Bjarki


Bjarki - 11.07.1902, Blaðsíða 1

Bjarki - 11.07.1902, Blaðsíða 1
VSi,28, Eítt blao •) vii;u. VenS áty borgist fyrir !. jú'í, (erlenrli Sorcnsl fvnr-.-Vanv. Seyðisfirði, IS. júSL Uppsögn skrirleg, ógilc! nema komin sje ttl úcu. fyrir t. okt og kaupandi sje bá skuldlaus við rjlafiið. 1902. GJALDDAGI KJARKA vctr 1. þ. m. 'Kaup- endar vinsamlega núnntir á að borga blaðið, einkum allir þeir, setA enn eiga ógreitt andvirði blaðsins frá síðastliðnu árí. Alvarlegar hugleiðíngar um ríki og kirkju eftir Leo Tolstoi. íslenskað eftir norskri þýðíngu. Kristjaníu 1S91. Niður!. Lítum til dæmis sem srtöggvast á sögu þess rfkis, sem varð fyrst til að taka saman við kristindórninn. I Rómaborg bafði smámsarnan myndast ræn- íngjasveit; þeir menn lifðu á ránum, morðum og hryðjuverkum, og urðu loks svo voldugír að þeir lögðu undir sig heilar þjóðir. Undir forustu forsprakka sinna, er almennt voru ka!l- aðir keisarar, rupluðu og þjáðu þessir ræningj- ar og eftirkomendur.þeirra landsfólkið, til þess að geta fullnægt girndum sínum og tilhneig- ingum. Einn niðji þessara ræningjaforingja, Konst- antín* að nafni, var mjög víðlesinn, og hafði kappsatt fýsnir sínar af þessa heims lystisemd- um. Honum fannst hann kunna betur við sum- ar helgikreddur kristninnar en sína fyrri trú; honum fjell betur messuhald en mannfórnir og hann kunni betur við einn guð og son hans Krist, en Júpiter, Venus og Apolló; og því var ekki nema sjálfsagt að hann ljeti það boð út gánga að þessa trú skyldi útbreiða meðal þegna sinna. »Yður er kunnugt, að konúngar heiðingjanna * Cajus Flai'ius Valerius Constantiniis var keisari frá 3D7 ril 337 og er alnient kaflaður Konstantín mikli. Hann er einkum frægur fyrir hvernig lionum fórst víð krístnína, sem áður hafðí að jafnaðí átt ofsóknum að mæta af stjórnarinnar liálfu. í fyrstu mun Konstantín hafa verið hneigður að þeirri eingyðistrú, seni þá var almennust um allt, og þó einkum í Ausiuráifu, og kölluð hefur verið sóldýrkun. En svo kynntist hann kristnimii, sá hvern framgáng hún hafði, og hve mikil hætta einingu ríkisins var búin af fjandskapnum milli trúarflokkanna: Haun tók að sjer kristnina af pólitiskum ástæðum, en ekki af því hann væri orðinn trúaður. Sumir segja raunar, að hann hafi verið talsvert hræddur við guð kristinna manna og haldið hann sterkari en sólguðiun. En sann- leikurinn er víst sá, að hann kærði sig um hvorugan, en skifti sjer á milli beggja, eftir því sem liann sá, að var klókastfyrir ríksstjórn- ina. Árið 313 fjekk kristindðmurinu jafnrjetti við önnur frtíar- brögð í ríkinu, en brátt fór þó prestastjettin krisína að fá ýms forrjettindi, svo sem undanþágu frá opinberum gjöldum ; kirkjur fengu og leyfi til að láta arfleiða sig o. fl. því um líkt. Á hinn bóginn lögleiddi hann sunnudaginn sem almenuan belgidag, hjelt sjálfur alltaf embættinu sem pontifex maxinuis (heiðinn æðsti presfur) og ljet ekki skírast fyr en á banasænginni. Þó Konstantin væri vitur maður og að mðrgii nýtur, þú var hann í hina röndina svekamenni. Meðal annars Ijet hann t. d. myrða konu sína Faustu og Crispus son sinn, og friðsemdaimaður var hann einginu, nema hann sæi sjer hagnaði. Aths. þýð. drottna yfir þegnum sínum .... en yðar á meðal skal þetta ekki svo vera .... Þú skalt ekki mann deyða; þú skalt ekki drýgja hórdóm; safnið yður ekki fjársjóðum á jörðu; dærnið ekki; rísið ekki öndverðir á móti hinu illa. . .« Einginn varð til að vekja athygli hans á þessuni kenningum; en þeim, sem hefði borið skylda tii að ieggja aðaláhersluna á hin þýð- ingarmestu at-riði í kenningum Krists, þeim fórust, fyrir hagsýnis sakir, orð eitthvað á þessa leið: »Þú villt kalla þig kristinn, en halda samt áfram að vera ræningjaforingi, halda áfram að berjast, brenna, gánga í ófrið, lifa í saurlifnaði, myrða og njóta bíh'físværðar í skauti lystisemdanna. Þetta er vel hægt allt saman. Og svo löguðu þeir kristindóminn eftir því sem hann vildi, og komu öllu í miklu viðfeldn- ara lag en við var að búast. Þeir voru þó svo gáfaðir, að sjá það fyr'r að aurru hans hlytu einhverntíma, er hann læsi evangelíið, að opnast fyrir því, hvað hin nýja trú beimtaði í raun og veru af iátcndum sín- um, sem sje kristilegt líferni, en ekki tómar kirkjugerðir og kirkjuganngur. Það sáu þeir út um svarta leppinn, en .-'. því afstýrt með því að bæta við og c'.raga frá kristindómnum með svo snjöilu rnóti, að hann gat halciið áfram að kalla sig kristinn og lifa eins og heiðíngi, án þcss að taka eftir því að nein mótsögn væri milli trúar hans og breytni. Fyrst og fremst var það svo sem auðsjeð, að Kristur var í heiminn kominn einúngis í þeim tilgángi • að endurleysa tíann og alli og á hirm bóginn fjekk Konstantín fyrir Krists rjett tii að lifa; hann þurfti meir að segja ekki annað en iðrast og kingja dálitlum brauðbita og vínsopa, og sjál Þá hafði hann hremrnt sáluhjálpina og allt var honum fyrir- gefið. En þetta var ekki einu sinni nóg. Þeir lýstu beinlínis blessun sinni yfir \ ins og ríki sem ra ningjaforingja, lýstu að það væri hei'agt og smurðu hann með olíu. í þakklætis skyni fyrir þeíta kom hann því skipulagi £i kjör prestanna, se vildu sjálflr hafa, fastákvað afstöðn hvei við gnð og skipaði að lesa þessa ákvörðun sína og endurtaka fyrir hverjurn einasta manni sem mælikvarða til leiðbeiningar. Og allir voru ánægðir; og sú trú, sem þannig var uppdubbuð og lagfærð, hjelst á jörðinni í 1500 ár, því aðrir ræm'ngjaforíngj- ar fóru að dæmí Konstantíns, komu þessari trú á hjá sfnnm þegnum og voru svo auðvit- að smurðir í staðinn, því alit var þetta svo sem gert í hlýðni við guðs vijj. Hvenær sem cinhverjum fanti tókst að fje- fletta og ræna einhvern annan, drepa menn svo þúsundum skifti, sem aldrei höfðu gjört honum neitt til meins, þá tóku þeir hann og smurðu hann mjög svo hátfðlega, því hann var svo sem auðvitað guðs rnaður. í Rússlandi var keisaradrottning, sem drap mann sinn og lifði skækjulifnaði; hún var fra guði;* f Frakklandi var það Napoléon. Og hvað prestunum víðvíkur, þá voru þeir ekki einúngis frá guði, heldur voru þeir nícrri því * Katrín keisaradrottning. guðir sjálfir, þar eð heilagur andi hafði vitan- lega tekið sjer búfestu hjá þeim. Páfinn á líka heilagan anda 1 förum sínum, eins og vor ailrahelgasta sýnóða. Og hvenær sem drottins smurði, þ. e. for- ínginn fyrir þessum ræningjum, fær löngun til að ráðast á sína eigin þjóð, eða einhverja aðra, koma þeir þegar til hans með vígt vatn og rjc'jða því á krossinn (þann kross sem Kristur bar og dó á, af því hann sneicidi ein- mitt hjá þessum sc'mu ræníngjum); svo Iýsa þeir blessun sinm yfir ncníngjaforíngjanum og senda hann til þess að myrða, heingja og háls- höggva fólk í nafni hins krossfesta Krists. Og allt var þetta nú gott og blessað á með- an þeir lifðu saman í eindrægni; en það kom brátt sundurlyncii á milli þeirra og þeir fóru að draga dár hvor að öðrum og brfxla hvor öðrum um að þeir væru þjófar og ræningjar - og það voru þeir sannarlega. En fólkið fór nú að veita þessum bn'xlyrðum verulegt athygli, hætti svo smámsaman að trúa á drott- smurða og þá menn, sem heilagur andi hafði tekið sjer búfestu hjá, og það lærði brátt að nefna báða málsaðila því rjetta nafni, sem þeir nefndu hvor annan feimnislaust, nefnilega ræningja og svikara. Þcssi útúrdúr um ræningja er ekki annað en lausleg athugasemd. Jeg hef drepið á þá, af þvf að þeir voru þeir fyrstu, sem siðspilltu þeim er síðar gerðust svikarar til að hafa at- vinnu af. En aðalatriðið, sem hjer er um að ræða, er það, á hvern háít svikararnir með uppgerðar- hafa framþróast og orðið það sem þeír eru. Vjer sjáuin þá, að vegna lu'ns "óeðlilega bandalags þeirra við ræningjana htakaði þeim frá því sem þeir voru, eða hefðu getað verið. Það gat ekki annan veg farið, því í siimu svtpan og þeir lýstu fyrst yfir því, að konúng- i væri heilagur, og fuilvissuðu hann um, ar.n gæti með vaidi og yfirgángi útbreitt þá trú sem sjálf í sínu innsta eðli er fólgin í auðmýkt og ósjerpíægni, þá einmitt hurfu þeir af rjettri leið. Sú kirkja, sem þetta ailt er hjer sagt um, er eingínn hugarburður sjálfs mín; heldur hef jeg Iýst hjer hinni virkilegu kirkju eins og hón hefur verið alltaf síðan klerkastjett henn- ar komst í klærnar ákonúngum og keisurum, enda talar saga hennar ekki um annað en þær árángursiatisu tilraunir, sem þessi veslings prestalýður hefur gert, hverja fætur annari, til þess að reyna að varðveita sannnleikann í kenníngu Krists ón-.eingaðan, um leið og hann samt prjedikar þessa kenningu með falsi og sýnir í yerkinu að hann er henni sundurþykk- ur. Þýðing k'eé'kalýðsins, tilverurjettur hans, er kominn undir þeirri kenningu sem hann tekst á hendur að fiytja. Kenning þessi boðar auðýmkt, sjálfsafneitun, kærleika og fátækt; en svo er hún útbreidd með ofbeldi og yfirdrepsskap. Til þess að rr.eðlimir prestalýðsins hefðu eftir eitthvað til að prjedika, bar þeim lífs- nauðsyn til að halda fast við kenningu Krists (þ. e. a. s. hafna henni ekki berlega); en til þess á hinn bóginn að bera eitthvað í bæti- fláka fyrir lagsmennskuna við veraldlega vald-

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.