Plógur - 30.10.1899, Page 3
67
ræði handa þungu heitnili. Það
sýnist nú máské sumum, að bændur
ættu að græða stórfé af landbún-
aðinum, ef hann gefur svona háa
vexti. En það er engin von á
slíku, á meðan að höfuðstóllinn
er svo lítill að vextirnir eru étn-
ir upp árlega. En nú eru þess
dæmi, að bféndur græða stór-
fé á búskapnum, að minsta kosti
í góðu árferði. Bóndi sem byrj-
ar bú með kúgildunum einum og
geldtir af þeim 12—16%, efnast
smátt og smátt; hann græðir þá
árlega af búinu. En Svo þegar
hann hefir fengið fulla áhöfn á
jörðina hættir hann að auka bú-
stofninn. Gróðinn verður þá minni.
Hann fer að leggja hann í jarð-
kaup og fl. sem gefur af sér að-
eins 4—6°/o eða þar um. Þessa
munu mörg dæmi. Þegar búin
hætta að geta stækkað, fer efna-
hagur bóndans að standa í stað.
Ættu því efnaðir bændur ávaltað
legRja afganginn frá búinu í þann
sjóð, sem gefur honuín beztu vexti.
Það er ekki sparisjóðir, ekki jarða-
kaup, heldur móarnir eða mýr-
arnar í kringum túnið hans —
Það er óhætt að trúa þessu.
„Plógur mun á sínum tfma sýna
það með ómótmælanlegum rökum.
Búin hér á landi eru svo lítil
að tekjurnar af þeim verða oft
ekki nægar til þess, að fullnægja
öllum þörfum bænda. Þessi smá
búskapur stafar af því, hve jarð-
irnar eru litlar og sundurskiftar
°g fl'á. gamalli tíð komnar í nið-
urníðslu, svo er höfuðstóllinn, sem
flestir byrja búskap með, ærið
smár.
Samtal.
Það er ekki langt síðan að Pétur
og Páll ræddu um eitt og annað bú-
skapnum viðvíkjandi, um verðfall á
búsafurðum, smérvöndun, kaffi drykkj-
ur, vinnuhjúahald, búfræðinga, sjávar-
útveg og fl. En „opt er í holti heyr-
andi nær". — A því Plógur kost á,
að flytja ágrip af ræðum þeirra, sem
eru að mörgu leyti einkennilegar og
eftirtekta verðar.
Pétur\ „— — — ‘Landbúnaðurinn
er kominn á fallandi fót. Horfurnar
eru ískyggilegar. Ég held að allur
búskapur tari um koll. — ■ — —
Bændur geta ekki lengur búið fyrir
fólksleysi, verðfalli á búsnytjum, þung-
um sköttum og peninga vandræðum..
Ég held að bezt væri að flytja til
Amirlku. — t’ar lifa fl. sem „bióm (
eggi" og þurfa þó minna að hafa fyrir
lífinu en hér. -- — —
Páll'. Satt er það að búskapurinn
er erfiður. En það hefir hann oft
verið áður. Og þrátt fyrir alt og alt
er þó hagur landsmanna betri nú en
oft áður; og ekki langt á að minnast
harðæristímabilið trá 1880—87. E9a
hvað segir þú um „Móðuharðindin
og fl. harðæris- og drepsótta tímabil,
sem yfir land og þjóð hafa komið.
Lestu árbækurnar og þá muntu kom-
ast að raun um, að oft hefir þjóðin
átt erfiðara en nú, og að þegar „neyð-
in hefir verið- stærðst, þá hefur æfin-
lega hálpin verið næst",—og svo mun