Plógur - 29.03.1899, Page 3
19
landið, breytist búnaðurinn, viss-
ari og meiri arður fæst af hverj-
um jarðarbletti, sem ræktaður er,
minni yfirferð þarftil að afla heyja
(og matjurta) og þar af leiðandi
minni vinnu kraft — alt verður
auk þess fljótvaxnara, og má hirða
fyr inn, — arðurinn verður fljót-
teknari, vissari.
Oræktarbúnaðurinn — hann
mætti og nefna villibúnað, —
líkist mikið hirðingjabúnaði, og
á honum byggist sauðfjárhald og
útigönguhesta. Ræktunarbúnað-
urinn aftur á rnóti — hann má
nefna menningar búnað — líkist
akuryrkju búnaði. A honum bygg-
ist nautpeningsra'ktin (kúahald).
Það er því margt, sem bendir
til þess að auka betri kúahald í
stað útigöngudýrahalds. Kúabú
eru ei svo mantifrek, sem úti-
göngupeningsbú, arðurinn vissari.
En fleira þarf en nóg og gott
fóður (töðu eða vatnsræktað star-
gresi) til að kúm gcti liðið velog
verið arðsamir bjargargripir. Eft
irfarandi línur eiga að benda á
ymislegt fleira, sem stutt gæti að
því að kúnum líði vel og bænd-
ur hafi gott gagn af þeim
II.
Ilt atlæti: ilt skap, íllur vani
— Iireyting hugsunarháttar. — Heið-
ursstaða. — Fóstrur vorar, — Hróp-
legt vanþakklæti.—
Kýrin þarf að hafa gott at-
læti, og þess ætti að gæta þegar
1 uppeldinu. Geðbrestir og dutl-
ungar kúnna geta verið afleiðing
af illu atlæti við kálfana í upp-
vextinum. Umgengni manna hef-
ir nieiri áhrif á lundarfar og siðu
nautgripa en annars búpenings,
vegna þess að þeir eru háðir meiri
daglegum afskiftum manna.
Þessvegna er mönnum líka
hættast við að skeyta skapi sínu
á þeim. Og af því stafar það,
að mörgum liggur óhýrra orð til
nautpenings en sauðtjár og hrossa.
Mönnum er svo hætt við að finna
meira ti! þess, sém þykir ókostur
við það, sem daglega er umgeng-
ist en þess, sem til kosta lieyrir.
Kúnum er á lasað fyrir óþægð,
forvitni, óhreinlæti o. s. frv. þær
eru nefndar ýsmum óvirðingar-
nöfnum með til heyrandi ókvæð-
isorðum, er lýsa illu geði, eða
venju manna.
Þetta alt er skaðlegt. Gagn-
vart kúnum þarf kugsunarháttur-
inn niikið að breytast. Þær ættu
að njóta velvildar í aðbúð og um-
ta.li.
Fjósmenskan á að skoðast
sem heiðursstaða, gagnstætt því
er víða hefir tíðkast, og til þess
veljast, ef unt er, hreinlátur, geð-
góður, velvildarfullur maður.
Auðsætt er, hve nauðsýnlegt
er að búa vel að kúnurn og sýna
þeim allan sóma. At þeim fáum
vér daglega næringu árið um
kring. Þær eru heimilisvinir vor-
ir, vitja húsa vorra á hverju kveldi
þegar þær fara út; færa björg í
bú. Þær eru fóstrur vorar og
fyrstu nærendur, næst móðurinni.