Morgunblaðið - 18.03.1978, Síða 36

Morgunblaðið - 18.03.1978, Síða 36
36 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 18. MARZ 1978 — Penninn hennar Herdísar Kramhald af bls. .'{II hafa á liönum árum fjallaö um skattamál. Hafi svo verið, þá er henni væntanlega ljóst, aö það eru breiðu bökin sem eijra að bera byrðarnar, o(í sé hún að kikna undan sinni skattbyrði finnst mér rétt að hún beri sig upp við aðra en mi(j. Rekstrartapið og hTúsmæðraíélaífið Ekki deili é(í við frúna um hvort hæ(ít sé að reka taplausan búskap í landinu. En meira að se(íja frúin á staðnum ætti að (jeta skilið, a.m.k. með tímanum, að þe{íar einstaklinjrurinn, sem undir rekstrinum stendur, fær ekki útbortrað nema 65launa sinna er ekki von á tíóðu. Sjálfsatít er frúnni á staðnum kunnutít, að maðurinn lifir ekki á búvörunni einni saman, eða eru eskfirzkar húsmæður hættar að kaupa fisk í matinn? Það hafa nefniletia fleiri vörutetíundir en búvörur hækkað í verði á undan- förnum áruni. Það mundi tdeðja mit; mjö(í (og é(j veit að frúnni er mikið í mun að (íleðja mi(j) ef hún vildi vera svo væn að senda mér afrit af fundar(;erðum Húsmæðra- félatrsins á Eskifirði, þar sem fjallað er t.d. um síðustu verð- hækkanir á neyzlufiski, hækkanir á brauðum, hækkanir á sólar- landaferðum, (jjaldskrárhækkun Pósts & síma, hækkanir á smá- söluverði raforku, hækkanir á afnotatyaldi útvarps oj; síðustu í;en(;isfellin(;u, svo eitthvað sé nefnt. Ekki trúi é(í því að Hús- mæðraféla(;ið á Eskifirði fjart;- viðrist bara út af verðlatd á búvörum. Félá(;ið hlýtur að hafa ályktað um allar fyrr(;reindar hækkanir, og jafnframt sent nið- urstöður sínar til fjölmiðla, þó að það hafi því miður farið fram hjá mér. Sem sat;t, ét; veit að frúin hefur úti öll spjót til að senda mér umbeðin afrit sem allra fyrst, o); kann éj; henni beztu þakkir f.vrir. Hláturinn lenjíir lífið Það er leitt að frúin skuli nú vera að niðurlotum komin, hvað ritvaðalinn varðar, því ef hlátrin- um er ætlaö að lengja mitt líf mun mij; sannarle(;a ekki skorta að- hlátursefni meðan vinnubröj;ð hennar eru óbreytt við hortitta- smíði ot; aðra ritræpu. 0{; satt var orðið, ég hef töluvert t;aman af vísum ot; ljóðum. Þess vegna sárnar mér að hún skuli vitandi vits svíkja mit; um vísurnar sem hún ætlaði að lofa mér að lesa, því ekki trúi ét; því að blessuð frúin kalli mart;-samanbarinn leirkö(;(;- ulinn, sem í loforðinu hant;ir, vísu, hvaö þá vísur. Vesalint;s frúnni t;en(;ur erfið- let;a að skilja af hverju ét; tel að hún hafi farið fram á að mega fara ránshendi um verzlanir o.s.frv. Því er til að svara, að éf; tel mig ekki eiga að bera ábyrgð á andlegu atgervi hennar, en ég bendi henni á að fá einhvern með óbrjálaða dómgreind til að lesa með sér báðar greinarnar, og má þá vera að renni upp fyrir henni ljós. Skapsmunir frúarinnar hafa greinilega verið með alversta móti þegar hún setti saman síðustu grein sína. Líklega er svoleiðis skap kallað búskap á hennar máli (sbr. leirköggulinn), og samkvæmt því eru búskapsmunirnir eitthvað að hvekkja hana, a.m.k. sýnir síðasta setningin sem hún skrifar að svo er. Og eftir lestur þeirrar setningar má öllum vera ljóst hver afstaða hennar til bændastéttar- innar er, og dugir henni þá skammt að afneita sjálfri sér. Eg hef lengi velt. því fyrir mér hvernig á þessu skítkasti frúarinnar í garð bændastéttarinnar stæði. Þeirri spurningu hefur hún sjálf svarað í Mbi. nú fyrir skömmu. Hana langar sem sé þessi lifandis ósköp til að komast á þing. Jafnframt lítur hún á sig sem Sigurlaugu Bjarnadóttur Austurlands, og er ekki ráðist á garðinn þar s2m hann er lægstur, hvað mannjöfnuðinn varðar. En skyldi affarasælasta leiði-n inn á alþingi vera sú að ráðast með rógi og svívirðingum að einni stétt í landinu. Má yera að svar við þeirri spurningu renni upp fyrir frúnni einhvern daginn. I fullri vinsemd ætla ég að leyfa mér að gefa frúnni tvær ráðlegg- ingar. Sú fyrri er að hún fái einhvers staðar lánaða bragfræði, og reyni að lesa hana sér til gagns. Hin er sú að næst þegar hún finnur hjá sér köllun til að senda bændum tóninn, þá ætti hún að lesa ritsmíðina yfir a.m.k. einu sinni eftir að henni er runnin mesta reiðin, og áður en hún sendir hana frá sér. Þar sem augljóst er að frúin hefur ekki nema mjög takmarkað gaman af vísum, er tilgangslaust að sýna henni svoleiðis lagað á prenti. Það er einlæg ósk mín að frúin á staðnum taki Sigurlaugu Bjarnadóttur sér til fyrirmyndar þegar hún þarf að tjá sig öpinber- lega í framtíðinni, og að María mey haldi í hönd henni næst þegar hún hættir sér út á hálan ís. Gleðiiega páska. Geitaskarði 16. marz A.S. — Mynt Framhald af bls. 15 sagt dráttur á. 011 löglega útgefin mynt kernur fram í heimsverðlistum, en minnis- peningar afar sjaldan. Mvntin er því miklu betur auglýst og því niiklu meira virði til söfnunar. Islenzk yfirvöld hafa ekki gert mikið af því að slá mynt fyrir safnara og það verður líklega bið á því að slík útgáfa komi fram en það er óneitanlega freistandi að slá fvrir myntsafn- ara. Ágóði Seðlabankans af hátíðarútgáfunni 1974 var eitt- hvað um 300 milljónir í den tíð, sem er auðvitað miklu meira í milljónum í dag. Þessum 300 milljónum á síðan að verja til menningarmála á ýmsan hátt og AUSTUR' BÆR Ingólfsstræti, Lindargata, Miöbær Samtún Hverfisgata 4—62. iltargttiililftfeifc Upplýsingar í síma 35408 — Umhorf Framhaid af bls. 31. nýjungum sem geti oróið til hagræöingar og sparnaöar í rekstrinum. Þá er þaö einnig mikilvægt atriði, að það færir þjóöfélags- þegnunum mikla ánægju aö fá að stárfa í sínum eigin fyrirtækj- um, og sjálfsagt er aö veita fólki það, í staö þess aö allir vinni hjá einhverju stóru og ópersónulegu ríkisbákni. Viö viljum aö einstaklinguripn hafi frelsi til aö segja og hugsa það sem hann vill, og þá ekki síöur að vinna aö því sem áhugi hans stendur til. .Stefna okkar sjálfstæðis- manna er því öndverö viö stefnu kommúnista í Alþýðubarvdalag- inu, en hún endurspeglast meðal annars í þessum orðum Magnúsar Kjartanssonar, alþingismanns í Rétti nú nýlega: „Meö baráttu okkar (þ.e. Alþýöubandalagsins) fyrst og fremst hefur það gerst, að tveir þriðju hlutar framleiöslukerfisins og efnahagskerfisins eru í höndum opinberra aðfla, ríkis, sveitarfélaga og samvinnuhreyf- ingar. Þetta er einstakt fyrirbæri í V-Evrópu, og þetta á að geta gefið okkur óhemjumikla mögu- leika." —‘ Viö viljum koma í veg fyrir aö kommúnistar geti notaö sér „þessa möguleika" til aö koma hér á þjóðskipulagi aö kommún- ístískri fyrirmynd. Við viljum minnka ríkisbáknið á sama tíma og alþýðubandalagsmenn hrósa sér fyrir að hafa átt sinn þátt í aö auka það og þenja út. — AH er það auðvitað ágætt og eru myntsafnarar hreyknir af því að hafa með átaki sínu stuðlað svo mjög að aukinni menningu í landinu. Eg hefi nú farið yfir peninga- útgáfur Lýðveldisins Islands og vona að einhverjir hafi haft gagn af. Við skulum í næsta þætti eða svo huga að því hvert framhaldið mætti vera hjá þeim, sem ætla að safna fleiru en lýðveldismyntinni. — Athugasemd Framhald af bls. 11. staklinga með því að takmarka neyzlu þeirra á feitmeti (svokall- aðrar mettaðrar fitu, sem mikið er af i sunnim dýraafurðum o.fl.) I Iver og einn verður því að svara því fyrir sig, hvort hann vilji hundsa þessar margsönnuðu nið- úrstöður eða hvort hann vilji taka mið af þeim og hugleiða mataræði sitt. Gunnar Sigurðsson la'knir. — Hver ber ábyrgð Framhald af bls. 13 Þá vaknar sú spurning, hvort réttmætt sé, eða öllu heldur, hvort hagkvæmt sé, að ríkin ein beri ábyrgð, einnig þegar þau sjálf hafa ekki staðið að þeim verknaði, sem leitt hefur til tjóns. Á mörgum ráðstefnum á vegum, „International Law Association“ síðustu árin hefur verið lögð áherzla á, að óheppilegt sé, að einungis ríkin sjálf beri skaða- bótaábyrgð í þessum tilfellum, en eins og kunnugt er hafa margir einkaaðilar, svo sem vísindastofn- anir einstakra háskóla, fyrirtæki á sviði geimiðnaðar, fjarskiptafyr- irtæki, veðurstofur o.s.frv., sjálf- ar staðið að sendingu ýmiss konar hluta út í geiminn, eins og t.d. gervitunglum til veðurathugana, rannsókna á gufuhvolfinu, reynslu á þoli ýmiss konar iðn- aðarvarnings, svo nokkuð sé nefnt. Það virðist því vera full ástæða til að mæla með því, að um slík tilvik verði settar sérstakar alþjóðlegar ábyrgðarreglur, þar sem ábyrgðin yrði lögð á þann, sem raunverulega stendur að viðkomandi geimskoti, þ.e. er „út- ger;ðarmanninn“, ef svo má að orði kveða. Einskorðun ábyrgðar við ríkin ein virðist mjög var- hugaverð þegar vegna sjálfs- ákvörðunarréttar þeirra í lög- sögumálefnum. En að svo miklu leyti, sem bótaábyrgðin yrði lögð á rikin sjálf virðist nauðsynlegt að setja ákvæði svipað og í Brússel-sáttmálanum varðandi ábyrgð útgerðarmanna kjarn- orkuskjpa, frá 25. maí 1962, þar sem segir í 10. kafla, að ekki sé hægt að bera fyrir sig lögsögu- reglur, þegar um sé að ræða skuldbindingar sem gengizt sé undir með samningnum, eða efni, sem beinlinis leiði af slíkum skuldbindingum (orðétt: Any immunity from legal processes pursuant to rules of national or international law shall be waived with respect to duties ör obligations arising under, or for the purpose of, this Convention). Þá virðist og æskilegt, að felld verði niður notkun hinnar svo- nefndu „Local remedies rule“, þ.e.a.s. reglunnar um það, að ríki geti, gagnvart öðru ríki, því aðeins haft uppi kröfu gegn því fyrir hönd ríkisborgara sins,' að viðkomandi tjónþoli hafi árangurslaust reynt sjálfur að ná fram rétti sinum fyrir dómstólum eða öðrum viðkomandi yfirvöld- um þess ríkis, sem sendi á loft geimhlutinn, sem tjóninu olli. Má í þessu sambandi geta þess, að í sumum frumvörpum að alþjóða- samningi um ábyrgð á tjóni af völdum geimhluta er beinlínis lagt til að áðurnefnd regla verði felld niður. Að því er varnarþing áhrærir virðist eðlilegt, t.d. með lögjöfnun frá áðurnefndum Brússelsáttmála um ábyrgð útgerðarmanna kjarn- orkuknúinna skipa að gefa sóknaraðila nokkurt valfrelsi, jafnvel heimild til þess að hafa uppi bótakröfu sína fyrir dóm- stóli ríkis, sem það sérstáklega samþykkti, eða fyrir dómstóli ein- hvers samningsrikisins eða jafn- vel þess ríkis, þar sem hinn bóta- skyldi atburður átti sér stað. Þá er einnig mikil spurning, hvort ekki gæti verið heppilegt að stofna alþjóðlegan tryggingasjóð, sem tryggði mönnum möguleik- ann á aðför samkvæmt aðfarar- heimild, en hér er tið sömú erfið- leika að glíma og í þjóðarréttinum almenh.t þ.e. að koma fram rétti sinum. Hætt er við, að erfiðlega gengi að ná samkomulagi um slik- an alþjóðlegan tryggingarsjóð, en þá mætti í öllu falli leggja þá skyldu á „útgerðarmanninn“, sem ég nefndi hér svo til hagræðis, að hann ábyrgðartryggði sig ríflega. Að tilhlutan Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna hefur hin lagalega undirnefnd „The Committee on the Peaceful Uses of Outer Space“, hafið samningu uppkasts að alþjóðasamningi um margnefnda ábyrgð, en þrátt fyr- ir mánaðarlangan fund í Genf ný- lega, lýsti nefndin því yfir, að henni hefði mistekizt , a.m.k. að þessu sinni, að ná samkomulagi um gerð einstaks alþjóða- samnings um ábyrgð á tjóni af völdum hluta, sem skotið væri út í geiminn. Þarna bíður því enn eitt mikilvægt verkefni úrlausnar. KAFLINN UR FYRIRLESTRINUM í áðurnefndum fyrirlestri sagði Björn m.a.: I skrifum um geimrétt og um- ræðum á fjölda ráðstefna um geimrétt hefur verið fjallað um spurninguna varðandi bótaábyrgð á tjóni af völdum geimfara og annarra hluta, sem sendir hafa verið frá jörðu út í geiminn. Sem dæmi má nefna, að þessi efni voru sérstaklega á dagskrá ILA, „International Law Association" á ráðstefnum í Brússel árið 1962, Tókíó árið 1964 og Helsingfors árið 1966. „Institut de droit inter- national" fjallaði um efnið á fundi i Brússel árið 1963, „The Interparliamentary Union" á ráð- stefnu í Belgrad sama ár og „The International Astronautical Federation" á fundi í Aþenu árið 1965. ’ Af hálfu Sameinuðu þjóðanna hefur hin lagalega undirnefnd, „The Committee on the Peaceful Uses of Outer Space“, unnið árum saman að undirbúningi uppkasts af alþjóðasamningi, sérstaklega um ábyrgðarreglur varðandi tjón af völdum hluta, sem sendir eru út í geiminn. í einni af samþykktum S.Þ. frá árinu 1963, er farið fram á við áðurnefnda nefnd að ganga frá undirbúningi samnings um þetta efni, enda þótt önnur samþykkt SÞ. frá árinu 1962 „Legal Principles Governing the Activiti- es of States in the Explora*1°|1 and Use of Outer Space , héldi þegar í 8. gr. samþykK‘a innar, ákvæði urn þessi efni, svo síðar voru tekin upp * "■ K samningsins um geiminn. 7. kafli samningsins um inn hljóðar svo í lauslegri þý minni: Sérhvert samningsr^’ sem sendir eða stendur að s® ingu hlutar út í geiminn, Þar talið til tunglsins eða anna n. himinhnatta, og sérhvert sa ingsríki, frá hvers landsvæði stofnun slíkur hlutur er sen. ’ ber gagnvart öðrum sanini þjóðum, þegnum þeirra eoa persónum, ábyrgð að alÞjóðar . á tjóni af völdum slikra blu ^ heild eða nokkurs af Þeirn’ jörðu, í loftrúmi eða í £eimn þ.m.t.^ á tunglinu eða 0 himinhnöttuip. >u Sú,staðreýnd ein, að Sarne'ugtta þjóðirnar, þrátt fyrir Jl a(j ákvæði, hafa farið þess a 'e : undirbúinn yrði alþjóðasam m ur um ábyrgð á tjóni af v.° jm. hluta, sem skotið væri út ' » n. inn, sýnir, að Sameinuðu PJ° an. ar .^jálfar líta svo á, að 'ra. gs. greint ákvæði 7. kafla sarn° jnn ins um geiminn sé engan v » fullnægjandi. . gð Það er líka fljótséð, ÞvljS. nefndur kafli geymir engar ^^j legar ábyrgðarreglur og gr heldur réttarfarslegar. pa nnj ekki úr því skorið, á hvaðag ábyrgðarreglurnar skuli b> *u|j t.d. hvort saknæmisreglan aJ.s eiga við, en eins og ég hef a .r staðar bent á, koma marg'r t ð möguleikar til greina, eins og.^. að byggja á hinni svonefndu vU uðu gáleysisreglu, hinni ooJ engri bótareglu eða jafnvel játa z. bótaábyrgð, enda þótt slík langaí faire-regla myndi tæplega g sambúð þjóða. að Þá er heldur ekkert akv ^ finna um það, hvernig koina rnjg bótaábyrgð fram, eða,ny„mál- skuli yfirleitt leysa úr dei' ra um vegna - skaðabótas y ^ ver*knaða. i samningnum ^ geiminn er hvergi að finna ^ ákvæði varðandi sPurningun nuif lögsögu, eins og t.d í samnllí1c£Ciiií um suðurskautið, en samK ^aj 11. kafla þess samningS'. ,eys- leggja öll deilumál, sem ekk' ^n(j. ist úr með sáttaumleitunum; nSj ir úrskurð Alþjóðadóms 0 . gð samþykki allir deiluaðilar Slíka heimild er hins vega .m. að finna í samningnum um inn. Auk þessa, sem nu nel n(ja a rakið, má ennfremur ^e nCj. eftirfarandi: Enda þótt gvjður- vallarreglur þjóðaréttarins ^ .^a kenni ekki-enn neina ábýfg er á skaðaverkum einstakhng • 7 því lýst yfir í áðurnefnö ^ að kafla samningsins um ge)ml ð' á, ríki og þau ein, beri aby,kum í ekki aðeins eigin skaðave rgð þessu sambandi, heldurog sem á tjóni af völdum geimhlu skotið hefur verið á loft 'ra ^ a s ^ svæði þess eða stofnun, P nafj einnig þótt einstakling3 staðið að slíku geimskoti. Bíldudalur Framhald af bls. 1» kostnaðurinn fari upp 1 kíloið. 50 kr- a • v eru °{t Stjórnmálamennirnir jaf/íi aðtalaum að þetta þuf'1 a , j,ví, oghafa haft mikinn áhuga jggt en það er eiginlega "n^r við finnst okkur, að nú Vestfirðingar eigum s\<> niS(aa þingmenn, skuli þessi þ.l° enn samgöngusviðinu f‘'r.a vjSs0j versnandi, þetta niætt' pá lega athuga eitthvað n»n má nefna að þegar fólk « að t.d. varahluti getur þaö >'„aílian bíða dögum, eða vikurn því ekki er hægt að a ,?iCni0' póstkröfusendingar "ie aj|ta‘ um og við getum ek -3 i hringt í einhvern Hul'n n a Reykjavik og beðiö nat fyr'r leggja svo og svo mik' okkur. » híið Það má því segja a0 úti a sem gerir °k*í.1 fz vÖrU að ‘a, cei" StU'.%n margt landi erfitt fyrir um og að sækja alla þjóP ‘ auðvelt er að fá i 1' . narse.j það eru helzt skipafe' sa(í við erum óánægðir mverZlu"ar' Hannes Friðriksson stjóri að lokum.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.