Alþýðublaðið - 14.11.1939, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 14.11.1939, Blaðsíða 1
RITSTJORI: F. R. VALDEMARSSON ÚTGEFANDI: ALÞÝÐUFLOKKURINN XX. ÁRGANGUR ÞRIÐJUDAGUR 14. NÓV. 1939. 266. TÖLUBLAÐ ússar treysta á að Fienar poli ekki augastríðið og byrðar ¥Ígbúnaðarins <£& • JEr m. péff samnlngaumleltanir virðlsf að fullu strandaðar. Risavaxinn ísjaki úti fyrir norðausturströnd Norður-Ameríku. Myndin er tekin frá ameríkska strandgæzluskipinu „Chelan". etía írpflisarp stefnir ai pví a eyiilegola verkalýishrej fíngnna. — ¦»----------------------— Ræða Sigurjöns Á. Ólafssonar viS ^tnræður um frv. Bjarna Snæbjörnssonar í efri deild í gær EG VEIT að ég tala flTWl' Wlll-nrk Tt7fít«#K"Mrv»-f_ ??¦" fyrir munn yfirgnæf andi meirihluta verkalýðs- hreyf ingarinnar, þegar ég mótmæli þessu frumvarpi sem algerlega óhafandi. Það stefnir b«inlínis og óbeinlín- is að því að eyðileggja verka lýðshreyfinguna. Flutnings- máður þess er forsvars- máður atvinnurekendanna í landinu, þeirra, sem verka- lýðshreyfingin á alltaf og hefir alltaf átt í baráttu við. Það er því ekki að vænta þess, að ráð komi frá honum, sem hjálpi verkalýðshreyf- ingunni, einnig fyrir þá sök, að hann mælir ekki af þekk- ingu á þessum málum." Það var Sigurjón Á. Ólafs- son, sem verið hefir formaður eins stærsta verkalýðsfélags landsins í yfir 20 ár, sem mælti þessi orð á alþingi í gær, þegar frumvarp Bjarna Snæ- björnssonar um verkalýðsfé- lögin var til framhalds 1. um- ræðu. Hann mælti einnig nokk- ur orð til Ólafs Thórs atvinnu- málaráðherra vegna ummæla ráðherrans á föstudag: „Mér virtist atvinnumálaráð- herra mæla af nokkrum þjósti, tenda var í ræðu hans óviðeig- andi tónn og þannig þýðir ekki að tala til verkalýðshreyfingar- innar í þessu landi. Atvinnu- málaráðherra virtist gefa í skyn, að þessu máli myndi Sjálfstæðisflokkurinn halda til streitu. Hann um það, en ég vil minna á það, að þegar sam- stjórnin var mynduð, sem allir telja nú að nauðsynlegt hafi v verið, var það álit allra flokka jafnt, að hin stóru deilumál, sem ekki væri hægt að fá sam- k*mulag um, skyldu bíða. Hér er stórt deilumál á ferðinni áð því <er virðist og tilfinninga og principmál fyrir mikla hreyf- ingu í landinu, hagsmunasam- tök vefkalýðsins. Ég vil minna á þessa stáðreynd nú þegar við þessa umræðu málsins. Síðan rakti hann frumvarpið lið fyxir Iið og sýndi fram á veilúr þess. Hann viðurkenndi það, að æskilegast væri að ekki væri niema eitt VerkalýÖsiélaig í 'hverri giein á hverjium stað. En um pettá pýddi ekkert lögboð, enda óframkvæmanlegt pndir mörgum kringumstæðum. Hér eru starf- andi fjögur skipstjóra>- bg stýri- mannafélög. Stýrimienmrnir sfcift- ast í pau eftir stærð skipanna og par með réttindum sínum í stöð- unum- Hér er um sömu starfs- grein að ræða. Á að fyrirskipa stýrimönnunum að vera í; sama félaginu? Þannig er hægt að nefna fleiri dæmi. Það er líka ö- framkvæmanlegt að fyrirskipa pað með lögum, að engir aðrir en verfeamenn, sem stundi að stað- aldri sömu vinnu, geti verið í verfealýðísfélagi. Þetta pekkist hvergi. Það er ekki hér á landi og ekki erlendis. Ég tel, að bæði hvað petta snertir og eins önnur atriði frumvarpsins, pá tali flutn- ingsmaður alls ekki fyrir munn verkamamna almennt og heldur ekki fyrir pá, sem hann kallar „sjálfstæðisverkamienn". Um leið og petta yrði gert, myndu ffölda- miöiig félög verða svift forystu sinni. Samlkvæmt pessu ætti að reka Ólaf Friðriksson úr verka- lýðsféliögum, sem hann hefir skapað og stýrt að miklu leyti. Ég veit, að erlendis er petta held- ur ekki pannig. Ég get tekið dæmi frá Danmörku og Noregi. Stauning forsætisráðherra er enn £ sínu fagfélagi, félagi tóbaks- gitrðarmanna i Kaupmannahöfn, Frá fréttaritara Aþýðublaðsins. KHÖFN í morgun. SAMNINGAMENN FINNA fóru af stað heiraleiðís írá Moskva í gærkveldi og munu koma til Helsingfors á miðvikudaginn. í sambandi við það lýsti Erkko utanríkis- málaráðherra Finna því yfir í gær, að finnska stjórnin liti svo á, að öllum frekari samningaumleitunum væri að minnsta kosti frestað um óákveðinn tínia. Finnsku þingmönnunum mun í dag verða skýrt frá öllu því, sem fram hefir komið við fundahöldin í Moskva. í Helsingfors líta menn nú ekki vera yfirvofandi. Ætlun svo á, að bein árás á Finn- Rússa sé sú, að halda áfram land af hálfu Rússa muni „taugastríðinu" gegn Finn- -? landi í þeirri von, að bæði það og fjárhagslegir örðug- leikar af völdum hins hern- aðarlega viðbúnaðar muni lama viðnámsþrek Finna og knýja þá fyrr eða seinna til að fallast á kröfur Rússa. Herbúnaðurinh í FinUlandi kostar 40 milljónir finnskra marka á dag, og Rússar teru þeirrar skoðunar, að Finnar fái ekki risið undir slíkum tilkostn- aði lengur en á að gizka éinn mánuð. Ákvörðunin um það, að samningamenn Fihha í Moskva skyldu halda héimleiðis, var tekin á ráðuneytisfundi í Hel- singförs um hádegi í gær, en þá höfðu sámningámennirnir ný- lega skýrt stjórninni frá því í símtali, að þeir hefðu í fimm daga ekki fengið neitt fundar- boð frá Rússum, Finnska stjórnin ákvað að láta samningamennina ráða því sjálfa, hvenær þeir færu af stað, en þeir afréðu síðah að fara strax í gærkveldi. Almenningur á Finnlandi er mjög ánægður yfir því, að á Á. siðu. og Nygaardsvold forsætisráð- herra er enn í félagi pakkhúss- verkamanna í Þrándheimi. Það nær heldur ekki nokkurri átt, að inieinn, sem samtö'kin hafa komið í oplnberar stðður, skuii reknir úr samtökunum um leið og pau hafa komið peim pangað. Hlutfallskiosningar pekkjast hvergi i verkalýðsfélögum um viða veröld, enda.er lýðræðinu fullkomlega fullnægt með pví, að meirihluti hvers félags stjörni pvi. Auk pessa er pess gætt með allsherjaratkvæðagreiðslunum, er (Frh. á 4. síðu.) Heflr brezknr tnndurspill- ir nýiep sðkkt ppkn skiplútifyrirVestfjðrðnm? -----------------» Skothvellir feeyrðwst víða og \ 1Jés kastarar lýsta upp strðndina. FREGNIR ganga um það hér í bænum, aS sjóor- usta hafi verið háð úti fyrir Vestfjörðum síðastliðið sunnu- dagskvöld og er talið, að brezk- ur tundurspillir hafi sökt þýzku skipi ut af Patreksfirði. Alþýðublaðið átti í morgun tal við sýslumanninn á Pat- reksfirði, Jóhann Skaptason, og sagði hann, að milli kl. 6—10 á sunnudagskvöldið hefðu sést ljós frá ljóskastara skips, og hefði það lýst upp sjóinn og strendurnar og langt upp í fjöll. Var líkást því, sem skip- ið væri að taka mið. Ennfremur sagði hann, að hvellir hefðu heyrst frá Látrum og Tálknafirði, en þeir heyrðust ekki til Patreksfjarðar, því að afiandsvindur var. Menn, sem voru staddir uppi í fjöllum töldu, að skipið eða skipin, hefðu verið langt undan landi. Þá hafa lausafregnir borizt um það, eins og áður er sagt, að um klukkan 4 síðdegis á sunnudag hafi ensku tundur- spillir sökkt þýzku skipi útí f yr- ir Patreksfirði. Höfðu þá skipverjar á þýzka Wvk. i á- síðu. Þinghúsið í Helsingfors. Danskir verkamenn eiga að fá dírtiðina að fnlln bætta með vissum isllibilnm. '—------:—? — Verðlagshækkuniii verður pá reiknuð út og launin hækkuð í sama hlutfalli. ------------------» --------- KALUNDBORG í gærkveldi. FÚ. SAMNINGAR hafa nú tekizt milli atvinnurekendasambands- ins danska og yfirstjórnar landssambands dönsku verka- lýðsfélaganna um launasamninga fyrir komandi ár. Varð að lok- um ofan á, að samið var um öll málin í einu, og eru þetta víð- tækustu launa- og vinnukjarasamningar, sem nokkru sinni hafa verið gerðir í Danmörku milli þessara tveggja aðila, því að þeir taka til yfir 350 þúsunda verkamanna og atvinnurekenda í svo að segja öllum iðnaðargreinum Danmerkur á sjó og landi. , Eftir að samningum var lokið komu höfuðfulltrúar beggja málsaðila fram í danska út- varpinu og skýrðu það, sem gerzt hafði. Fyrir landssamband verkalýðsfélaganna mætti for- maður þess Laurits Hansen, en fyrir atvinnurekendasambandið talajði Esper Eising formaður þess. Sameiginlega skýrðu þeir frá aðdraganda og gangi þess- ara afarmikilsverðu samninga og niðurstöðum, og bar þar vitanlega ekkert á milli. Laurits Hansen, formaður landssambands verkalýðsfélag- anna, sagði, að þessir samning- ar, sem sjálfsagt og óhjákvæmi- legt hefði verið að gera, þar sem svo góð boð buðust, tækju ekki algjörlega tillit til þeirrar verðhækkunar, sem orðið hefði og stöðugt væri að verða á nauðsynjum verkamanna. En í samningunum feldist sú stór- kostlega réttarbót, að verð- hækkunin yrði reiknuð út með vissu millibili, og fengju verka- menn þá laun sín hækkuð eftir á í hlutfalli við það, sem dýr- tíðin hefði vaxið. Þtetta' þýddi það, að öðru hvoru mundu jafnan koma tímabil, sem hagur verkamanna þrengdist frá því, sem hann hefði áður verið, e'f dýrtíðin færi vaxandi, en þessu yrði þó kippt í lag með jöfhum milli- bilum og slíkan rétt ?ettu ekki nema fáir istarfsmenn þjóðar- innar. Bændurnir ættu hann ekki, smáiðjurekendur ættu hann ekki heldur. í lok málsins sagði Laurits Hansen, að sér væri það gleði að geta skýrt frá því, að engir samningar milli verkamanna og atvinnurekenda hefðu verið gerðir af betri skilningi og meiri félagshug en einmitt þessir, og væri gott að minnast þess einmitt á þessum erfiðu tímum. Esper Eising, fulltrúi at- vinnurekenda, talaði mjög á sömu leið. Hann kveðst enga dul vilja draga á skyldu at- vinnurekenda fil þess að líta á allar ástæður verkamanna og erfiðleika þá, sem að þeim steðjuðu. Þetta hefði atvinnu- rekendasambandið einnig hvar^- vetna viljað sýna í þessum samningaumleitunum. En at- vinnurekendur yrðu einnig margs að gæta og hefðu við marga örðugleika að stríða, sem skapazt hefðu af styrjaldará- standinu. Þeir yrðu að kaupa hráefni með vaxandi verði og yfir höfuð allt til atvinnurekst- urs síns, en að sama skapi yrði sala á afurðunum áhættusam- ari og ótryggari. Hann tók í sama streng og Laurits Hansen um það, að það Frk. á i. sföu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.