf að
skapa rými fyrir þær plöntur sem við vit-
um að munu standa lengi, eins og t.d. álm
og hlyn. Reyniviðurinn hefur stuttan lífald-
ur hvað tré varðar og því kannski eðlilegra
að grisja svolítið af honum, en það er mik-
ið af honum í garðinum.“ Óli segir mikil-
vægt að læra af reynslunni í gamla kirkju-
garðinum, ljóst sé að trjágróður henti ekki
Rúmlega 200 tegundir af plöntum í garðinum
Óli Valur Hansson. Ljósmyndir: HGG
Burknar vaxa meðal annars í garðinum og
hér sýnir Óli Valur okkur einn slíkan.
Guðmundur Rafn Sigurðsson frá Kirkju-
garðaráði og Óli Valur skoða grein af hlyn.
Sumarið 1999 gerði Óli Valur Hans-
son garðyrkjuráðunautur úttekt á gróð-
urfari í Suðurgötukirkjugarði í Reykja-
vík og skilaði hann í kjölfarið skýrslu
þar sem fram kom að rúmlega 200 teg-
undir af trjám, runnum og fjölærum
plöntum er að finna í garðinum.