Alþýðublaðið - 22.02.1939, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 22.02.1939, Blaðsíða 3
MH>VIKUDAG 22. FEBE. 1939 ALÞVÐUBLAÐIÐ ALÞÝÐUBLAÐIÐ RITSTJÓRI: F. R. VALDEMARSSON. í fjarveru hans: JÓNAS GUÐMUNDSSON. AFGREIÐSLA: ALÞÝÐUHÚSINU (Inngangur frá Hverfisgötu). SÍMAR: 4900: Afgreiðsla, auglýsingar. 4901: Ritstjóra (innl. fréttir). 4902: Ritstjóri. 1196: Jónas Guðmunds. heima. 4903: V. S. Vilhjálms (heim*). 4905: Alþýðuprentsmiðjan. 4006: Afgreiðsla. ALÞÝÐUPRENTSMIÐJAN HafnarQarðardeilan jrir félaisdoii. 5AÐ sýnir ákaflega vel, hvernig upphafsmenn Hafnarfjarðardeilunnar, komm únistar og íhaldsmenh, líta sjálfir á málstað sinn, að kæra og skaðabótakrafa Bæjarút- gerðarinnar í Hafnarfirði á hendur kommúnista- og íhalds- mannafélaginu Hlíf skuli ekki fyrr hafa verið tekin fyrir af Félagsdómi, en bæði Þjóðvilj- inn og Morgunblaðið byrja að reyna að tortryggja niðurstöður hans fyrirfram til þess að æsa íylgismenn sína til að hafa úr- skurð hans að engu, ef hann skyldi ekki falla þeim í vil. Þjóðviljanum og Morgun- blaðinu er það bersýnilega báð- um fullkomlega ljóst, að þau hafa frá upphafi þessarar deilu talað máli ofbeldismanna og uppreisnarmanna gegn lögum og rétti, sem engin vpn er til að geti varið málstað sinn á lögleg an hátt. Þess vegna taka þau það ráð, að rægja úrskurð Félags- dóms fyrirfram í því augna- miði að æsa fylgismenn sína í Hafnarfirði til áframhaldandi ofbeldis og lögbrota, án nokk- urs tillits til þess, hve alvarleg- ar afleiðingar það kann að hafa fyrir þá. Ritstjórar Þjóðviljans og Morgunblaðsins ætla sér á- reiðanlega ekki sjálfir að hafa sig í neinni hættu í sambandi við þá atburði, sem út af því kynnu að spinnast. Það ætla þeir hinum óbreyttu liðsmönn- um sínum einum. Það er ekki skipun Félags- dóms í þessu máli, sem er und- irrót þeirra árása, sem blöð kom múnista og íhaldsmanna hafa nú hafið á hann, áður en hann hefir felt nokkurn úrskurð í málinu, enda þótt þau láti það í veðri vaka, heldur meðvitund- in um það, að málstaður þeirra er óverjandi á vettvangi laga og réttar. Félagsdómur er að öllu leyti þannig skipaður í þessu máli eins og lög mæla fyrir. Fulltrúi Vinnuveitendafélags- ins í Félagsdómi, Kjartan Thors, hefir samkvæmt lögun- um um stéttarfélög og vinnu- deilur vikið sæti fyrir Guðjóni Guðjónssyni, tilnefndum af Bæjarútgerð Hafnarfjarðar, af því að hún er ekki í Vinnuveit- endafélaginu. Fulltrúa Alþýðu- sambandsins í dóminum, Sigur- jóni Á. Ólafssyni, bar hins veg- ar engin skylda til þess að víkja sæti, enda þótt hann sé í stjórn Alþýðusambandsins, því að Al- þýðusambandið er ekki aðili í skaðabótamáli Bæjarútgerðar- innar í Hafnarfirði. Það er því aðeins fyrir persónulega ósk hans, að varafulltrúi Al- þýðusambandsins, Sigurgeir Sigurjónsson lögfræðingur, hef ir tekið sæti í Félagsdómi í hans stað. Og það er því ástæðu lausara fyrir íhaldsmenn að belgja sig út af þessari skipun Félagsdóms í Hafnarf jarðar- deilunni, að Alþýðusambandið hefði alveg eins átt fulltrúa í honum í þessu tilfelli, þótt það hefði verið vinnulöggjafar- frumvarp íhaldsmanna, sem flutt var af Garðari Þorsteins- syni og Thor Thors, en ekki frumvarp ríkisstjórnarinnar um stéttarfélög og vinnudeilur, sem á sínum tíma hefði orðið að lögum. Tilraunir kommúnista og í- haldsmanna til þess að tor- tryggja úrskurð Félagsdóms í Hafnarfjarðardeilunni, sökum þess hvernig hann sé skipaður. eru því með öllu tilefnislausar, og ekkert annað en nýr þáttur í moldvórpustarfi þeirra gegn lögum og rétti í landinu, ætl- aðar til þess að stappa stálinu í það lið, sem þeir hafa safnað í og utah Hafnarfjarðar til of- beldis og uppreisnar gegn ríkis- valdinu í þeirri fánýtu von, að þeim takist að vinna það mál með blóðugum barsmíðum, sem þeir hafa tapað lögum sam- kvæmt fyrir Félagsdómi. Engum kemur það á óvart, þótt ábyrgðarlausir spekúlant- ar, sem standa í þjónustu hinn- ar rússnesku undirróðurs- og ofbeldisstofnunar, alþjóðasam- bands kommúnista, og taka við stórfé af henni á hverju ári, stofni til slíkrar uppreisnar gegn þeim lögum og stjórnar- völdum, sem íslenzka þjóðin hefir sjálf sett sér. En með vax- andi undrun horfir almenning- ur hér á landi upp á það, að Sjálfstæðisflokkurinn, sem hingað tilhefir alt af þózt þjóð- legastur allra, skuli opinber- lega leggja slíkum mönnum lið sitt til þess að vega að lögum og lýðræði í landinu og friðin- um meðal þjóðarinnar. Þótt fyrirsjáanlegt sé, að Fé- lagsdómur hljóti að dæma slíkt framferði hart, þá mun þó dómur þjóðarinnar verða enn- þá miklu þyngri. Og hann verður kveðinn upp við næstu alþingiskosningar. Útbreiðið Alþýðublaðið! fiufnbaðstofiir hitaðar leð rafmagni. Eftir Jén Gunnarsson. l^YRSTA gufubaðsitofan, sem rr hifuð er imeð .rafmagni, er þiegar •komin upp hér í bæinium. Tilraunum mímiuim mieð bama er þó ekki ao fiullu lok'ið, og ætla ég því ekki að lýsa henmi nánar að þessu sinmi, en láita mér nægja að geta þiess að eigamdi baðsítoí- ummar er ámægður með hana. Þó v'il ég taka það fram sitrax að þa'ð er sízt dýrara að nota raf- magn en kol til að hita gufu- baðstofiu, en auðvitað miklum miun þægilegra og fyrirhafmar- minna, því fyrirhöfn er emgin,, en af því leiðir að rafmagmsriituð baðistofa verður oftar .notuið en baðstofa sem hituð er með vlði eða kolum — og er þetta mikill kostur, því gigtveikt fólk mun hafa gott af að fiara dagiega í gufubað, eða a. m. k. aininam hvern dag. Fyrir heilbrigt fólk mun hæfilegt að fara i bað tyis- var í viku. En á fis'kisfcipum vonum þarf heitur gufubaðkliefi ávalt að viera til taks, svo iað sjó- menn geti notað hann eí þeir verða fyrir ofikæ'inigu, því það er ataðreynid sem lenski rithöfuindur inn J. Ellis Burke helduir fram, að maðiur getur blátt áframsoð- ið úr sér kvef- og ofkælingu með því að fara í hei'tt bað aminað hvort í kierlaug 40—44 stig C. heita, eins og Japanir gerai, eða í gufubað 50— 60 stiga heitt, er enn betra. I alíku baði eykst blóðhitinm um 0,5 stig og þessi aukni blóðhiti (Kunstig Feber) n-ægir til að lækma kvef og köldu á sama hátt og náttúran sjálf framleiðir hitasótt • í líkamamium til að vinina bug á ofkælingu og smitun. í slíku kviefpestarbæli sem Rvíik er nærri allan ársins hring, ætti hin rafmagríshitaða gufuibaðstofa því að verða aufúsugöstur, og. verðiur það með tíimamum, þótt eigi blási byrlega enm sem kom' ið er með þetta nauðsynjamál. Það er t æI. ljóst dæmi um vanþekkinigu almiemnimgs á gildi gufubaða, að baðstofám í íþtótta- akólaniiim er enn sáralítið notuð af almenninigi á méts við það siem vera ætti, því þar ætti að vew fu't hú-3 alla da?ia í jafnlstiór- 'um bæ og Reykjavík. Gamla baðhúsinu í miðbaanum þyrfti líka að bœyta í gufubað- stofu, þar sem tmenm ættu kost á ódýrum böðum. En brýnust 'i er þó nauðsyn þess að koma Upp gufiubaðistofu í Sumidhöíllimni og á baðstaðnum við Skarja- fjörð. Og á þessum stöðum virð- ist .sjálfgefið að nota baðstofur hitaðar með rafmagni, því slikt er hættulaust mieð öllu ef vand- virknislega ér gengið frá leiðsl- um og hitunartækjuim, — enda myndi hið beimsþekta sænska raftækjaféiag „Aaea" eigi fram- leiða og selja rafmagnstæki í gufubaðstofuir, ef jslíkar baðsito'Mr væru taldar hættulegar þar í landi. Þarf varla að gera ráð fyrir, að raftækjaeftirlitið í Sví- þjóð sé vægara í 'kröfum uim ör- yggisráðstafanir en slikar stofn- anir í öðíUm lönduim. Þar eð ég tel líklegt, að ung- mennafélögum og íþróttafélög- um ,sem í fram'tiðinmi kynnu að vilja neisa gufubaðstofu, geti komið að góðu gagni að vita hvað þessi „Asiea"-tæki kosta, íeyfi ég mér að tilgreina hér til- boð frá þessu firma' um tæki í gufubaðstofú. Er tilboðið miðað við baðstofu 4x5 metra, en loft- hæð 2;20 mietra, og ættu 20—30 manns að geta baðað sig í stemm í slíkri baðstofu. Tæki þaWj er nota þarf, eru sem hér segir: 3 rafmagnsofnar (Kamrörskaminer Nr. 5388) með hiífum úr ga.lvaniseruðu járni, 2 kw. Verð sænskair kr. 65,00 pr. stk. 1 tæki til að framleiða gufu (Dampudvikllngsapparat). Verð s. kr. 275,00. 1 va'tmshitumartæki, sem kost- ar 100—300 sæmskar krómur, ©ftir því hvaiða tegund mienm kjósa að kaupa. Tækin kosta þanmig alls 570— 770 sænskair kr'ómur, og gari ég ráð fyrir, aið raftækjasala ríkis- ims geti selt þaiu á svipuðu vierðii í islenzkium krómum, því hið til- gneinda verð mun vera smásölu- ve'rð. „Asea"-félagið hefir sek þessi tæki í gufuboðstofur í Svíþjóð, og er fcunnugt um, að þær lika ágætlega, og að þar í landi eru engir sérfræðiingar hræddir við a!ð nota rafmagn til aið hita gufu- baiðstofuT. Hættain við að mota ralfmiagn í slíkar baðistofur getur aills ekki verið meitt meiri hér á ialndi en í Svíþjóð, og því ólík- legt, aið sérfræðingar vöfi'r sjái „raiutt", þó'tt. lagt sé út í þiétta hér.^ . Þorsteinn Einanssion íþrótta- kiennari hie!ir áætlað, að baðstofu bygginig úr stieinisteypu, 5x4 m. aö utainmáiii, myndi koste um 1500 krónuir. Við slíka byggimgu þyrfti alð bæta leguskála nægi- lega stórum, og má því æíla, a!ð baðstOfubygginig, hæfiteg fyrir 20—30 matans í isenn, mumii kosta Uim 2500 krónur. En íþróttaifé- lögim, hér í Rcykjavík eru þess mairgfalidlega mejmug að riaisa slíka baðis'íiofu hér á baðsíaðnum við Skerjafjörð — og þykir már sennilegt, aið þess verði eigi langt að bíða, að hafist verði hamda um þetta<. Iþróittafélögim hafa< þega.r velt stærra Gnettis'töfcum — en engu, sem æskulýð hðfuð- sta'ðaráns er jafn mikil nau,ðsyn og þettai. Jóin GunniaJRsíson. Athyglisvert íþróttamót. Firsta innanhlss ífirétta- mót tiér á- landl. I siamlbandi við 40 ára afmæli K. R. 1 næsta mánuði befir fé- íagið ákveðið að fara þesis á lieit við I. R. R., að fá að halda fnn- anhúsism'öt í. frjálBium' íþiróttum. Fer imóitið friaim í íþ'róttahúsinu við TjamargjMiu (gamia íshúisiinu), Eem K.-R.4ngar hafa eins og kuninugt er útbúið svo, aið nú imá æfa þar frjálsar íþróttir. Húsið er skiljaniega lekki svo fúllkomið, að hægt sé að iðka allair íþTÓttir þar, en þeas vegna verður aðeiins kept í fjórum grieinum: kúlu- varpi, langsitökki, hástökki og þri stöikki ián atnenmiu. Sllkium mótum siem. þessu ætti að veita sénstaka athygli hér á~ Iiandi, þar sem B'uimorið' er svo' stutt. Er þesisi viðleitni félagsins því þakkarvierð, og ættu menn að bregðast vel við og sækja miótið. Þa.ð fer sennilega fracn 7. eða 8. niarz. Eru íþTöttafélög í Reykja- vík og Hafnarflrði bsðin að til- kynma þíátttöku síma til stjóirnar K. R. sem fyrst. Síðasta dagnámskeíð á þessum vetrí byrjar 13. mar^ og stendur tíl aprílloha. Kennt frá fcl. 2—6 e. h. Jafnframt eru fcvöldnámsfceið eítt á hverjum mánuðí. bennt frá bl. 8—10 e, h. AUar upplýsíngar hjá frú Guðrúnu Pétursdóttur Shóluvörðustíg 11A símí 3345. Og eftír bl. 2 þar sem bennt er á Hverfísgötu 4 uppí, Sporhimdar einræðisherranna: I. Skuggi Hussolinis. "OTIN pólitíska leynilögregla er öflugasta tryggingin fyrir ** svonefndum friði og reglu í einræðisríkjunum. Hér fara á eftir þættir um þrjá menn — tvo, sem enn hafa for- ystu þéssarar lögreglu, hver í sínu landi, og einn, sem hafði hana til skamms tíma — og allir hafa ráðið yfir lífi og dauða og örlögum þúsunda manna, Eru þættirnir tekníir eftir franska tímaritinu „Vu", nokkuð styttir. Stuttur maður og digur, stórleitur og búlduleitur hrað- ar sér á hverjum morgni inn í Feneyjahöllina í Róm, hleypur upp stiga og vindur sér inn í herbergi eitt á annari hæð, án þess að drépa á dyr. í herbergi þessu situr sjálfur Benito Mus- solini, einvaldur ítala, við stórt skrifborð, fagurlega skreytt og skorið. Þegar sá stutti hefir heilsað höfðingjanum með fas- istakveðju, romsar hann upp úr sér skýrslu. Mussolini hlustar með athygli, krotar öðru hvoru eitthvað sér til minnis á blað fyrir framan sig, og þegar skýrslunni er, lokið, leggur hann ýmsar spurningar fyrir gestinn. Komumaður svarar þeim öllum greiðlega og án þess að líta í minnisblöð sín. Minni hans er líka aðdáanlégt og haft að orðtaki. Hann man nöfn hundraða manna og þekkir þá aftur 'við fyrstu syn;, þó að hann hafi séð þá aðeins einu sinni í svip, og hann getur þul- ið upp endalausa runu af töl- um, án þess að styðjast vis minnisblöð. Hann þekkir út og inn hvaða veitingahús er eftirlætisstaður þessarar ráðherrafrúar eða hinnar, hann veit hvaða laun hver vinnuveitandi greiðir; hann á leynisafn af ljósmynd- uðum ástabréfum frá mörgum áhrifamönnum og bréfum, sem farið hafa milli stjórnmála- manna, stjórnarerindreka og viðskiftamanna. Njósnarar hans eru með nef- ið niðri í hvers manns kirnu, af hvaða stétt eða stigum sem hann er, og hann veit samstund- is um hin minnstu blæbrigði almenningsálitsins. Sífellt er hann sjálfur og undirsátar hans önnum kafnir að viða að sér alls konar vitneskju, sem Musso- lini tekur til hliðsjónar við ákvarðanir sínar er varða mál- efni ríkisins innan lands eða utan. Það er staðhæft hispurslaust í Róm að á skýrlslum þessa stutta og digra manns hafi Mussolini reist ákvarðanir sín- ar um að ráðast í Abessiníu æfintýrið, og að það hafi verið hann sem réð Mussolini frá að hlutast nokkuð til um Súdeta- málin, heldur lofa vini sínum, Hitler, að fara sínu fram. Þessi atkvæðamikli skugga- sveinn heitir Arturo Bocchini, og hann hefir síðastliðin tólf ár verið æðsti yfirmaður ítölsku lögreglunnar. Og áhrif hans á ítölsk stjórnmál eru meiri og víðtækari, en allra ráðherranna og hershöfðingjanna til samans. Aðeins ein persóna í ítalska ríkinu er honum göfugri og mikilvægari, en það er Musso- lini sjálfur. Og Bocchini er á- byrgur fyrir líkamlegri velferð hans, svo að ekki sé sagt hinni jarðnesku. Hann heldur uppi lögum og reglu í ríkinu. Hann þefar uppi hverja minnstu hræringu til andstöðu við fas- ismann og dæmir sökudólgana. Ekkert fær dulist hinni póli- tísku leynilögreglu, hinni ill- ræmdu O.V.R.A. Þó að aðrir háttsettir trún- aðarmenn fasista oft og einatt falli í ónáð og sé vikið frá völd- um, þá er Bocchini óhrekjan- legur. Hann hefir búið svo um sig, að honum verður ekki auð- veldlega steypt af stóli, og Mussolini hefir dubbað upp á hann með ávarpstitlinum „hans hágöfgi," enda hefir einhver minna til matar unnið. , Skýringin er einföld. Bocchini hefir tekist að skapa svo vold- ugt lögregluvald og víðtækt og flókið að það er ekki á annara færi en hans að stjórna því, svo að vel fari. Þess verður að minnazt, að á fyrstu árum fasismans var ít- alska lögreglan lítt öflug þó að miklu hefði verið breytt bæði um mannval og skipulag þegar fasistar brutust til valda. Bana- tilræði við Mussolini voru í- skyggilega tíð. Eitt henti í okt- óber 1925, annað í apríl 1926, þriðja í september sama ár og loks hið f jórða fáum vikum síð- ar. Ekkert þeirra varð að tilætl- uðum notum, og við hið síðasta er sagt að foringinn iiafi glatað allri sjálfsstjórn, sem von var, og öskrað upp: „Hvort er ég heldur æðsti maður landsins eða bara gangandi skotspónn fyrir þorpara og vitfirringa?" Ekki þarf að geta þess, að hver slík morðtilraun kostaði yfirmann lögreglumálanna stöðu hans. Og eftir síðustu á- rásina töluðu Rómverjar um það í gamni, að ef þessu færi fram, fengju allir að verða lög- reglumálaforingjar, að minsta kosti í nokkrar klukkustundir. Mussolini ákvað nú að end- urskipuleggja lögregluna, og trúnaðarmenn hans bentu á Bocchini sem líklegan yfir- mann lögreglumálanna. Fyrir tvent þótti hann vænlegur til afreka. 'Hann var ættaður frá smáþorpi á NorSur-ítalíu, og lá það orð á, að þaðan væru beztu lögreglumenn landsins kynjað- ir. í öðru lagi hafði hann verið . illskiftinn við iafnaðarmenn, og það áður en fasistar brutust til valda. Hann varð fyrir valinu. Nú fór fram gagngerð hreins- un í lögregluliðinu. Ungir og sanntrúaðir fasistar voru tekn- ir inn í það og alt var skipu- lagt eftir nýtízku aðferðum. Bocchini kæfði í fæðingunni öll samsæri. sem til var stofnað gegn Mussolini og öðrum ráð- herrum. Löngu áður en tilræð- ismennirnir höfðu varpað sprengjum sínum, var Bocchini búinn að grípa þá með hinum löngu þreifiörmum sínum. Eft- ir að hafa komið af stað þeirri miklu kvörn, sem ætluð var til að mala alla andstæðinga Frh. á 4. síðu. irfj

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.