Morgunblaðið - 13.02.1999, Síða 42

Morgunblaðið - 13.02.1999, Síða 42
42 LAUGARDAGUR 13. FEBRÚAE 1999 MORGUNBLAÐIÐ Hverir og kvæði „Það er vissulega ekki nýtt að erlend skáld heillist afíslandi og íslenskum efnum. Mörg þeirra hafa látið sér annt um landið og bókmenntir þess og gengið í skóla hjá fornum höfundum og nýjum. “ Eftir Jóhann Hjálmarsson Danska skáldkonan Pia Tafdrup sem hlaut Bókmennta- verðlaun Norður- landaráðs fyrir ljóðabók sína Dronningeporten yrkir um Island í bókinni. LJóð sitt neftiir hún Nordisk grálys og það speglar íslenskan frost- dag í huga skáldkonunnar. „Heldur en að vefja mig í þykka kápu/ vil ég renna mér ofan í vatnið frá goshverunum/ fá mér morgunbað undir nor- rænum himni“, yrkir Tafdrup sem hefur gert vatn að megin- þema bókar sinnar. Pað er vissulega ekki nýtt að erlend skáld heillist af Islandi og íslenskum VIÐHORF eftium. Eins og Alastair Rolfe útgáfustjóri Penguin Press benti á þegai’ hann skrifaði und- ir samning um útgáfu íslend- ingasagna hafa bresk skáld frá Sir Walter Scott og Wiliam Morris til W.H. Audens, Seam- us Heaney og Ted Hughes látið sér annt um landið og bók- menntir þess. Þeir gengu í skóla hjá fornum höfundum, lærðu af þeim og tóku mið af þeim í eigin skáldskap. W.H. Auden sem Rolfe minntist svo réttilega skrifaði ósvífiia bók um ísland á yngri árum ásamt ferðafélaga sínum, skáldinu Louis McNeice, síðar kom hann aftur til Islands og kallaði landið „heilaga jörð“. Eftir það orti hann ljóðið Island í endursýn og var enn kjaftfor, þó orðinn kristinn, þurfti endi- lega að koma að hægðavanda- málum sínum. Mörgum Islend- ingum þótti það óviðeigandi, en hugguðust við að lesa línuna um að Island væri ekki enn orðið „vulgar" ruddaríki. Kannski átti landið sér von? Auden sagði í samtali þeirra Matthíasar Johannessen að það hefði ávallt heillað sig hve vel Islendingar skrifuðu prósa mörgum öldum áður en slíkai’ sögur voru skrifaðar annars staðar í Evrópu (sjá M Samtöl 1,1977). Auden reyndi þó ekki að þýða sögurnar svo mér sé kunnugt en þýddi í staðinn Eddukvæði ásamt P.B. Taylor (The Elder Edda, 1969), og reyndi m.a. við Völuspá sem hann taldi að öllum líkindum mest Eddukvæða. Hann vissi að fólk í enskumælandi löndum þekkti sögurnar en aftur á móti lítið til ljóðanna. Hann valdi hluta úr Völuspá í safnritið A Certain World, úrval úr heims- bókmenntum sem kom út 1970. Því miður virðist Auden hafa gefist upp við Edduþýðingam- ar. A lokaárum ævi sinnar þeg- ar hann bjó í Vínarborg dund- aði hann sér mest við að þýða óperutexta og hafði eflaust ofan af fyrir sér með þeirri iðju. Skáldskapur hans er ekki gleymdur en ekki mikið í um- ræðunni nú. Ljóði eftir hann skaut upp á stjömuhimininn þegar það var notað í frægri kvikmynd um brúðkaup og jarðarför. Það varð til þess að lítið hefti með nokkmm stutt- um ljóðum eftir hann var gefið út og menn gátu kynnst því eða rifjað það upp hve meistaralega hann orti. Irinn Seamus Heaney hefur oft ort út frá norrænum minn- um, ekki síst um víkinga og líka ljóð um Islandsferðir sínar. Ted Hughes, hið nýlátna enska skáld, sótti líka í heim íslenskra fomsagna. Hann var frá Jórvík- urskíri þar sem Egill Skalla- grímsson var forðum á ferð og orti sína nafntoguðu Höfuð- lausn. Heitir hverir hafa brotið sér leið inn í fleiri ljóð en dansks verðlaunaskálds. Heaney orti líka um hveri athyglisvert kvæði. Honum er lagið að sjá hlutina í eigin ljósi og skapa óvenjulegar myndir og samlík- ingar úr hversdagslífinu. Þegar íslendingasögur koma út hjá Penguin Press í sam- ræmdri þýðingu margra þýð- enda og fræðimanna um sög- urnar, má búast við meiri út- breiðslu þeirra en áður. Verður þó ekki kvartað yfir því að þær séu ókunnar erlendis. Engin hætta mun vera á því að þær verði kynntar sem „norskar", það nægir vonandi Norðmönn- um að eigna sér Egil í nýju úr- vali norskra ljóða. Oft hef ég undrast skrif er- lendra blaðamanna um Island. Aður vora það hverir og amer- ísk áhrif sem þeir fjölluðu eink- um um. Nú beinast sjónir þeirra nær alfarið að næturlíf- inu og drykkjusiðum Islend- inga, hinna vanþróuðu villi- manna. Auden var að vísu skáld en vissulega eins konar blaðamað- ur líka. Dómgirnina skorti hann ekki. I ljóðinu ferð til Islands (sem er að minnsta kosti írægt á Is- landi) og birtist að mig minnir upphaflega í Letters from Iceland segir hann m.a.: „I afdal hvín jazzinn, og æskunnar feg- urð/ fær alþjóðlegt filmbros á vör.“ Onnur kunn lína í þýðingu Magnúsar Asgeirssonar er: „Því Evrópa er fjarri, og einnig þá raunveraleikinn." Þetta var að sjálfsögðu góð lýsing á gamla íslandi því að raunveraleiki Evrópuþjóða var höimulegur á þessum tímum. Vonsvikið yrkir samt skáldið: Því hvergi á vor samtími vé þau, er allir unna. Vor æska ekki neina staðhelgi, vemdað- an reit. Og fyrirheitið um ævintýraeyna er eingöngu fyrirheit. En er ekki Island enn óraun- veralegt land langt frá öðram þjóðum? Land sem setur Piu Tafdrap í skáldlegar stellingar og ekki síður landa hennar, ThorkOd Bjornvig, sem hefur fundið hér hreinleikann sjálfan, umhverfi sem er eins konar Paradís nútímamannsins. Hverirnir gjósa varlega en útlendingamir (ekki bara skáld- in erlendu) eru sápan sem held- ur þeim við efnið. MARGMIÐLUN WILLIAM Gates, forstjóri Microsoft; „I kolli mínum geymi ég gullið, sem gríp ég höndum tveim ..." endurgreiðslu VESTANHAFS glímir nú banda- ríska dómsmálaráðuneytið við hugbúnaðarfyrirtækið Microsoft um meinta ólögmæta viðskipta- hætti þess. Ymislegt hefur borið á góma í þeirri glímu, meðal annars samninga sem Microsoft hefur gert við tölvuframleiðendur þar sem fyrirtækið skyldar þá til að selja tölvur með Windows upp settu og jafnvel með öðram hug- búnaði fyrirtækisins einnig. Nánast allar einkatölvur sem seldar era í heiminum í dag era með Windows upp settu, enda er tölvan til lítils brákleg ef ekkert er stýrikerfið. Fáir hafa haft nokkuð á móti því enda keppinautar Microsoft allir búnir að lúta í gras þar til fyrir skemmstu að Linux- vinir era teknir að sækja í sig veðrið. Fyrir skemmstu gerðist það meðal andfætlinga okkar að einn slíkur lenti í stappi við að komast undan því að kaupa sér stýrikerfi sem hann ekki vildi nota. Linux er ókeypis stýrikei’fi sem stefnir í að verða helsta ógn við veldi Microsoft á markaðnum. Það er ókeypis og öllum opið að betrambæta ef þeir geta. Fyrir vikið hefur þróun á Linux verið gríðarlega hröð og niðurstaðan stýrikerfi sem er minna um sig og talsvert traustara er NT-skrímsl ‘ Microsoft. Fyrir ári gerðist & það að ástralskur Linux-vinur, Geoffrey D. Bennett, ákvað að kaupa sér Toshiba-fartölvu. Hann fann þá vél sem honum leist best á og óskaði síðan eftir því að fá hana án stýrikerfis því hann hygðist setja upp á henni Linux sem hann átti. Ekki var aftur á móti hægt að kaupa slíka tölvu án Windows vegna samninga Toshiba og Microsoft og þar við sat. Bennett var því nauðbeygður til að taka vélina eins og hún var bú- in. Þegar hann síðan kveikti á vél- inni kom upp á skjáinn skjal frá Microsoft þar sem lýst var ýmsum skilyrðum sem hann þurfti að gangast undir til að fá að nota stýrikerfið, en neðarlega í þeim skilmálum stendur meðal annars að ef hann geti ekki gengið að öllu sem þar er fram sett, sé honum óheimilt að nota hugbúnaðinn og eigi að snúa sér til seljanda tölv- unnar sem veiti upplýsingar um hvernig hann geti fengið hann endurgreiddan. Bennett gat ekki hugsað sér að samþykkja skilmála Microsoft, þurrkaði allt af harða disknum og sneri sér til Toshiba í Astralíu til að fara fram á endurgreiðslu. Skemmst er frá því að segja að Toshiba hafnaði kröfunni þrem sinnum, en bauðst jafnan til að endurgreiða tölvuna, sem maður- inn ekki þáði. Toshiba-menn vís- uðu meðal annars í samning sem fyrirtækið hefði gert við Microsoft um að Windows skyldi fylgja hverri vél og að kaupanda væri ljóst að hann væri að kaupa stýri- kerfi með vélinni. A móti sagði Bennett að sér kæmi hreint ekk- ert við hvaða samninga Toshiba hefði gert við Microsoft, sam- komulagið sem kæmi upp á skjá- m inn þegar hann kveikti á tölvunni væri jafn bindandi fyrir hann og söluaðOann, Toshiba; með því að selja vélina með þeim skilmálum sem þar kæmu fram væri fyrirtækið skuldbundið til að standa við þá. A endanum lét Tos- hiba undan og sendi pilti ávísun upp á um 7.000 kr. I kjölfarið hafa síðan fjölmargir Linux-menn farið sömu leið, þ.e. krafist endur- greiðslu og vestanhafs hafa menn reyndar víða bundist samtökum um að 15. febrúar næstkomandi muni þeir krefjast endurgreiðslu sameiginlega. Ekki verður annað séð en tölvu- framleiðendur séu í nokkurri klípu í þessu máli, þ.e. ef þeir láta Windows fylgja með tölvum sín- um. Hugsanleg leið út úr þeim vanda er að láta kaupendur gang- ast undir skilmálana áður en þeir taka við tölvunni, en neita að selja þeim tölvuna ella, en þá kvikna líka fjölmargar spumingar um það hvernig megi vera að ekki sé hægt að kaupa tölvu frá framleiðanda nema henni fylgi hugbúnaður frá þriðja aðila. Engin dæmi hér á landi Hér á landi eru engin dæmi þess að menn hafi krafist endurgreiðslu vegna stýrikerfis sem þeir séu nauðbeygðir til að kaupa. Almennt fylgir stýrikerfi þeim tölvum sem seldar eru hér, enda yfirleitt um að ræða alþjóðlega framleiðendur sem hafa jafnan samning við Microsoft sem felur í sér að stýri- kerfi frá fyrirtækinu fylgi hverri vél eða móðurborði. Hægt er að fá tölvur án stýrikerfis, en það era þá minni merki. Skúli Geir Jensson hjá Tækni- vali segir að Tæknival selji nokkr- ar gerðir af stýrikerfum, til að mynda Microsoft, Linux, Unix og Novell, og viðskiptavinir fyrirtæk- isins geti valið um þau þegar þeir kaupa netþjón eða einmennings- tölvu. „Þegar viðskiptavinur kaup- ir tölvu hjá okkur er tekið skýrt fram í tOboði ef Windows-stýri- kerfi fylgii' með. Ef hann vill ekki fá það stýrikerfi getur hann fengið tölvu frá framleiðanda sem er ekki með samning við Microsoft. Tæknival er umboðsaðli fyrir nokkrar gerðir af tölvum þar á meðal frá Compaq og Fujutsu, sem gert hafa samning við Microsoft um að láta Windows NT eða 98 fylgja, og einnig fyrir fram- leiðendur eins og Boss, Peackock, Kratos og fleiri sem selja tölvur án stýrikerfis." Örn Arason hjá EJS segir engin dæmi þess að íslenskir tölvukaup- endur hafi krafist endurgreiðslu vegna stýi'ikerfis sem fylgt hafi tölvunni. Hann segir að EJS selji aOar PC-tölvur með Windows- stýrikerfi og bjóði ekki upp á að kaupa þær í pörtum. „Þegar PC- tölva er keypt af EJS kaupir við- komandi Windows-leyfið hvort sem hann hyggst nota það eða ekki. Að okkar mati er PC-tölva samsett úr mörgum ein- ingum, s.s. móðurborði, örgjörva og Windows-leyfi. EJS býður ekki upp á ósamsettar tölvur, t.a.m. án örgjörva eða stýrikerfis.“ Öm segir að þeir PC-tölvu- framleiðendur sem EJS kaupir tölvur af bjóði ekki upp á tölvur án Windows-stýrikerfis og fyrir- tækið hyggist ekki bjóða upp á slíkar tölvur á næstunni a.m.k. Finnur 0. Thorlacius, markaðs- stjóri Nýherja, segir að Nýherji selji ekki tölvur án stýrikerfis, all- ar tölvur komi með leyfum sem merkt séu sérstaklega að megi að- eins nota í nýrri IBM-tölvu eða Tulip PC. Hann segir að enginn hafi leitað eftir endurgreiðslu vegna stýrikerfis í slíkri vél, en komi slíkt mál upp muni fyrirtæk- ið væntanlega hafa samband við IBM eða Tulip og reyna að greiða úr því. Deilt um Beðið eftir Windows 2000 UM LÍKT leyti og Windows 98 kom á markað fylgdu þau skilaboð að ekki yrði lengra haldið í þá átt með stýrikerfi; NT 5/Windows 2000 myndi taka við sem stýrikerfi í ýmsum útgáfum eftir þörfum hvers og eins. Heldur hefur þó tekið lengri tíma en ætlað var að berja saman Windows 2000 og nú er ljóst að lappað verður upp á Windows 98 eitthvað frameftir ári að minnsta kosti. Ætlun Microsoft var að senda írá sér NT 5/Window 2000 snemma á þessu ári og síðan kæmi almenn útgáfa síðar á árinu. Nú er því aft- ur á móti svo komið að búið er að seinka eiginlegri útgáfu á Windows 2000 fram á næsta ár og almenn útgáfa dregst að sama skapi. Hugbúnaðarsmiðir Microsoft hugðust skipta út Windows 98 kjarnanum og setja í hans stað NT 5 kjarnann, enda er sá miklu stöðugri. Eftir því sem dregst að setja NT 5 á markað verður brýnna að fyrirtækið sendi frá sér uppfærslur og viðbætur á Windows 98 og að minnsta kosti tvær slíkar uppfærslur era í und- irbúningi samkvæmt upplýsingum frá Mierosoft. Ein verður svo- nefndur viðhaldspakki og kemur út í sumar, en síðan er uppfærsla fyrir endursöluaðila á Windows 98 á dagskrá um svipað leyti.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.